سوال ۲۶۶ · شیمی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۶۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۱ · فصل ۳: آب، آهنگ زندگی
در یک آزمایش تجزیهٔ آب به عنصرهای سازندهٔ آن، از آب نمک با غلظت ۱٪ بهعنوان الکترولیت استفاده شده است. اگر آزمایش تا زمانی ادامه یابد که غلظت آب نمک به ۲٪ برسد، حجم گازهای تولیدشده در شرایط STP، بهتقریب چند لیتر است؟ ( ؛ معادله موازنه شود. )
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱) مشخص کردن نقش نمک و کمیت ثابت
در محلول آبنمک، یونهای آبپوشیده در سراسر محلول پراکندهاند (شیمی ۱، صفحهٔ ۱۱۲). در مدل دادهشدهٔ سؤال، نمک نقش الکترولیت دارد و واکنش موردنظر فقط تجزیهٔ آب است؛ بنابراین جرم نمک را ثابت میگیریم. با مصرف آب و خروج گازها، جرم محلول کاهش و درصد جرمی نمک افزایش مییابد.
۲) محاسبهٔ جرم نمک و جرم نهایی محلول
رابطهٔ درصد جرمی چنین است:
جرم اولیهٔ محلول برابر است؛ پس جرم نمک برابر است با:
در پایان، همین مقدار نمک، جرم محلول را تشکیل میدهد:
بنابراین:
۳) محاسبهٔ مقدار آب تجزیهشده
چون نمک باقی میماند، کاهش جرم محلول برابر جرم آب تجزیهشده است:
توجه کنید که آب اولیه و آب باقیمانده است؛ اختلاف آنها نیز همین مقدار را میدهد.
جرم مولی آب و مقدار مول مصرفشده عبارتاند از:
۴) استفاده از نسبت مولی معادلهٔ موازنهشده
از هر دو مول آب، دو مول هیدروژن و یک مول اکسیژن، یعنی در مجموع سه مول گاز، تولید میشود. پس:
۵) تبدیل مول گازها به حجم
در شرایط ، حجم مولی گازها تقریباً است؛ بنابراین:
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: اگر فقط حجم اکسیژن را حساب کنید، به حدود میرسید. سؤال مجموع حجم هیدروژن و اکسیژن را میخواهد، نه حجم اکسیژن بهتنهایی.
- گزینهٔ ۲: این گزینه از محاسبهٔ حجم هیدروژن بهتنهایی، یعنی حدود ، به دست میآید. باید حجم اکسیژن تولیدشده را نیز به آن اضافه کرد.
- گزینهٔ ۴: اگر مجموع ضرایب گازها را بدون توجه به ضریب آب به کار ببرید و بهازای هر مول آب، سه مول گاز در نظر بگیرید، این گزینه حاصل میشود. در معادلهٔ موازنهشده، هر دو مول آب سه مول گاز تولید میکنند؛ بنابراین این محاسبه حجم را دو برابر مقدار درست نشان میدهد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- مفهوم درصد جرمی را به یاد بیاورید: جرم حلشونده بر جرم کل محلول تقسیم میشود، نه بر جرم آب. در مدل این سؤال، آب تجزیه میشود و نمک در محلول باقی میماند.
- ابتدا جرم نمک را از غلظت اولیه به دست آورید. سپس با ثابت گرفتن همین جرم، از غلظت نهایی جرم محلول باقیمانده را پیدا کنید؛ کاهش جرم محلول همان جرم آب تجزیهشده است.
- معادلهٔ تجزیهٔ آب را موازنه کنید: از هر دو مول آب، در مجموع سه مول گاز تولید میشود. جرم آب مصرفشده را به مول تبدیل کنید و سپس برای محاسبهٔ حجم کل گازها از حجم مولی در شرایط استاندارد استفاده کنید.