نمونه سوال درس ۲ قرآن هفتم با جواب

در پیام آیهٔ سورهٔ یونس، بهرهٔ راه‌یافتن و آسیب گمراه‌شدن به خود انسان بازمی‌گردد؛ بنابراین انتخاب او بی‌پیامد نیست (صفحهٔ ۲۴). از سوی دیگر، پیام «وَما تَوفیقی اِلّا بِاللهِ» سرچشمهٔ توفیق را یاری خدا می‌داند (صفحهٔ ۳۱). این دو پیام مکمل یکدیگرند: وابستگی موفقیت به یاری خدا، مسئولیت انسان در برابر انتخابش را از بین نمی‌برد. پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق نکتهٔ درس، گاهی کسره در پایان واژه جای ضمیر «ی» را می‌گیرد؛ بنابراین «رَبِّ» در این کاربرد همان معنای «رَبّی»، یعنی پروردگار من، را دارد. در «اِلٰهُکُم» نیز «اِلٰه» به معنای معبود و «کُم» به معنای شماست؛ پس معنای آن معبود شما خواهد بود (صفحهٔ ۳۰). پاسخ: گزینهٔ ۴

برای تشخیص نوع حرف ناخوانا باید خود حرفِ زیر علامت را بررسی کرد. در «یُؤتِ»، همزه بر پایهٔ واو نوشته شده و واو خوانده نمی‌شود. در «یوحیٰ» نیز یاء زیر الف کوچک ناخواناست. در «توبوا»، الفِ پس از واو پایانی ناخواناست، نه خود واو؛ در «قُرِئَ» پایهٔ همزه یاء است، نه واو؛ و در «حَیوٰةً» حرف زیر الف کوچک واو است، نه یاء. بنابراین فقط توصیف گزینهٔ نخست در هر دو بخش درست است (صفحهٔ ۲۸). پاسخ: گزینهٔ ۱

در واژه‌های جلسهٔ اول، «قُل» فرمان به گفتن است و «ناس» به مردم اشاره دارد؛ بنابراین در عبارت آغازشده با «قُل»، از گوینده خواسته می‌شود مردم را مخاطب قرار دهد (صفحهٔ ۲۶ و ۲۷). در مقابل، «قالَ» از سخن گفتن در گذشته خبر می‌دهد و «یٰقَومِ» خطاب به قومِ خودِ گوینده است (صفحهٔ ۳۰ و ۳۱). پس تنها توصیف گزینهٔ دوم درست است. پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق تمرین ساخت ترکیب‌ها، «عَلیٰ» معنای «بر» و «اِلیٰ» معنای «به‌سوی» دارد. ضمیر «ـهِ» نیز در این کاربرد به «او» اشاره می‌کند؛ در نتیجه «عَلَیهِ» یعنی «بر او» و «اِلَیهِ» یعنی «به‌سوی او» (صفحهٔ ۲۶ و ۲۷). همین تفاوت در عبارتِ مربوط به توکل و روی آوردن به خدا به کار می‌رود: بخش نخست توکل بر او و بخش دوم روی آوردن به‌سوی او را بیان می‌کند (صفحهٔ ۳۱). پاسخ: گزینهٔ ۱

واوِ «اُولٰٓئِکَ» به‌سبب قرار گرفتن پس از ضمه ناخواناست. در «یُؤتِ» و «فُؤادَکَ»، واو زیر همزه قرار دارد و خوانده نمی‌شود. در «حَیوٰةً» نیز واوِ زیر الف کوچک ناخواناست. اما در «توبوا»، الفِ پس از واو ناخواناست و نباید خودِ واو را ناخوانا شمرد (صفحهٔ ۲۸). بنابراین شمار نمونه‌های دارای واو ناخوانا برابر با $1+1+1+1=4$ است. پاسخ: گزینهٔ ۴

در واژه‌های این بخش، «اَجر» معنای پاداش دارد، صورت‌های «اَخ، اَخو، اَخا، اَخی» به معنای برادر آمده‌اند و «اُعبُدوا» فرمان به عبادت کردن است. بنابراین، ترتیب معناها باید «پاداش، برادر، عبادت کنید» باشد. (صفحهٔ ۳۰–۳۱) پاسخ: گزینهٔ 2

در عبارت «اِلَی اللهِ مَرجِعُکُم»، «اِلیٰ» جهت بازگشت و «کُم» مخاطبان را مشخص می‌کند؛ پس سخن از بازگشت انسان‌ها به سوی خداست. همچنین، در «عَلیٰ کُلِّ شَیءٍ قَدیرٌ»، واژهٔ «کُلّ» بر فراگیر بودن و «قَدیر» بر توانایی دلالت دارد. از این دو بخش، نه محدود بودن توانایی خدا برداشت می‌شود و نه بی‌اختیار بودن انسان. (صفحهٔ ۲۶–۲۷) پاسخ: گزینهٔ 4

«بِفَضلِ اللهِ» از نمونه‌های الف ناخوانا پس از کسره است. همچنین، لامِ پیش از حرف مشدّد خوانده نمی‌شود. بنابراین، در قرائت پیوستهٔ این ترکیب، نباید برای حروف ناخوانا صدای جداگانه ساخت یا کسره را کشیده کرد؛ حرکتِ لامِ پایانیِ «فَضلِ» مستقیماً به لامِ مشدّدِ «الله» متصل می‌شود. توقف اجباری میان دو کلمه نیز بخشی از این قاعده نیست. (صفحهٔ ۲۸–۲۹) پاسخ: گزینهٔ 1

«غفور» بیانگر بسیار آمرزنده بودن، «رحیم» بیانگر مهربانی و «قدیر» به معنای تواناست. بنابراین دو پیام، با وجود اشاره به خداوند، از ویژگی‌های متفاوتی سخن می‌گویند. هم‌مرجع بودن ضمیر «هُوَ» نیز موجب یکسان شدن معنای این صفت‌ها نمی‌شود. پس یادداشت دانش‌آموز به اصلاح نیاز دارد. (صفحهٔ ۲۶ و ۲۷) پاسخ: گزینهٔ ۴

در واژه‌های درس، «لاتَعقِلونَ» به معنای فکر نکردنِ مخاطبان آمده است. در ترکیب «اَفَلا تَعقِلونَ»، وجود «أَ» جمله را پرسشی می‌کند و «فَ» نیز معنای «پس» دارد؛ بنابراین باید پرسشی بودن و منفی بودن فعل، هر دو در ترجمه حفظ شوند. گزینهٔ اول پرسشی نیست، گزینهٔ سوم جمله را به فرمان تبدیل کرده و گزینهٔ چهارم معنای منفی فعل را از بین برده است. (صفحهٔ ۳۰ و ۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

در «یَخفیٰ»، یاء آغاز واژه دارای فتحه است و خوانده می‌شود. یاء پایان واژه زیر الف کوچک قرار دارد و مطابق قاعدهٔ درس، ناخواناست؛ صدای کشیدهٔ پایان واژه به الف کوچک مربوط می‌شود. پس قرار گرفتن یک واژه در فهرست نمونه‌های یاء ناخوانا، به معنای ناخوانا بودن همهٔ یاءهای آن نیست. (صفحهٔ ۲۸) پاسخ: گزینهٔ ۱