نمونه سوال فصل ۴ فارسی هشتم با جواب

سعدی در آغاز فصل، باقی‌ماندن آوازهٔ نیک را بر به‌جاگذاشتن بنایی پرزرق‌وبرق برتر می‌داند (صفحهٔ ۶۷). در حکایت نیز عارف بدون چشمداشت بیان‌شده، نوشتهٔ دارای نام پروردگار را از زیر پای رهگذران برمی‌دارد و به آن احترام می‌گذارد؛ سپس گرامی‌شدن نام خودش به او وعده داده می‌شود. بنابراین، پیوند دو متن در ارزش کردار شایسته و خوش‌نامی است، نه ثروت یا شهرت‌طلبی (صفحه‌های ۷۸ تا ۸۰). پاسخ: گزینهٔ 1

در «نوجوان باهوش»، میرزا محمدخان به سبب توانایی حافظهٔ نوه‌اش، میرزا ابوالقاسم، او را به مجلس‌های شاعران می‌برد (صفحه‌های ۶۸ و ۶۹). در «آشپززادهٔ وزیر»، محمدتقی هنگام بردن غذا و انتظار برای جمع‌کردن ظرف‌ها، پشت در به سخنان استاد گوش می‌دهد (صفحه‌های ۶۹ و ۷۰). پس باید این دو شیوهٔ حضور در محیط یادگیری و نام شخصیت‌های آنها را از یکدیگر جدا کرد. پاسخ: گزینهٔ 3

صفت بیانی چگونگی اسم را نشان می‌دهد، اما مضاف‌الیه اسم یا ضمیری است که به اسم دیگر افزوده می‌شود. «دانا» ویژگی پزشک و «ماهری» ویژگی نقاش است؛ بنابراین، این دو گروه وصفی‌اند. «ایران» در گروه دوم و «امیر» در گروه چهارم، اسم‌هایی وابسته به اسم پیش از خود هستند؛ پس این دو گروه اضافی‌اند. ترتیب درست، وصفی، اضافی، وصفی، اضافی است (صفحه‌های ۷۳ و ۷۴). پاسخ: گزینهٔ 2

جناس بر نزدیکی آوایی واژه‌های متفاوت استوار است و می‌تواند به خوش‌آهنگی سخن کمک کند. «نام» و «نامه» با وجود تفاوت معنا، در بخش عمدهٔ آواهای خود مشترک‌اند و نمونه‌ای از این نزدیکی را نشان می‌دهند. سه جفت دیگر بیشتر رابطهٔ معنایی یا موضوعی دارند و از این نظر نمونهٔ جناس نیستند (صفحه‌های ۷۷ و ۷۸). پاسخ: گزینهٔ 4

در حکایت، تولد امیرکبیر حدود سال $1222$ هجری قمری و زمان گزارش شیوع آبله سال $1267$ هجری قمری ذکر شده است. بنابراین، برآورد سن او برابر است با $1267-1222=45$ سال. چون تاریخ تولد تقریبی است و اطلاعات دقیق روز و ماه تولد نیز داده نشده، نتیجه را باید «حدود» این مقدار دانست، نه سن دقیق او (صفحه‌های ۷۲ و ۷۳). پاسخ: گزینهٔ 2

امیر ابتدا برای جلوگیری از گسترش بیماری، دستور اجرای آبله‌کوبی می‌دهد؛ پس ارزش اقدام پزشکی را می‌پذیرد. سپس روشن می‌شود که ترس‌های خرافی مانع پذیرش آن شده‌اند. تأکید پایانی او بر گسترش مدرسه و کتابخانه نشان می‌دهد که رفع ناآگاهی را نیز مسئولیتی عمومی و مدیریتی می‌داند. بنابراین، آموزش و پیشگیری پزشکی در این روایت مکمل یکدیگرند، نه جایگزین هم (صفحه‌های ۷۲ و ۷۳). پاسخ: گزینهٔ 4

