نمونه سوال درس ۸ قرآن نهم با جواب

در آیات مورد بررسی، توضیح تجارت سودمند با ایمان به خدا و پیامبر آغاز می‌شود و با مجاهدت در راه خدا به‌وسیلهٔ مال و جان ادامه می‌یابد. همچنین در معرفی این تجارت، رهایی از عذاب دردناک بیان شده است. بنابراین، نه پرداخت مال به‌تنهایی جای همهٔ این موارد را می‌گیرد، نه ایمان موجب کنارگذاشتن تلاش می‌شود و نه افزایش ثروت دنیوی نتیجهٔ تضمین‌شدهٔ آن است. (صفحهٔ ۷۹ و صفحات ۸۱–۸۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

در آیهٔ سورهٔ نور، وعدهٔ جانشینی و حکومت در زمین به کسانی مربوط است که هم ایمان دارند و هم کار شایسته انجام می‌دهند؛ بنابراین نمی‌توان رفتار آنان را بی‌تأثیر دانست. در آیهٔ سورهٔ صف نیز چیرگی دین حق با وجود ناخشنودی مشرکان مطرح شده است؛ پس رضایت آنان شرط تحقق وعده نیست. همچنین توضیح آغاز این بخش، این امید را به قرآن منحصر نمی‌کند و از بیان آن در کتاب‌های آسمانی دیگر خبر می‌دهد. تنها برداشت چهارم با همهٔ این نکات سازگار است. (صفحهٔ ۸۷) پاسخ: گزینهٔ ۴

در آیات سورهٔ جمعه، شنیدن فراخوان نماز با دستور شتافتن به یاد خدا و کنارگذاشتن خریدوفروش همراه است؛ بنابراین، ادامه‌دادن معامله به بهانهٔ کسب روزی با دستور این موقعیت سازگار نیست. در ادامه، پس از پایان نماز، پراکنده‌شدن در زمین و جست‌وجوی فضل خدا مجاز شمرده شده و یاد فراوان خدا نیز سفارش شده است؛ پس ترک معامله به معنای کنارگذاشتن همیشگی فعالیت اقتصادی نیست. (صفحهٔ ۸۴ و صفحه‌های ۸۵–۸۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

کتاب در بخش مربوط به سورهٔ جمعه توضیح می‌دهد که «مِن» در ترکیب «مِن یَومِ الجُمُعَةِ» به معنای «در» است. همچنین در بخش مربوط به سورهٔ صف، کاربرد «بِ» به معنای «با» یادآوری شده است؛ بنابراین «بِاَموالِکُم وَ اَنفُسِکُم» به مجاهدت با دارایی‌ها و جان‌ها اشاره دارد. (صفحه‌های ۸۱–۸۲ و ۸۵–۸۶) پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش پایانی آیات سورهٔ صف، حضرت عیسی دربارهٔ یاران خود در راه خدا پرسش می‌کند و حواریون آمادگی خود را اعلام می‌کنند. پس از آن، آیات واکنش بنی‌اسرائیل را یکسان توصیف نمی‌کنند: گروهی ایمان می‌آورند و گروهی کفر می‌ورزند. در پایان نیز حمایت الهی از مؤمنان در برابر دشمنان و چیرگی آنان گزارش می‌شود. از سوی دیگر، وعدهٔ آمرزش و ورود به بهشت مربوط به بخش پیشین آیات است و بشارت یاری و پیروزی نزدیک نیز پاسخ حواریون نیست. (صفحهٔ ۸۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

در آغاز این بخش از سورهٔ جمعه، از مدعیان دوستی ویژه با خدا خواسته می‌شود که اگر راست می‌گویند، خواهان مرگ باشند. سپس خودداری آنان از چنین آرزویی به کارهایی که پیش‌تر انجام داده‌اند مربوط می‌شود. در ادامه نیز بیان می‌شود که مرگ به سراغ گریزندگان می‌آید و آنان به سوی خداوندِ آگاه از نهان و آشکار بازگردانده می‌شوند. پس هم کردار گذشته در این موضع‌گیری نقش دارد و هم فرار، بازگشت به خدا را منتفی نمی‌کند. (صفحهٔ ۸۴) پاسخ: گزینهٔ ۴

