سوال ۷۲ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۷۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۱ · فصل ۱: فیزیک و اندازهگیری
شعاع قاعدهٔ یک مخروط توپُر برابر و ارتفاع آن است. اگر جرم این مخروط باشد، چگالی مخروط در SI چقدر است؟ ()
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ خواندن جرم و انتخاب رابطه:
در نگارش صورت سؤال، علامت «/» نشانهٔ اعشار است؛ بنابراین جرم مخروط است، نه کسر . طبق تعریف چگالی، جرم جسم را بر حجم آن تقسیم میکنیم: . یکای چگالی در SI نیز است (فیزیک ۱، صفحهٔ ۱۶–۱۷).
گام دوم ـ تبدیل یکاهای طول:
برای محاسبهٔ حجم برحسب متر مکعب، داریم:
گام سوم ـ محاسبهٔ حجم مخروط:
چون مخروط توپُر است، حجم ماده برابر حجم مخروط است. پس با استفاده از رابطهٔ حجم مخروط و مقدار دادهشدهٔ :
.
گام چهارم ـ محاسبهٔ چگالی:
.
دقت کنید که مقدار همین چگالی را در یکای دیگری بیان میکند؛ طبق تبدیل یکای کتاب، ، اما سؤال پاسخ را در SI میخواهد (فیزیک ۱، صفحهٔ ۱۶–۱۷).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: این مقدار میتواند از اعمال دوبارهٔ ضریب در حجم مخروط به دست آید؛ در این صورت حجم، یکسوم مقدار درست و چگالی سه برابر میشود. ضریب باید فقط یک بار در رابطهٔ حجم مخروط وارد شود.
- گزینهٔ ۳: اگر چگالی را با جرم برحسب گرم و حجم برحسب سانتیمتر مکعب حساب کنید، به میرسید. این مقدار از نظر فیزیکی درست است، اما یکای خواستهشده SI است و باید در ضرب شود.
- گزینهٔ ۴: این گزینه میتواند حاصل دو خطا باشد: اعمال دوبارهٔ ضریب در حجم مخروط و تبدیل نکردن چگالی از به . در نتیجه، هم محاسبهٔ حجم و هم یکای پاسخ نادرست است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف چگالی و یکای آن در SI را از بخش چگالی مرور کنید؛ برای این جسم توپُر، حجم ماده همان حجم هندسی مخروط است.
- حجم مخروط از رابطهٔ به دست میآید. پیش از جایگذاری، شعاع و ارتفاع را به متر تبدیل کنید.
- با تبدیل طولها، حجم مخروط برابر میشود. اکنون جرم را با توجه به نگارش اعشاری صورت سؤال بخوانید و بر این حجم تقسیم کنید.