در «قلم سحرآمیز»، همراهی شعر حافظ و تصویر به آرامش سردار و دورشدن توجه او از درد می‌انجامد؛ متن درمان کامل جسمانی را گزارش نمی‌کند (صفحه‌های ۷۵ و ۷۶). در «دو نامه»، نامهٔ سیدجمال و فتوای میرزای شیرازی زمینهٔ واکنش عمومی و شکست نقشهٔ استعمار را فراهم می‌کنند (صفحه‌های ۷۷ و ۷۸). وجه مشترک، تأثیر پیام بر مخاطب است و تفاوت، در نوع پیامد آن است: آرامش فردی در برابر تغییر رفتار اجتماعی. پاسخ: گزینهٔ 1

شاعر ویژگی‌هایی مانند مظلومیت و تواضع را در کنار توانایی، استواری و پهلوانی قرار می‌دهد. همچنین تصویر درخت کهنسالِ پابرجا، بر دوام و مقاومت دلالت دارد، نه فرسودگی و تسلیم. این توصیف‌ها نشان می‌دهند که از نگاه شاعر، رنج‌دیدگی با قدرت و فروتنی با سربلندی جمع‌شدنی است. عشق و همراهی پایدار گوینده نیز این برداشت را تأیید می‌کند (صفحه‌های ۸۶ تا ۸۸). پاسخ: گزینهٔ 3

در جدول تفاوت نوشتار و گفتار، صورت‌های نوشتاری «پنبه»، «منبر» و «سنبل» در برابر صورت‌های گفتاری «پمبه»، «ممبر» و «سمبل» آمده‌اند. بنابراین، ردیفی درست است که هر سه واژه را با «ن» پیش از «ب» نوشته باشد. شنیدن صدایی متفاوت، مجوز تغییر املای معیار نیست. (صفحهٔ ۷۸–۸۰) پاسخ: گزینهٔ ۲

پس از کشیده‌شدن تصویر و نوشته‌شدن شعر، سردار لبخند می‌زند، آرام می‌گیرد و شعر را زمزمه می‌کند. بهزاد پس از این تغییر حال، پارچهٔ روی زخم را باز می‌کند. سخن سردار دربارهٔ فراموش‌کردن درد نیز نشان می‌دهد که تأثیر هنر در این بخش، آرامش‌بخشی و کاستن از توجه او به درد است؛ متن ادعا نمی‌کند که زخم با نقاشی درمان شده است. (صفحهٔ ۷۵–۷۶) پاسخ: گزینهٔ ۴

در «دوستِ من»، واژهٔ «من» ضمیر و مضاف‌الیه «دوست» است. در «کتابِ ارزشمندِ نویسنده»، «ارزشمند» ویژگی کتاب را بیان می‌کند و صفت بیانی است؛ «نویسنده» نیز مضاف‌الیه کتاب است. در «دانش‌آموزِ کنجکاو»، واژهٔ «کنجکاو» صفت بیانی است. پس در مجموع، دو صفت بیانی و دو مضاف‌الیه داریم. ملاک تشخیص، نقش و معنای وابسته است، نه صرفاً قرارگرفتن آن پس از اسم. (صفحهٔ ۷۳–۷۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش مربوط به جنگ، ایستادگی در برابر دشمن عامل پاسداری از کشور معرفی می‌شود. سپس متن توضیح می‌دهد که پس از جنگ، کوشش مدافعان با دانش، تخصص و تعهد همراه شده است. در توصیف نسل امروز نیز خلاقیت و نوآوری وسیلهٔ آراستن چهرهٔ میهن و برافراشتن پرچم آن است. از پیوند این سه بخش نتیجه می‌گیریم که هدفِ حفظ عزت کشور استمرار دارد، اما شیوهٔ تحقق آن متناسب با شرایط تغییر می‌کند. بنابراین، نه میهن‌دوستی به جنگ محدود است، نه پیشرفت علمی به معنای کنارگذاشتن پایداری گذشته است و نه سربلندی بدون کوشش به دست می‌آید. (صفحهٔ ۸۱–۸۳) پاسخ: گزینهٔ ۳