سوال ۸۵ · شیمی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۸۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۱ · فصل ۳: آب، آهنگ زندگی
در ۵۰۰ گرم از یک نمونه محلول دارای نمکهای سدیم سولفید و سدیم فلوئورید، در مجموع ۶ گرم نمک حل شده است. اگر غلظت مولی دو نمک در محلول برابر باشد، غلظت یون سولفید، برابر چند ppm است؟ ()
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. برابری غلظت مولی را به برابری مقدار مول تبدیل میکنیم.
غلظت مولی از رابطهٔ به دست میآید. چون حجم محلول برای هر دو نمک یکسان است، برابری غلظت مولی آنها نشان میدهد:
۲. مقدار مول هر نمک را از جرم کل به دست میآوریم.
فرمول سدیم سولفید و فرمول سدیم فلوئورید است؛ بنابراین جرمهای مولی آنها برابرند با:
مجموع جرم دو نمک برابر است، پس:
۳. جرم یون سولفید را محاسبه میکنیم.
هر واحد فرمولی سدیم سولفید، یک یون سولفید دارد:
بنابراین مقدار مول یون سولفید نیز است و جرم آن برابر میشود با:
دقت کنید که جرم خودِ یون سولفید خواسته شده است، نه جرم سدیم سولفید.
۴. غلظت جرمی یون سولفید را برحسب قسمت در میلیون به دست میآوریم.
طبق تعریف کتاب، برای محاسبهٔ باید نسبت جرم مادهٔ موردنظر به جرم محلول را در ضرب کنیم و یکای دو جرم یکسان باشد (شیمی ۱، صفحهٔ ۹۴–۹۵):
در مخرج، جرم کل محلول یعنی قرار میگیرد، نه جرم آب یا جرم نمکها.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: اگر بهاشتباه بهدلیل زیروند سدیم در فرمول سدیم سولفید، مقدار مول یون سولفید را نصف مقدار مول نمک بگیرید، به این گزینه میرسید. هر مول سدیم سولفید، یک مول یون سولفید تولید میکند، نه نیم مول.
- گزینهٔ ۳: ممکن است با استفادهٔ نادرست از نسبت تعداد یونها، سهم جرمی سولفید را جرم کل نمکها فرض کنید و به برسید. نسبت تعداد یونها، نسبت جرم آنها نیست؛ جرم سولفید باید از مقدار مول آن و جرم مولی گوگرد محاسبه شود.
- گزینهٔ ۴: اگر بهدلیل بار دو منفی یون سولفید، مقدار مول یا جرم آن را دو برابر کنید، این گزینه به دست میآید. بار یون ضریب شمارش آن نیست؛ هر مول سدیم سولفید فقط یک مول یون سولفید دارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف غلظت مولی و قسمت در میلیون را به یاد بیاورید: اولی به مقدار مول حلشونده و حجم محلول مربوط است و دومی به نسبت جرم مادهٔ موردنظر به جرم محلول.
- چون هر دو نمک در یک محلولاند، برابری غلظت مولی آنها یعنی مقدار مولشان برابر است، نه جرمشان. ابتدا فرمول و جرم مولی هر نمک را بنویسید.
- اگر مقدار مول هر نمک را بگیرید، رابطهٔ جرم کل است. سپس توجه کنید که بهازای هر مول سدیم سولفید، یک مول یون سولفید دارید؛ جرم این یون را در رابطهٔ قسمت در میلیون قرار دهید.