سوال ۸۳ شیمی کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

عبارت‌ها را جداگانه بررسی می‌کنیم.

الف) نادرست است. طبق توضیح کتاب، میلهٔ شیشه‌ای پس از مالش به موی خشک، بار منفی پیدا می‌کند. در مولکول آب، اکسیژن سر منفی و هیدروژن‌ها سر مثبت را تشکیل می‌دهند؛ بنابراین آب از سر مثبت به میلهٔ منفی جذب می‌شود، نه از سر منفی. (شیمی ۱، صفحه‌های ۱۰۳–۱۰۵)

ب) نادرست است. جرم مولی فلوئور و هیدروژن کلرید نزدیک به هم است، اما $\mathrm{F_2}$ ناقطبی و $\mathrm{HCl}$ قطبی است. نقطهٔ جوش آن‌ها به‌ترتیب $-188\,^\circ\mathrm{C}$ و $-85\,^\circ\mathrm{C}$ است؛ پس نیروهای بین‌مولکولی هیدروژن کلرید قوی‌تر است. در فشار یکسان، هنگام کاهش دما، گاز دارای نقطهٔ جوش بالاتر زودتر مایع می‌شود؛ بنابراین هیدروژن کلرید آسان‌تر از فلوئور مایع می‌شود. (شیمی ۱، صفحه‌های ۱۰۴–۱۰۵)

پ) درست است. مولکول $\mathrm{CO_2}$ ناقطبی است و گشتاور دوقطبی آن صفر است. (شیمی ۱، صفحه‌های ۱۰۴ و ۱۰۶) بااین‌حال، انحلال‌پذیری را نمی‌توان فقط از قطبیت نتیجه گرفت؛ واکنش حل‌شونده با آب نیز مؤثر است. بخشی از کربن دی‌اکسیدِ حل‌شده با آب واکنش می‌دهد و کربنیک اسید تشکیل می‌دهد:
$\mathrm{CO_2(aq)+H_2O(l)\rightleftharpoons H_2CO_3(aq)}$
ازاین‌رو، صفر بودن گشتاور دوقطبی کربن دی‌اکسید مانع از آن نیست که انحلال‌پذیری آن در آب از $\mathrm{NO}$ بیشتر باشد.

ت) درست است. کتاب، گشتاور دوقطبی آب و هیدروژن سولفید را به‌ترتیب $1.85\,\mathrm{D}$ و $0.97\,\mathrm{D}$ گزارش می‌کند. نسبت آن‌ها برابر است با:
$\displaystyle \frac{\mu_{\mathrm{H_2O}}}{\mu_{\mathrm{H_2S}}}=\frac{1.85}{0.97}\simeq1.91$
پس گشتاور دوقطبی آب نزدیک به دو برابر است. کتاب در همین مقایسه، قدرت نیروهای بین‌مولکولی آب را نیز نزدیک به دو برابر هیدروژن سولفید بیان می‌کند؛ بنابراین عبارت مطابق متن کتاب درست است. توجه کنید که این بیان را نباید به‌صورت یک رابطهٔ تناسب عمومی برای همهٔ مواد به کار برد. (شیمی ۱، صفحه‌های ۱۰۶–۱۰۷)

در نتیجه، عبارت‌های «پ» و «ت» درست‌اند.

پاسخ: گزینهٔ ۳