نمونه سوال درس ۲ قرآن هشتم با جواب

در قاعدهٔ درس، «لِـ» وقتی پیش از فعل قرار می‌گیرد، با «تا» ترجمه می‌شود. فعل «تُؤمِنونَ» به معنای «ایمان می‌آورید» است؛ بنابراین «لِتُؤمِنوا» باید به صورت «تا ایمان بیاورید» معنا شود. ترجمهٔ صرفِ فعل، اثر «لِـ» را حذف می‌کند و ترجمه با «چون» نیز رابطهٔ هدف را به رابطهٔ علت تبدیل می‌کند. (صفحه‌های ۲۳ و ۲۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

در بخش درک معنا، «بُشر» با بشارت ارتباط دارد و رحمتِ مورد اشاره در این عبارت، باران معرفی شده است. همچنین جایگاه باد نسبت به این رحمت، پیش از رسیدن آن بیان می‌شود. پس وصف بشارت‌دهندگی نشان می‌دهد که باد مژده‌رسانِ باران است؛ نه اینکه با باران یکی باشد، پس از آن بیاید یا هیچ ارتباطی با آن نداشته باشد. (صفحه‌های ۲۱، ۲۸ و ۲۹) پاسخ: گزینهٔ ۴

در آغاز سوره، آفرینش همهٔ موجودات به خدا نسبت داده و داشتن شریک در فرمانروایی از او نفی می‌شود. در ادامه، معبودهای غیرخدا موجوداتی معرفی می‌شوند که خود آفریده شده‌اند، چیزی نمی‌آفرینند و حتی اختیار سود و زیان خود را ندارند. از کنار هم گذاشتن این مطالب، نمی‌توان برای آنان آفرینندگی یا سهمی مستقل در فرمانروایی قائل شد. بنابراین تنها برداشتی درست است که آفریده‌بودن و ناتوانی آنان را در کنار یگانگی خدا در فرمانروایی بپذیرد. (صفحه‌های ۲۲ و ۲۵) پاسخ: گزینهٔ ۱

در جدول واژگان، «فُرقان» از نام‌های قرآن و بیانگر نقش آن در بازشناسی حق از باطل است. «نَذیر» نیز کسی است که هشدار می‌دهد؛ بنابراین نباید آن را با بشارت‌دهنده یا «عالَمین» اشتباه گرفت. تنها جفتی که هر دو معنا را به‌ترتیب درست بیان می‌کند، «جداکنندهٔ حق از باطل ـ هشداررسان» است (صفحهٔ ۲۳–۲۴). پاسخ: گزینهٔ 2

آیه برای شب، خواب و روز نقش‌های یکسانی بیان نمی‌کند: شب با پوشش، خواب با آسایش و روز با کوشش و جریان زندگی پیوند دارد. پس نه می‌توان شب را بی‌فایده دانست و نه نقش خواب و روز را یکی گرفت یا جابه‌جا کرد. از کنار هم قرار گرفتن این معناها می‌توان دریافت که استراحت و فعالیت، کارکردهایی متفاوت اما سازگار در زندگی انسان دارند (صفحهٔ ۲۱ و صفحهٔ ۲۸–۲۹). پاسخ: گزینهٔ 4

برای معتبر بودن بازخورد، ابتدا باید حرف مورد اشاره در عبارت وجود داشته باشد. در «اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ»، هر دو واژه دارای «ع» هستند و توجه دادن دانش‌آموز به فشردگی گلو هنگام ادای این حرف، با آموزش درس سازگار است. «اَلرَّحْمٰنِ الرَّحیمِ» و «اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ» حرف «ع» ندارند؛ «اِیّاکَ نَعْبُدُ» نیز فاقد «ح» است. پس سه بازخورد دیگر به حرفی اشاره می‌کنند که در عبارت مربوط وجود ندارد (صفحهٔ ۲۶–۲۷). پاسخ: گزینهٔ 1

در واژه‌نامهٔ درس، «طَهور» هم بر پاک‌بودن و هم بر پاک‌کننده‌بودن دلالت دارد؛ بنابراین ترجمهٔ «ماءً طَهورًا» باید هر دو ویژگی را در بر بگیرد. آرامش به «سُبات»، بشارت به «بُشر» و پوشش به «لِباس» مربوط است و جایگزین معنای این واژه نمی‌شود. (صفحهٔ ۲۸–۲۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

در آیات نقل‌شده، مخالفان ابتدا قرآن را ساخته‌وپرداختهٔ بشر و حاصل کمک دیگران معرفی می‌کنند و سپس آن را به روایت‌های گذشتگان نسبت می‌دهند. پاسخ پس از «قُل» این است که نازل‌کنندهٔ قرآن، آگاه به رازهای آسمان و زمین است. پس دو ادعای نخست، سخنان مخالفان‌اند و محدودکردن آگاهی نازل‌کننده به امور آشکار نیز برخلاف تأکید آیه بر «السِّرَّ» است. (صفحهٔ ۲۲) پاسخ: گزینهٔ ۴

پیام قرآنی پایان درس، درخواستِ پیشوا و الگو شدن برای اهل تقوا را مطرح می‌کند. فعالیت همراه آن نیز از دانش‌آموز می‌خواهد دربارهٔ شیوهٔ گذراندن نوجوانیِ فردی با چنین خواسته‌ای بیندیشد. از کنار هم قرار دادن این دو بخش نتیجه می‌شود که این درخواست باید با تلاش برای رفتار شایسته از همین دوران همراه باشد. شهرت به‌تنهایی مقصود پیام نیست؛ همچنین نه کوشش فرد کنار گذاشته می‌شود و نه اثر پیام به بزرگسالی محدود می‌ماند. (صفحهٔ ۲۸–۲۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش واژه‌آموزی، «قَدَّرَ» با مفهوم اندازه‌گیری معرفی شده است (صفحهٔ ۲۳–۲۴). در ادامهٔ ترجمهٔ آیه نیز «خَلَقَ» به آفرینش همه‌چیز مربوط است و «فَقَدَّرَهُ تَقْدِیرًا» تعیین دقیق و کامل اندازهٔ آن را می‌رساند؛ بنابراین نباید فعل دوم را تکرار آفرینش یا به معنای فروفرستادن دانست (صفحهٔ ۲۵). پاسخ: گزینهٔ ۲

در آیهٔ مربوط به پیامدهای نزول آب، «لِنُحْیِیَ بِهِ بَلْدَةً مَیْتًا» به زنده‌کردن سرزمین بی‌جان به‌وسیلهٔ آب اشاره دارد. سپس با «نُسْقِیَهُ» از نوشاندن آن به دام‌ها و انسان‌های بسیار سخن گفته می‌شود. پس مضمون آیه به زمین یا انسان‌ها محدود نیست و باد نیز جای آب را در این بخش نمی‌گیرد (صفحهٔ ۲۷). پاسخ: گزینهٔ ۴

در بخش مربوط به دو دریا، تعبیرهای «عَذْبٌ فُراتٌ» و «مِلْحٌ اُجاجٌ» تفاوت آب شیرین و گوارا با آب شور و تلخ را نشان می‌دهند و پس از آن از مانعی میان آن‌ها یاد می‌شود. در بخش بعد، عبارت «خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَرًا» موضوع آفرینش انسان از آب را مطرح می‌کند. بنابراین موضوع این دو بخش یکسان نیست و متن نیز مانع میان دو دریا را علت آفرینش انسان معرفی نمی‌کند (صفحهٔ ۲۷). پاسخ: گزینهٔ ۱