سوال ۱۰۶ · شیمی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۱۰۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۳ · فصل ۳: شیمی جلوه‌ای از هنر، زیبایی و ماندگاری
واژة شبکۀ بلوری برای توصیف آرایش .................... و منظم از .................... در حالت جامد بهکار میرود.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای تکمیل عبارت، باید دو بخش تعریف شبکهٔ بلوری را جداگانه بررسی کنیم:
۱. بُعد آرایش: در شبکهٔ بلوری، نظم ذرات در سه راستای فضایی گسترش دارد؛ بنابراین آرایش، سه‌بعدی است. دوبعدی بودنِ شکل چاپ‌شده در کتاب، به معنای دوبعدی بودنِ خود شبکه نیست (شیمی ۳، صفحهٔ ۸۰).
۲. نوع ذرات سازنده: «شبکهٔ بلوری» اصطلاحی عمومی است و تنها به شبکهٔ جامدهای یونی محدود نمی‌شود. بسته به نوع جامد، ذراتِ دارای آرایش منظم می‌توانند اتم، مولکول یا یون باشند؛ پس حذف مولکولها، تعریف را ناقص می‌کند (شیمی ۳، صفحهٔ ۸۰).
در نتیجه، جای خالی نخست با «سه‌بعدی» و جای خالی دوم با «اتمها، مولکولها و یونها» کامل می‌شود.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با دیدن تصویر مسطحِ یک شبکه در کتاب، آرایش ذرات را دوبعدی تصور کنید؛ اما تصویر، نمایش یک ساختار سه‌بعدی است. همچنین این گزینه مولکولها را از ذرات سازندهٔ بلورها حذف کرده است.
- گزینهٔ ۲: این گزینه ممکن است به‌دلیل اشاره به اتمها و یونها درست به نظر برسد؛ اما در تعریف کتاب، شبکهٔ بلوری سه‌بعدی است، نه «سه‌بعدی یا دوبعدی». افزون بر این، تعریف شبکهٔ بلوری شامل جامدهای مولکولی نیز می‌شود.
- گزینهٔ ۴: این گزینه فهرست ذرات سازنده را کامل آورده است و به همین دلیل می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ ولی افزودن «یا دوبعدی» با تعریف شبکهٔ بلوری در کتاب سازگار نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف عمومی «شبکهٔ بلوری» را در صفحهٔ ۸۰ شیمی ۳ به یاد بیاورید؛ این تعریف فقط دربارهٔ جامدهای یونی نیست.
- برای جای خالی نخست، میان بُعدِ تصویر شبکه روی کاغذ و بُعدِ آرایش واقعی ذرات در جامد تفاوت بگذارید.
- پس از کنار گذاشتن عبارت‌های دارای «دوبعدی»، بررسی کنید کدام گزینه بلورهای مولکولی را هم در تعریف جای می‌دهد.