سوال ۸۲ شیمی کنکور ریاضی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

برای پاسخ، باید دو شرط را هم‌زمان بررسی کنیم: ماده در آب حل شود و در این فرایند، ساختار مولکولی آن حفظ شود.

۱. تشخیص نوع انحلال
در «انحلال مولکولی»، مولکول‌های حل‌شونده بدون تغییر ماهیت در میان مولکول‌های حلال پراکنده می‌شوند. در مقابل، هنگام انحلال یک نمک یونی، یون‌ها از شبکهٔ بلوری جدا و آب‌پوشیده می‌شوند و ساختار بلور باقی نمی‌ماند (شیمی ۱، صفحهٔ ۱۱۲).

۲. بررسی گلوکز
گلوکز با فرمول $\mathrm{C_6H_{12}O_6}$ ماده‌ای مولکولی است. گروه‌های هیدروکسیل $\mathrm{-OH}$ آن می‌توانند با مولکول‌های آب پیوند هیدروژنی برقرار کنند؛ در نتیجه، گلوکز در آب حل می‌شود، اما مولکول‌های آن به یون تبدیل نمی‌شوند و ساختار خود را حفظ می‌کنند. این فرایند را می‌توان چنین نشان داد:
$\mathrm{C_6H_{12}O_6(s)\xrightarrow{H_2O}C_6H_{12}O_6(aq)}$
پس انحلال گلوکز از نوع مولکولی و مطابق تعریف کتاب است (شیمی ۱، صفحهٔ ۱۱۲).

۳. بررسی سایر مواد

• پتاسیم استات یک ترکیب یونی است. هنگام حل شدن، یون‌های $\mathrm{K^+}$ و $\mathrm{CH_3COO^-}$ از شبکهٔ بلوری جدا می‌شوند؛ بنابراین ساختار بلور حفظ نمی‌شود.
• دِکان با فرمول $\mathrm{C_{10}H_{22}}$ هیدروکربنی ناقطبی است و مانند هگزان، در آبِ قطبی انحلال‌پذیری ناچیزی دارد. این نتیجه با بحث «شبیه، شبیه را حل می‌کند» سازگار است (شیمی ۱، صفحهٔ ۱۱۱).
• هیدروژن فلوئورید در آب حل می‌شود، اما بخشی از مولکول‌های آن با آب واکنش می‌دهند و یون می‌سازند:

$\mathrm{HF(aq)+H_2O(l)\rightleftharpoons H_3O^+(aq)+F^-(aq)}$
بنابراین انحلال آن صرفاً پراکنده شدن مولکول‌های بدون تغییر نیست.

در نتیجه، گلوکز هر دو شرط سؤال را دارد.
پاسخ: گزینهٔ ۲