سوال ۶۴ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۶۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۲: جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم
کدام مورد دربارهٔ دماسنج مقاومت پلاتینی درست نیست؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
در این سؤال باید عبارت «نادرست» را پیدا کنیم. ویژگیهای این دماسنج در مثال دماسنج مقاومت پلاتینی آمده است (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۵۴).
گام اول ـ بررسی جایگاه دماسنج: کتاب، دماسنج مقاومت پلاتینی را یکی از سه دماسنج معیار معرفی میکند؛ بنابراین گزینهٔ اول درست است.
گام دوم ـ بررسی اساس کار: مقاومت الکتریکی پلاتین با دما تغییر میکند؛ پس با اندازهگیری مقاومت آن میتوان دما را تعیین کرد. بنابراین گزینهٔ دوم نیز درست است.
گام سوم ـ بررسی خوردگی: طبق بیان دقیق کتاب، پلاتین «تقریباً» دچار خوردگی نمیشود. پس گزینهٔ سوم در چارچوب بیان این سؤال، به مقاومت بسیار زیاد پلاتین در برابر خوردگی اشاره دارد و درست در نظر گرفته میشود.
گام چهارم ـ بررسی نقطهٔ ذوب: پلاتین نقطهٔ ذوب بالایی دارد، نه پایین. این ویژگی امکان استفاده از آن را در دماهای زیاد فراهم میکند. بنابراین ادعای پایینبودن نقطهٔ ذوب در گزینهٔ چهارم، برخلاف ویژگی ذکرشده در کتاب است (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۵۴).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز تصور کند دماسنج مقاومتی فقط یک حسگر معمولی است و دماسنج معیار نیست؛ اما کتاب صریحاً دماسنج مقاومت پلاتینی را یکی از سه دماسنج معیار معرفی میکند، پس این عبارت درست است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است تغییر مقاومت با دما فقط به ترمیستورها نسبت داده شود؛ درحالیکه در دماسنج مقاومت پلاتینی نیز وابستگی مقاومت الکتریکی به دما مبنای اندازهگیری است، پس این عبارت درست است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز به تفاوت «دچار خوردگی نمیشود» با تعبیر دقیقترِ «تقریباً دچار خوردگی نمیشود» حساس شود؛ اما در بیان کتابی این سؤال، منظور مقاومت بسیار زیاد پلاتین در برابر خوردگی است و این گزینه عبارت نادرستِ موردنظر نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ویژگیهای دماسنج مقاومت پلاتینی را در مثال مربوط به آن در فیزیک ۲، صفحهٔ ۵۴، مرور کن؛ سؤال عبارت نادرست را میخواهد.
- میان «اساس اندازهگیری دما» و «ویژگیهای مادهٔ سازنده» تفاوت بگذار؛ تغییر مقاومت، مبنای اندازهگیری است و ویژگیهای پلاتین، علت مناسببودن آن برای ساخت دماسنجاند.
- برای کارکردن دماسنج در دماهای زیاد، مادهٔ سازنده نباید زود ذوب شود؛ اکنون ادعای مربوط به نقطهٔ ذوب را بررسی کن.