نمونه سوال فصل ۸ نگارش هفتم با جواب

در متن، شجاعت به معنای حذف کامل ترس نیست؛ فرد شجاع هنگام ترس، تسلط و توان انجام کار درست را حفظ می‌کند. همچنین شجاعت اخلاقی به بیان حقیقت و عقیدهٔ درست با جرئت مربوط است. بنابراین، پذیرفتن صادقانهٔ خطا با وجود نگرانی از واکنش دیگران، می‌تواند نمونه‌ای از شجاعت اخلاقی باشد. بی‌باکی در رفتار ناپسند، شجاعت نیست؛ عقب‌نشینی سنجیده نیز لزوماً ترسویی به شمار نمی‌رود و شجاعت به میدان جنگ محدود نمی‌شود. (صفحهٔ ۹۱) پاسخ: گزینهٔ ۳

طرح مناسب باید هم به اصل موضوع وفادار بماند و هم جنبه‌های متفاوت آن را در نظمی سازگار با بخش‌های نوشته بررسی کند. آغاز با توضیح مفهوم، ادامه با نمونه‌ها و آثار و پایان با راه‌های گسترش آن، چنین نظمی فراهم می‌کند. پاسخ‌ها نیز باید بر مطالعه تکیه کنند و از مثال بهره بگیرند. تکرار پرسش‌های هم‌معنا، جامعیت ایجاد نمی‌کند؛ پرداختن به ظاهر افراد نیز لزوماً به موضوع مربوط نیست. همچنین کوتاه‌نویسی نباید به حذف همهٔ نمونه‌ها بینجامد. این چارچوب به پرورش تدریجی نوشته کمک می‌کند. (صفحه‌های ۸۹ و ۹۰) پاسخ: گزینهٔ ۱

در شیوه‌نامه، سهم ساختار بیرونی $1.5$ و سهم سیر منطقی نوشته $3$ نمره است. نوشته در ابتدا در این دو سنجه نمره‌ای نگرفته، اما در سایر سنجه‌ها نمرهٔ کامل دارد؛ پس نمرهٔ اولیهٔ پایانی برابر است با $20-1.5-3=15.5$. با رفع کامل کاستی سیر منطقی، فقط نمرهٔ همان سنجه بازمی‌گردد: $15.5+3=18.5$. نمرهٔ نهایی، میانگین مستمر و پایانی است؛ بنابراین: $\frac{17.5+18.5}{2}=18$. اصلاح سیر منطقی به معنای اصلاح ساختار بیرونی نیست. (صفحه‌های ۱۰۰ تا ۱۰۲) پاسخ: گزینهٔ ۴

یادداشت بر یک پیامد فردی راست‌گویی تکیه دارد: کسی که حقیقت را پنهان نکرده، از آشکارشدن سخن خلاف واقع نگران نیست و در نتیجه آسودگی بیشتری دارد. پس پرسش مربوط باید علت این آسودگی را بررسی کند. معنای اجزای واژه، همکاری اجتماعی و راه‌های آموزش راست‌گویی، محور این یادداشت نیستند. این ارتباط با توضیح متن دربارهٔ آرامش راست‌گویان و ضرورت هماهنگی پاسخ با پرسش سازگار است. (صفحهٔ ۸۹–۹۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

فعل، برخلاف مصدر، شخص و شمار و زمان دارد. در جملهٔ «دانش‌آموزان دربارهٔ فداکاری مطالعه کردن»، واژهٔ پایانی باید فعل گذشته برای نهاد جمع باشد؛ بنابراین «کردند» درست است. «شنیدن» در گزینهٔ نخست مصدر است و در جایگاه خود درست به کار رفته است. در گزینهٔ سوم نیز باید «داشتند» بیاید و در گزینهٔ چهارم، تبدیل فعل درستِ «کردند» به مصدر نادرست است. (صفحهٔ ۹۴–۹۵) پاسخ: گزینهٔ ۲

در ارزشیابی فرایندی، فعالیت داوری برای پرورش توانایی نقد و تحلیل نوشته بر اساس معیارهای کتاب در نظر گرفته شده است. در این موقعیت نیز دانش‌آموزان با استناد به معیارهایی مانند انسجام، کیفیت آغاز و تناسب پایان، دربارهٔ متن داوری می‌کنند. آفرینش مستلزم تولید متن است و بازشناسی بر تشخیص آموزه‌ها تکیه دارد. همچنین صرف خواندن متن، این فعالیت را به ارزشیابی مهارت خواندن تبدیل نمی‌کند؛ در آن بخش، چگونگی خوانش نوشته، از جمله لحن و تکیه، اهمیت دارد. معیارهای مورد استفادهٔ دانش‌آموزان نیز با سنجه‌های ارزشیابی نوشته هماهنگ‌اند. (صفحهٔ ۹۸–۱۰۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

