دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · شیمی

سوال ۲۶۶ شیمی کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

سوال ۲۶۶ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۳۹۸، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۲۶۶ · شیمی

کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۶۶ · کلید رسمی سازمان سنجش

شیمی · شیمی ۱ · فصل ۳: آب، آهنگ زندگی

در یک آزمایش تجزیهٔ آب به عنصرهای سازندهٔ آن، از 1 kg1\,\mathrm{kg} آب نمک با غلظت ۱٪ به‌عنوان الکترولیت استفاده شده است. اگر آزمایش تا زمانی ادامه یابد که غلظت آب نمک به ۲٪ برسد، حجم گازهای تولیدشده در شرایط STP، به‌تقریب چند لیتر است؟ (O=16,H=1:g.mol−1\mathrm{O=16, H=1: g.mol^{-1}} ؛ معادله موازنه شود. H2O(l)→H2(g)+O2(g)\mathrm{H_2O(l)\rightarrow H_2(g)+O_2(g)})

  1. گزینهٔ ۱: 311
  2. گزینهٔ ۲: 622
  3. گزینهٔ ۳: 933
  4. گزینهٔ ۴: 1866
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

۱) مشخص کردن نقش نمک و کمیت ثابت
در محلول آب‌نمک، یون‌های آب‌پوشیده در سراسر محلول پراکنده‌اند (شیمی ۱، صفحهٔ ۱۱۲). در مدل داده‌شدهٔ سؤال، نمک نقش الکترولیت دارد و واکنش موردنظر فقط تجزیهٔ آب است؛ بنابراین جرم نمک را ثابت می‌گیریم. با مصرف آب و خروج گازها، جرم محلول کاهش و درصد جرمی نمک افزایش می‌یابد.

۲) محاسبهٔ جرم نمک و جرم نهایی محلول
رابطهٔ درصد جرمی چنین است:
w%=mحل‌شوندهmمحلول×100w\%=\frac{m_{\text{حل‌شونده}}}{m_{\text{محلول}}}\times100
جرم اولیهٔ محلول برابر 1 kg=1000 g1\,\mathrm{kg}=1000\,\mathrm{g} است؛ پس جرم نمک برابر است با:
mنمک=1100×1000=10 gm_{\text{نمک}}=\frac{1}{100}\times1000=10\,\mathrm{g}
در پایان، همین مقدار نمک، 2%2\% جرم محلول را تشکیل می‌دهد:
10mمحلول نهایی×100=2\frac{10}{m_{\text{محلول نهایی}}}\times100=2
بنابراین:
mمحلول نهایی=500 gm_{\text{محلول نهایی}}=500\,\mathrm{g}

۳) محاسبهٔ مقدار آب تجزیه‌شده
چون نمک باقی می‌ماند، کاهش جرم محلول برابر جرم آب تجزیه‌شده است:
mآب مصرف‌شده=1000−500=500 gm_{\text{آب مصرف‌شده}}=1000-500=500\,\mathrm{g}
توجه کنید که آب اولیه 990 g990\,\mathrm{g} و آب باقی‌مانده 490 g490\,\mathrm{g} است؛ اختلاف آن‌ها نیز همین مقدار را می‌دهد.
جرم مولی آب و مقدار مول مصرف‌شده عبارت‌اند از:
M(H2O)=2(1)+16=18 g mol−1M(\mathrm{H_2O})=2(1)+16=18\,\mathrm{g\,mol^{-1}}
n(H2O)=50018 moln(\mathrm{H_2O})=\frac{500}{18}\,\mathrm{mol}

۴) استفاده از نسبت مولی معادلهٔ موازنه‌شده
2H2O(l)→2H2(g)+O2(g)2\mathrm{H_2O(l)}\rightarrow2\mathrm{H_2(g)}+\mathrm{O_2(g)}
از هر دو مول آب، دو مول هیدروژن و یک مول اکسیژن، یعنی در مجموع سه مول گاز، تولید می‌شود. پس:
nکل گازها=32×50018=1253 moln_{\text{کل گازها}}=\frac{3}{2}\times\frac{500}{18}=\frac{125}{3}\,\mathrm{mol}

۵) تبدیل مول گازها به حجم
در شرایط STP\mathrm{STP}، حجم مولی گازها تقریباً 22.4 L mol−122.4\,\mathrm{L\,mol^{-1}} است؛ بنابراین:
Vکل=1253×22.4≃933 LV_{\text{کل}}=\frac{125}{3}\times22.4\simeq933\,\mathrm{L}

پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: اگر فقط حجم اکسیژن را حساب کنید، به حدود 311 L311\,\mathrm{L} می‌رسید. سؤال مجموع حجم هیدروژن و اکسیژن را می‌خواهد، نه حجم اکسیژن به‌تنهایی.
  • گزینهٔ ۲: این گزینه از محاسبهٔ حجم هیدروژن به‌تنهایی، یعنی حدود 622 L622\,\mathrm{L}، به دست می‌آید. باید حجم اکسیژن تولیدشده را نیز به آن اضافه کرد.
  • گزینهٔ ۴: اگر مجموع ضرایب گازها را بدون توجه به ضریب آب به کار ببرید و به‌ازای هر مول آب، سه مول گاز در نظر بگیرید، این گزینه حاصل می‌شود. در معادلهٔ موازنه‌شده، هر دو مول آب سه مول گاز تولید می‌کنند؛ بنابراین این محاسبه حجم را دو برابر مقدار درست نشان می‌دهد.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. مفهوم درصد جرمی را به یاد بیاورید: جرم حل‌شونده بر جرم کل محلول تقسیم می‌شود، نه بر جرم آب. در مدل این سؤال، آب تجزیه می‌شود و نمک در محلول باقی می‌ماند.
  2. ابتدا جرم نمک را از غلظت اولیه به دست آورید. سپس با ثابت گرفتن همین جرم، از غلظت نهایی جرم محلول باقی‌مانده را پیدا کنید؛ کاهش جرم محلول همان جرم آب تجزیه‌شده است.
  3. معادلهٔ تجزیهٔ آب را موازنه کنید: از هر دو مول آب، در مجموع سه مول گاز تولید می‌شود. جرم آب مصرف‌شده را به مول تبدیل کنید و سپس برای محاسبهٔ حجم کل گازها از حجم مولی در شرایط استاندارد استفاده کنید.

شیمی ۱ · فصل ۳: آب، آهنگ زندگی

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «آب، آهنگ زندگی» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

شیمی · تجربی ۱۳۹۸