نمونه سوال درس ۳ قرآن هفتم با جواب

در آیهٔ پایانی سورهٔ هود، بازگشت همهٔ امور به خدا پیش از فرمان عبادت و توکّل آمده است؛ بنابراین، این حقیقت پشتوانه‌ای برای اعتماد به خداست. از سوی دیگر، پایان آیه تأکید می‌کند که خدا از کردار انسان‌ها غافل نیست. پس توکّل به معنای بی‌اهمیت‌شدن عمل یا کنارگذاشتن مسئولیت نیست و توجه خدا نیز تنها به کارهای پنهانی محدود نمی‌شود. (صفحهٔ ۳۲ و صفحات ۳۵–۳۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

«مِلَّة» به معنای آیین و «آباء» جمع «اَب» و به معنای پدران است؛ بنابراین، دو جزء موردنظر در جملهٔ نخست درست ترجمه شده‌اند. همچنین «عَلَینا وَ عَلَی النّاسِ» لطف خدا را متوجه ما و مردم می‌داند، نه فقط پدران یوسف. خطا در ترجمهٔ «لا یَشکُرونَ» است: «لا» فعل را منفی می‌کند، پس جمله باید بیانگر سپاسگزاری‌نکردن بیشتر مردم باشد. تنها اصلاح چهارم، بدون ایجاد خطای تازه، گزارش را درست می‌کند. (صفحهٔ ۳۸ و صفحات ۳۹–۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

در مثال‌های آموزش تلفظ، «اَمین» به فرد امانت‌دار و «عَمین» به نابینایان اشاره دارد؛ پس گزارش نخست درست است. در سه گزارش دیگر، جهت تغییر معنا برعکس شده است: «ذَلَّ» خوارشدن و «زَلَّ» لغزیدن، «سَعید» سعادتمند و «صَعید» خاک، و «ضَلَّ» گمراه‌شدن و «ظَلَّ» ماندگارشدن را می‌رسانند. این نمونه‌ها اهمیت تلفظ متمایز حروف را نشان می‌دهند. (صفحات ۳۳–۳۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

در عبارت «وَما رَبُّکَ بِغافِلٍ عَمّا تَعمَلونَ»، «ما»ی نخست غافل‌بودن را نفی می‌کند. «عَمّا» از «عَن» و «ما» ساخته شده و معنای «از آنچه» دارد؛ همچنین «تَعمَلونَ» به کارهایی اشاره می‌کند که مخاطبان انجام می‌دهند. بنابراین، ترجمه باید بی‌خبرنبودن پروردگار از اعمال مخاطبان را برساند. گزینهٔ اول به‌اشتباه خودِ انجام‌دادن را منفی کرده، گزینهٔ سوم مخاطب را به گوینده تغییر داده و گزینهٔ چهارم نفی ابتدای عبارت را حذف کرده است. (صفحهٔ ۳۵ و ۳۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

در سورهٔ حمد، نمازگزار با «اِیّاکَ نَعبُدُ» بندگی خود را تنها برای خدا اظهار می‌کند. در سخن حضرت یوسف نیز «اَمَرَ اَلّا تَعبُدوا اِلّا اِیّاهُ» بیان می‌کند که خدا فرمان داده است جز او پرستیده نشود. بنابراین، گوینده و شیوهٔ بیان متفاوت است، اما هر دو عبارت بر اختصاص پرستش به خدا دلالت دارند. یاری‌خواستن مربوط به «نَستَعینُ» است، نه «نَعبُدُ»؛ اختصاص حکم به خدا نیز در بخش دیگری از آیهٔ سورهٔ یوسف بیان شده است. (صفحهٔ ۳۷ و ۳۸) پاسخ: گزینهٔ ۱

کتاب توضیح می‌دهد که تلفظ برخی حروف عربی با فارسی متفاوت است و برای یادگیری آن‌ها، دقت در قرائت شنیده‌شده و الگوگیری را پیشنهاد می‌کند. این یادگیری هم به قرائت قرآن و هم به قرائت نماز مربوط است. (صفحهٔ ۳۳) در بخش نماز نیز شنیدن قرائت معتبر و خواندن دقیق با پیروی از آن توصیه شده است. (صفحهٔ ۳۷) بنابراین برنامه‌ای درست است که شنیدنِ هدفمند و تمرین بر اساس الگو را در هر دو زمینه به کار بگیرد. پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش قرائت نماز، ذکر سجده با صفت «الاَعلیٰ» و ذکر رکوع با صفت «العَظیمِ» آمده است. همچنین «سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَهُ» ذکر بعد از رکوع است و عبارت «بِحَولِ اللهِ وَ قُوَّتِهِ اَقومُ وَ اَقعُدُ» به برخاستن اختصاص دارد. بنابراین فقط تطبیقِ ذکر سجده درست است. (صفحهٔ ۳۷) پاسخ: گزینهٔ ۴

در عبارت «وَلٰکِنَّ اَکثَرَ النّاسِ لایَشکُرونَ»، سخن از شکرنکردنِ بیشتر مردم است، نه همهٔ آنان. عبارت «وَلا نُضیعُ اَجرَ المُحسِنینَ» نیز بیان می‌کند که پاداش نیکوکاران تباه نمی‌شود. این دو گزاره موضوع و دامنهٔ یکسانی ندارند؛ بنابراین ناسپاسیِ بیشتر مردم، دلیلی برای ازبین‌رفتن پاداش نیکوکاران نیست و هر دو مضمون می‌توانند هم‌زمان برقرار باشند. همچنین از متن نمی‌توان یکسان‌بودن گروه نیکوکاران و مردم ناسپاس را نتیجه گرفت. (صفحه‌های ۳۹ و ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۳

در واژه‌نامهٔ بخش نخست، «غَیب» به معنای نهان و «اَمر» به معنای کار یا فرمان معرفی شده است (صفحهٔ ۳۵). در بخش دوم نیز «فَضل» معنای لطف و رحمت، «مِلَّة» معنای دین و آیین، «آباء» معنای پدران و «واحِد» معنای یک یا یگانه دارد (صفحهٔ ۳۹). بنابراین، تنها جفت نخست از دو معنای درست تشکیل شده است. پاسخ: گزینهٔ ۱

دو زندانی پس از بیان خواب‌هایشان از یوسف می‌خواهند آنها را توضیح دهد و با تعبیر «مِنَ المُحسِنینَ» نشان می‌دهند که او را از نیکوکاران می‌شمارند. در پاسخ، یوسف با عبارت کوتاه «عَلَّمَنی رَبّی» منشأ آموختهٔ خود را پروردگار معرفی می‌کند. پس ارزیابی زندانیان از شخصیت یوسف با منشأ دانش او دو موضوع جداگانه است؛ نه زندانیان آموزگار او معرفی شده‌اند و نه جزئیات خواب منشأ دانش اوست (صفحهٔ ۳۸). پاسخ: گزینهٔ ۳

در آغاز سورهٔ یوسف، عبارت «لَعَلَّکُم تَعقِلونَ» مخاطبان را به تعقل توجه می‌دهد. همچنین در بخش معرفی روایت داستان، از وحی کردن قرآن به پیامبر سخن گفته شده است. بنابراین، این آیات هم برای مخاطبان نقش اندیشیدن در نظر می‌گیرند و هم منشأ انتقال داستان به پیامبر را وحی معرفی می‌کنند. بی‌نیازی از اندیشیدن، محدود کردن تعقل به پیامبر و نسبت دادن داستان به گردآوری شخصی او، از این عبارات به دست نمی‌آید (صفحهٔ ۳۴). پاسخ: گزینهٔ ۴