صاحب شتر برای گریز از پیامد سوگندش، قیمت ظاهری شتر را اندک نگه می‌دارد، اما خرید آن را به خرید گربه‌ای گران‌قیمت وابسته می‌کند. سخن پایانی نیز همین ترفند را آشکار می‌سازد: ارزانی شتر با شرط همراه آن بی‌اثر شده است. بازنویسی درست باید این رابطه را با زبانی روشن منتقل کند، نه اینکه شرط فروش را حذف کند، قیمت خود شتر را تغییر دهد یا رویدادی تازه بیفزاید. (صفحه‌های ۹۴ و ۹۵) پاسخ: گزینهٔ ۴

در متن، پیامدهای راست‌گویی به زندگی شخصی محدود نمی‌شود. نمونهٔ کلاس نشان می‌دهد که صداقت و همدلی، دانش‌آموزان را به یاری یکدیگر سوق می‌دهد و همین همراهی، یادگیری و پیشرفت آنان را تقویت می‌کند. بنابراین، مثال کلاس توضیحی برای پیوند میان رفتار اخلاقی افراد و پیشرفت جمع است. از این مثال نمی‌توان حذف همهٔ دشواری‌ها یا بی‌نیازی از کوشش را نتیجه گرفت. (صفحه‌های ۸۹ و ۹۰) پاسخ: گزینهٔ ۱

پاسخ منفی ابتدای درس، نفیِ کاربرد هرگونه پرسش برای موضوع‌های ذهنی نیست؛ زیرا بلافاصله برای راست‌گویی پرسش‌هایی دربارهٔ معنا، پیامدها، ویژگی افراد و راه‌های گسترش آن مطرح می‌شود. پس باید میان «استفاده از پرسش» و «استفاده از پرسش‌های یکسان برای موضوع‌های متفاوت» فرق گذاشت. پرسش‌سازی باقی می‌ماند، اما محتوای آن با موضوع هماهنگ می‌شود. (صفحه‌های ۸۷ تا ۸۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

پرسش‌های این طرح، همگی با میهن‌دوستی ارتباط دارند و جنبه‌هایی مانند معنا، آثار، پیامدهای بی‌اعتنایی و راه‌های تقویت آن را پوشش می‌دهند. کاستی اصلی، ترتیب آن‌هاست: بهتر است ابتدا مفهوم روشن شود و سپس جنبه‌های دیگر با نظمی متناسب با بخش‌های نوشته بررسی شوند. کتاب بر تنظیم پرسش‌ها بر پایهٔ ساختمان نوشته تأکید دارد؛ بنابراین، جابه‌جایی پرسش‌ها از تغییر موضوع یا محدودکردن دامنهٔ آن‌ها مناسب‌تر است. (صفحهٔ ۹۰) پاسخ: گزینهٔ ۱

در کار نخست، دانش‌آموز از یک مثل آغاز کرده و با افزودن شخصیت و رویداد، آن را پرورانده است؛ این کار با هدف گسترش مثل مطابقت دارد. در کار دوم، محور فعالیت، بازگویی حکایت با زبانی ساده‌تر است که هدف بازنویسی حکایت به شمار می‌رود. تصویرنویسی نیز به دقت در مشاهده و فهم عناصر دیداری مربوط است، نه ساده‌سازی زبان حکایت. (صفحات ۹۸ تا ۱۰۰) پاسخ: گزینهٔ ۳

ارزشیابی فرایندی شامل مهارت نوشتن و مهارت خواندن است؛ پس نمرهٔ فرایندی این دانش‌آموز برابر است با: $16+1.5=17.5$. (صفحات ۹۸ تا ۱۰۰) نمرهٔ نهایی از میانگین ارزشیابی فرایندی و پایانی به دست می‌آید؛ بنابراین: $\frac{17.5+18.5}{2}=\frac{36}{2}=18$. (صفحات ۱۰۰ تا ۱۰۲) پاسخ: گزینهٔ ۴