نمونه سوال فصل ۳ نگارش هفتم با جواب

در طبقه‌بندی، موضوع گسترده به موضوع‌هایی کوچک‌تر تقسیم می‌شود تا ذهن سامان بگیرد و نوشتن آسان‌تر شود (صفحه‌های ۳۷ تا ۳۹). در طرح دوم، شکل خانه، امکانات آن و فعالیت‌های اعضای خانواده، سه جنبهٔ مشخص از موضوع «خانهٔ ما» هستند. طرح نخست فقط اجزای ساختاری نوشته را نام می‌برد؛ طرح سوم موضوع را واقعاً محدود نمی‌کند؛ و در طرح چهارم، بعضی عنوان‌ها از موضوع اصلی بیرون می‌روند. پاسخ: گزینهٔ ۲

در جملهٔ نخست، نهاد «نرگس» مفرد است و همراهی دوستان با «با» آمده؛ بنابراین فعل باید «نوشت» باشد. در جملهٔ دوم، «نرگس و دوستش» نهاد جمع است و «خواندند» درست است. در جملهٔ سوم، نهاد «ما» جمع است؛ پس «رفت» باید به «رفتیم» تبدیل شود. در جملهٔ چهارم، نهاد «آموزگاران» جمع است و فعل درست «پرداختند» است؛ آمدن «من» پس از «با» این هماهنگی را تغییر نمی‌دهد (صفحهٔ ۴۴). بنابراین تعداد جمله‌های نیازمند اصلاح فعل برابر است با $1+0+1+1=3$. پاسخ: گزینهٔ ۴

در طبقه‌بندی، ریزموضوع‌ها باید زیرمجموعهٔ یک موضوع کلی باشند (صفحهٔ ۳۹). در «مدرسهٔ سال»، سال با تصویری خیالی از مدرسه معرفی شده است، اما بندهای میانی به فصل‌های آن اختصاص دارند. پس فصل‌ها ریزموضوع‌های موضوع کلیِ سال‌اند. تصویر مدرسه، موضوع نوشته را به امکانات مدرسه تبدیل نمی‌کند. همچنین اشارهٔ پایانی به بازآمدن بهار، گردش سال را جمع‌بندی می‌کند و جایگاه بخش پایانی را دارد (صفحهٔ ۴۰). پاسخ: گزینهٔ ۱

در طبقه‌بندی نوشته باید موضوع کلی، ریزموضوع‌های بندها و مثال‌های هر بند را از یکدیگر تشخیص داد؛ محدودکردن موضوع به سامان‌یافتن فکر و نوشته کمک می‌کند (صفحهٔ ۳۹). در متن فعالیت، «جانوران» موضوع کلی است و بندهای میانی به‌ترتیب دربارهٔ پرندگان، خزندگان، آبزیان و دوزیستان توضیح می‌دهند. شترمرغ و مرغ مگس‌خوار مثال‌های بند پرندگان‌اند و نام اندام‌ها نیز جزئیاتی در توضیح گروه‌ها هستند، نه عنوان اصلی بندها (صفحهٔ ۴۱). پاسخ: گزینهٔ 2

وقتی دو شخص با «و» به هم پیوند می‌خورند و نهاد را می‌سازند، فعل جمع می‌آید؛ اما در ساخت دارای «با»، فعل با نهادِ پیش از «با» هماهنگ می‌شود (صفحهٔ ۴۴). بنابراین، جملهٔ اول پس از تغییر چنین می‌شود: «دبیر با نمایندگان گروه، نوشته‌ها را بررسی کرد.» در جملهٔ دوم، «دبیران» پیش از «با» قرار می‌گیرد و خود جمع است؛ پس صورت درست آن «دبیران با نمایندهٔ گروه، نوشته‌ها را بررسی کردند» خواهد بود. تنها فعل جملهٔ اول تغییر می‌کند. پاسخ: گزینهٔ 4

در الگوی طبقه‌بندی موضوع، برای هر بند بخش میانی موضوع محدودتری در نظر گرفته می‌شود تا مطالب سامان پیدا کنند (صفحهٔ ۳۹). در این نوشته، رفت‌وبرگشت نامنظم میان ریزموضوع‌ها نشان می‌دهد که سازمان‌دهی محتوای بخش میانی نیازمند اصلاح است. از سوی دیگر، رعایت نشانه‌ها، درست‌نویسی، نداشتن غلط املایی و حاشیه‌گذاری از معیارهای پیراسته‌نویسی‌اند و طبق گزارش، رعایت شده‌اند. شیوهٔ خواندن نیز سنجه‌ای جداست و اطلاعاتی برای داوری دربارهٔ آن نداریم (صفحه‌های ۴۲ و ۴۳). پاسخ: گزینهٔ 1

در روایت، ابتدا سکوت مهمان برای میزبان پرسش‌برانگیز است. سخن مهمان دربارهٔ ناتوانی از دست‌زدن، با آشکارشدن وضعیت دست او در پایان، معنایی عینی پیدا می‌کند. اگر این وضعیت پیش از گفت‌وگو بیان شود، خواننده از قبل علت رفتار مهمان را می‌داند و غافلگیری پایان کاهش می‌یابد. تغییر جزئیات پذیرایی، گویندهٔ معرفی یا بخش آوازخوانی، این اطلاعات اصلی را زودتر آشکار نمی‌کند. (صفحهٔ ۴۵–۴۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

معلم با مثالِ تقسیم یک بار سنگین توضیح می‌دهد که می‌توان دشواریِ پرداختن به موضوعی گسترده را با تبدیل آن به موضوع‌های کوچک‌تر کاهش داد. این کار به اندیشه نظم می‌دهد و نوشتن را آسان‌تر می‌کند؛ بنابراین، مقصود حذف بخش‌های دشوار، تقسیم نویسندگی میان افراد یا بی‌نیازی نویسندهٔ توانا از طبقه‌بندی نیست. (صفحهٔ ۳۷–۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش میانی «مدرسهٔ سال»، هر بند به یک فصل اختصاص دارد و بند بهار نیز ویژگی‌های همان فصل را توصیف می‌کند. اشارهٔ دوباره به بهار در پایان، صرفاً افزودن ویژگی دیگری به آن فصل نیست؛ این اشاره، پس از سپری‌شدن زمستان، بازگشت چرخه و تداوم مدرسهٔ سال را نشان می‌دهد. بنابراین، یکسان‌بودن نام فصل، دلیل کافی برای ادغام این دو بخش نیست و انتقال کامل بخش پایانی، کارکرد مستقل پایان‌بندی را از بین می‌برد. (صفحهٔ ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

در فهرست سنجه‌های کتاب، پیش‌نویسی، طبقه‌بندی موضوع، ساختار نوشته، پیراسته‌نویسی و شیوهٔ خواندن جداگانه مطرح شده‌اند. نظم نسخهٔ نهایی می‌تواند به ارزیابی ساختار و طبقه‌بندی کمک کند، اما وجود پیش‌نویس را اثبات نمی‌کند. همچنین، شیوهٔ خواندن به اجرای شفاهی مربوط است و املا و حاشیه‌گذاری باید در نوشته بررسی شوند. بنابراین، حتی با دراختیارداشتن متن نهایی و شنیدن اجرای آن، برای تأیید پیش‌نویسی به شاهد دیگری نیاز داریم. (صفحهٔ ۴۱–۴۳) پاسخ: گزینهٔ ۴

صاحب‌خانه با دیدن سکوت مهمان، احتمال دلخوری او را مطرح می‌کند و سپس از او می‌خواهد در شادی جمع شرکت کند. این رفتار نشان می‌دهد که او همراهی‌نکردن مهمان را اختیاری می‌پندارد. پاسخ مهمان و توجه جمع به آستین خالی او، علت دیگری را آشکار می‌کند: مهمان مایل به همراهی است، اما محدودیت جسمی دارد. در روایت، آگاهی قبلی صاحب‌خانه، یقین او به تأثیر خاطرات جنگ یا توقف پذیرایی مطرح نشده است. (صفحهٔ ۴۵–۴۶) پاسخ: گزینهٔ ۱