سوال ۲۳۴ فیزیک کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

گام اول: معیار تشخیص را مشخص می‌کنیم. در دستگاه بین‌المللی، طول، جرم، زمان، دما، مقدار ماده، جریان الکتریکی و شدت روشنایی کمیت‌های اصلی‌اند. کمیت‌های فرعی با استفاده از رابطه‌های فیزیکی برحسب کمیت‌های اصلی تعریف می‌شوند و یکاهایشان نیز از یکاهای اصلی ساخته می‌شود (فیزیک ۱، صفحهٔ ۷).

گام دوم: کمیت‌های گزینهٔ دوم را بررسی می‌کنیم:

• چگالی، نسبت جرم به حجم است: $\rho=\frac{m}{V}$. چون یکای حجم $\mathrm{m^3}$ است، یکای چگالی $\mathrm{kg/m^3}$ می‌شود؛ پس چگالی کمیتی فرعی است.
• تندی متوسط، نسبت مسافت پیموده‌شده به مدت زمان حرکت است: $v_{\mathrm{av}}=\frac{d}{\Delta t}$. بنابراین یکای آن $\mathrm{m/s}$ و کمیتی فرعی است (فیزیک ۱، صفحهٔ ۷).
• انرژی نیز در جدول یکاهای فرعی آمده است. یکای آن ژول است که برحسب یکاهای اصلی به صورت $\mathrm{J}=\mathrm{kg\cdot m^2/s^2}$ بیان می‌شود؛ پس انرژی هم فرعی است (فیزیک ۱، صفحهٔ ۷).

گام سوم: سایر گزینه‌ها شرط سؤال را ندارند؛ گزینهٔ اول شامل جرم و زمان، گزینهٔ سوم شامل جریان الکتریکی و گزینهٔ چهارم شامل شدت روشنایی، مقدار ماده و زمان است که همگی کمیت‌های اصلی‌اند. بنابراین فقط در گزینهٔ دوم، هر سه کمیت فرعی هستند.

پاسخ: گزینهٔ ۲