دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول · فیزیک

سوال ۷۳ فیزیک کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول با پاسخ تشریحی

سوال ۷۳ دفترچهٔ اختصاصی کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۷۳ · فیزیک

کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۷۳ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۴: دما و گرما

هوایی با فشار 105 Pa10^5\,\mathrm{Pa} درون استوانهٔ یک تلمبهٔ دوچرخه به طول 34 cm34\,\mathrm{cm} محبوس است. راه‌های ورودی و خروجی هوای استوانهٔ تلمبه را می‌بندیم. اگر طول استوانه را در دمای ثابت به 40 cm40\,\mathrm{cm} افزایش دهیم، فشار هوای محبوس به چند سانتی‌متر جیوه می‌رسد؟ (g=10 ms2g = 10\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s^2}} و ρجیوه=13/6 gcm3\rho_{\text{جیوه}} = 13/6\,\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{cm^3}})

  1. گزینهٔ ۱: ۶۸
  2. گزینهٔ ۲: ۶۷/۵
  3. گزینهٔ ۳: ۶۵
  4. گزینهٔ ۴: ۶۲/۵
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول ـ تعیین رابطهٔ مناسب:
با بسته‌بودن راه‌های ورود و خروج، مقدار هوای محبوس ثابت می‌ماند. دما نیز ثابت است؛ بنابراین از قانون بویل استفاده می‌کنیم: حاصل‌ضرب فشار در حجم ثابت است. مسئلهٔ تلمبهٔ کتاب نیز همین وضعیت را بررسی می‌کند (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۲۶، تمرین ۲۸).
P1V1=P2V2P_1V_1=P_2V_2

گام دوم ـ ارتباط حجم با طول:
اگر سطح مقطع ثابت استوانه را AA بنامیم، حجم هوا برابر V=ALV=AL است؛ پس:
P1AL1=P2AL2⇒P2=P1L1L2P_1AL_1=P_2AL_2\quad\Rightarrow\quad P_2=P_1\frac{L_1}{L_2}
طول‌ها در یک نسبت قرار دارند و هر دو با یک یکا داده شده‌اند؛ بنابراین نیازی به تبدیل آن‌ها به متر نیست:
P2=105×3440=8.5×104 PaP_2=10^5\times\frac{34}{40}=8.5\times10^4\,\mathrm{Pa}
همان‌طور که انتظار داشتیم، با افزایش حجم در دمای ثابت، فشار کاهش یافته است.

گام سوم ـ تبدیل فشار به سانتی‌متر جیوه:
فشار معادل ستون جیوه از رابطهٔ P=ρghP=\rho gh به دست می‌آید. ابتدا چگالی را به یکای SI تبدیل می‌کنیم:
ρجیوه=13.6 gcm3=13600 kgm3\rho_{\text{جیوه}}=13.6\,\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{cm^3}}=13600\,\frac{\mathrm{kg}}{\mathrm{m^3}}
پس ارتفاع ستون جیوهٔ معادل فشار نهایی برابر است با:
h=P2ρg=8.5×10413600×10=0.625 m=62.5 cmh=\frac{P_2}{\rho g}=\frac{8.5\times10^4}{13600\times10}=0.625\,\mathrm{m}=62.5\,\mathrm{cm}
بنابراین فشار نهایی هوا برابر 62.5 cmHg62.5\,\mathrm{cmHg} است.

پاسخ: گزینهٔ ۴

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است با تبدیل تقریبی و نادرست پاسکال به سانتی‌متر جیوه به این مقدار برسید. با داده‌های مسئله، فشار هر 1 cmHg1\,\mathrm{cmHg} دقیقاً 1360 Pa1360\,\mathrm{Pa} است و باید از همین ضریب استفاده کرد.
  • گزینهٔ ۲: خطای محاسباتی در نسبت طول‌ها یا تبدیل یکای فشار می‌تواند به این گزینه منجر شود. نسبت فشار نهایی به اولیه باید دقیقاً 3440\frac{34}{40} باشد و فشار به‌دست‌آمده نیز باید بر 13601360 تقسیم شود.
  • گزینهٔ ۳: گردکردن زودهنگام چگالی جیوه یا حاصل تقسیم‌ها ممکن است عددی نزدیک به این گزینه بدهد. داده‌های سؤال برای محاسبهٔ دقیق کافی‌اند و چنین تقریبی لازم نیست.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. به قوانین گازها و مسئلهٔ تلمبه در صفحهٔ ۱۲۶ فیزیک ۱ (ریاضی) توجه کنید: وقتی راه‌های ورود و خروج بسته و دما ثابت است، فشار و حجم چه رابطه‌ای دارند؟
  2. سطح مقطع استوانه ثابت است؛ پس حجم گاز با طول ستون هوا متناسب است. بنابراین قانون بویل را می‌توان به صورت P1L1=P2L2P_1L_1=P_2L_2 نوشت.
  3. ابتدا فشار نهایی را از P2=105×3440P_2=10^5\times\frac{34}{40} برحسب پاسکال حساب کنید. سپس برای تبدیل به سانتی‌متر جیوه، آن را بر فشار ستون جیوه‌ای به ارتفاع 1 cm1\,\mathrm{cm}، یعنی 1360 Pa1360\,\mathrm{Pa}، تقسیم کنید.

فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۴: دما و گرما

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «دما و گرما» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول