سوال ۱۳۵ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۱۳۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی هشتم · فصل ۸: آمار و احتمال
در پرتاب ۱ تاس و ۳ سکه، با کدام احتمال تعداد دفعاتی که سکه رو میآید ۳ برابر عدد روی تاس است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: شرط مسئله را بنویسیم.
اگر تعداد سکههایی که رو میآیند و عدد روی تاس باشد، باید داشته باشیم:
تعداد روها حداکثر و عدد تاس دستکم است؛ بنابراین تنها امکان، و است. یعنی تاس باید عدد را نشان دهد و هر سه سکه رو بیایند.
گام دوم: همهٔ حالتهای ممکن را بشماریم.
مطابق روش نمودار درختیِ پرتاب سه سکه، هر سکه دو نتیجه دارد؛ پس تعداد آرایشهای سه سکه برابر است با:
(ریاضی هشتم، صفحههای ۱۳۳–۱۳۴)
برای هر یک از شش نتیجهٔ تاس، این هشت آرایش ممکن است؛ بنابراین تعداد کل حالتها برابر است با:
این همان روش ترکیب حالتهاست که در تمرین همزمانِ تاس و چرخنده نیز به کار میرود (ریاضی هشتم، صفحههای ۱۳۴–۱۳۵).
گام سوم: احتمال را حساب کنیم.
با فرض معمولِ سالم بودن تاس و سکهها و مستقل بودن نتیجهٔ پرتابها، این حالتها همشانساند. فقط یک حالت مطلوب داریم: «تاس برابر ، سکهها رو ـ رو ـ رو». پس:
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: اگر فقط احتمال رو آمدن هر سه سکه را حساب کنید، به میرسید؛ اما عدد تاس هم باید شرط مسئله را برقرار کند و نمیتوان آن را نادیده گرفت.
- گزینهٔ ۲: ممکن است چهار مقدار ممکن برای تعداد روها، یعنی ، ، و ، بهاشتباه همشانس فرض شوند و احتمال به دست آید. این تعدادها همشانس نیستند؛ باید آرایشهای رو و پشت سکهها را بشماریم.
- گزینهٔ ۴: اگر برای رو آمدن هر سه سکه، بهاشتباه سه حالت مطلوب بشمارید، به میرسید. درحالیکه جابهجایی سکهها در آرایش «رو، رو، رو» حالت تازهای ایجاد نمیکند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- روش شمارش حالتهای پرتاب سه سکه با نمودار درختی را در ریاضی هشتم، صفحههای ۱۳۳–۱۳۴، به یاد بیاور؛ سپس نتیجهٔ تاس را هم به هر حالت اضافه کن.
- اگر تعداد روها را و عدد تاس را بگیری، شرط سؤال است. با توجه به اینکه حداکثر است، کدام عددهای تاس میتوانند این شرط را برقرار کنند؟
- برای عدد مجاز تاس، آرایش لازم سکهها را مشخص کن و حالتهای مطلوب را بشمار؛ سپس تعدادشان را بر تقسیم کن.