در آیات سورهٔ صف، ابتدا بخشودگی گناهان و ورود به باغ‌ها و جایگاه‌های پاکیزهٔ بهشتی بیان می‌شود. سپس از نعمتی دیگر سخن می‌رود که مخاطبان آن را دوست دارند: یاری خداوند و پیروزی نزدیک. بنابراین، این دو دسته را نباید هم‌معنا گرفت. همچنین «یَغفِر» به آمرزش، «فَتح» به پیروزی و «مَساکِن» به جایگاه‌های سکونت مربوط است. (صفحهٔ ۸۰) پاسخ: گزینهٔ ۲

در جدول این بخش، آیهٔ سورهٔ انبیاء با اشاره به زبور، وارث‌شدن بندگان شایسته را مطرح می‌کند. آیهٔ سورهٔ قصص نیز از ارادهٔ الهی برای پیشوا و وارث‌شدن مستضعفان سخن می‌گوید. در مقابل، آیهٔ نور دربارهٔ حکومت‌یافتن مؤمنان نیک‌کردار و آیهٔ صف دربارهٔ چیرگی دین حق است. (صفحهٔ ۸۷) پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش درک معنا، «کُنتُم تَعلَمونَ» با معنای «می‌دانستید» معرفی شده است؛ بنابراین فعل نخست به دانستن مربوط است (صفحهٔ ۸۱–۸۲). در آیات سورهٔ جمعه، «بِما کُنتُم تَعمَلونَ» به کارهایی اشاره دارد که مخاطبان انجام می‌دادند؛ پس معنای فعل دوم «عمل می‌کردید» است (صفحهٔ ۸۴). شباهت نوشتاری این دو فعل نباید موجب یکسان‌گرفتن معنای آن‌ها شود. پاسخ: گزینهٔ ۳

در پایان آیات سورهٔ جمعه، از کسانی سخن گفته می‌شود که با دیدن تجارت یا سرگرمی، به سوی آن رفتند و پیامبر را ایستاده رها کردند. سپس برتریِ آنچه نزد خداست بر هر دو بیان می‌شود. پس جذابیت یک فعالیت برای مردم، دلیل بر ارزشمندتر بودن آن نیست. همچنین نمی‌توان از این گزارش، ناپسندبودن همیشگی کسب‌وکار را نتیجه گرفت؛ زیرا در همین مجموعه آیات، پس از پایان نماز به جست‌وجوی فضل خدا اشاره شده است (صفحهٔ ۸۴). پاسخ: گزینهٔ ۱

در آیهٔ سورهٔ انبیاء، وارثان زمین با وصف «صالح» معرفی می‌شوند. در آیهٔ سورهٔ نور نیز وعدهٔ جانشینی در زمین به کسانی مربوط است که هم ایمان دارند و هم کارهای شایسته انجام می‌دهند. بنابراین شایستگی رفتاری در معرفی گروه مورد وعده در هر دو آیه حضور دارد. در مقابل، آیهٔ قصص بر مستضعفان و پیشوا و وارث‌شدن آنان تأکید می‌کند و آیهٔ صف دربارهٔ چیرگی دین حق است؛ پس نباید موضوع یا ویژگی گروه‌های این آیات را کاملاً یکسان دانست (صفحهٔ ۸۷). پاسخ: گزینهٔ ۴

در «اَعوذُ بِاللّٰهِ»، «فی سَبیلِ اللّٰهِ» و «بِسمِ اللّٰهِ»، حرکت پیش از لفظ جلاله کسره است؛ پس لفظ جلاله نازک خوانده می‌شود. در «اَنصارُ اللّٰهِ» حرکت پیش از آن ضمه و در «سُبحانَ اللّٰهِ» فتحه است؛ بنابراین این دو مورد درشت خوانده می‌شوند. در نتیجه، از پنج عبارت، دو عبارت دارای درشت‌خوانی لفظ جلاله‌اند. (صفحهٔ ۸۳) پاسخ: گزینهٔ ۳