سوال ۷۲ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۷۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۲: ویژگیهای فیزیکی مواد
در یک دیگ زودپز، مساحت روزنه خروج بخارآب ۵ میلیمتر مربع است. جرم وزنه روی روزنه چند گرم باشد، تا فشار پیمانهای بخار داخل دیگ در پاسکال نگه داشته شود؟ ()
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. تشخیص فشار مؤثر: طبق تعریف کتاب، فشار پیمانهای برابر اختلاف فشار داخل و فشار جو است: (فیزیک ۱ ریاضی، صفحههای ۳۸–۳۹). بنابراین فشار دادهشده دقیقاً همان اختلاف فشاری است که وزنه را به بالا میراند و نباید فشار جو را دوباره به آن اضافه کنیم.
۲. نوشتن شرط تعادل: در آستانهٔ بلند شدن وزنه و خروج بخار، نیروی فشار داخل رو به بالا، با مجموع وزن و نیروی فشار بیرون رو به پایین برابر است:
.
پس داریم:
.
تمرین زودپز کتاب نیز بر همین تعادل نیروها استوار است (فیزیک ۱ ریاضی، صفحههای ۴۹–۵۰).
۳. تبدیل یکای مساحت: چون ، برای مساحت باید ضریب تبدیل را به توان دو برسانیم:
.
۴. جایگذاری و محاسبه:
.
بنابراین این وزنه در فشار پیمانهای خواستهشده در آستانهٔ بلند شدن قرار میگیرد و امکان خروج بخار اضافی را فراهم میکند.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: این گزینه ممکن است از جابهجا کردن مساحت و شتاب گرانش در جایگذاری حاصل شود؛ اما از تعادل نیروها رابطهٔ به دست میآید و مساحت باید در صورت کسر باشد.
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانشآموز بهاشتباه نیروی ناشی از اختلاف فشار را بین دو سطح وزنه تقسیم کند و جرم را نصف مقدار لازم بگیرد. اثر فشار داخل و بیرون از قبل در فشار پیمانهای منظور شده است و نباید ضریب اضافی وارد کرد.
- گزینهٔ ۳: این گزینه میتواند حاصل استفاده از مساحت ، مانند تمرین مشابه کتاب، بهجای دادهٔ این سؤال باشد. مساحت روزنه در این سؤال است و باید همان را در محاسبه به کار برد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف فشار پیمانهای را مرور کنید: این فشار، اختلاف فشار داخل دیگ با فشار هوای بیرون است (فیزیک ۱ ریاضی، صفحههای ۳۸–۳۹).
- در آستانهٔ بلند شدن وزنه، نیروی خالص ناشی از فشار با وزن آن برابر است؛ پس بنویسید . نیازی به افزودن فشار جو به فشار دادهشده نیست.
- ابتدا مساحت را به صورت بنویسید؛ سپس از جرم را بر حسب کیلوگرم بیابید و به گرم تبدیل کنید.