نمونه سوال فصل ۲ فارسی هشتم با جواب

در تصویر صائب، کنار هم قرار گرفتن برگ‌های غنچه، جمع دوستانی را تداعی می‌کند که از نظر عاطفی نیز به یکدیگر نزدیک‌اند. بنابراین، رابطهٔ دو مصراع بر شباهت میان پیوستگی برگ‌ها و همدلی دوستان استوار است؛ نه تنهایی، برتری جوانی یا رقابت. (صفحهٔ ۲۹) پاسخ: گزینهٔ 1

نویسنده ابتدا توضیح می‌دهد که دشمن معمولاً در پی دیدن عیب‌هاست؛ سپس ستایش او را نشانهٔ آن می‌گیرد که بزرگی ایران را نتوانسته انکار کند. پس اعتبار این ستایش، از ناسازگاری آن با گرایش معمول گوینده ناشی می‌شود. متن نه آگاهی بیشتر دشمن را اثبات می‌کند، نه همهٔ ستایش‌های دوستان را بی‌ارزش می‌شمارد و نه ترس نظامی را علت این ستایش معرفی می‌کند. (صفحه‌های ۳۰ و ۳۱) پاسخ: گزینهٔ 2

در «ارمغان ایران»، دوست‌داشتن میهن کافی دانسته نمی‌شود و شناخت آن برای معرفی شایسته و کوشش در راه آبادانی ضروری است. در «سفر شکفتن» نیز داشتن آینده‌ای مطلوب به آموختن مهارت‌های زندگی و تلاش پیوند می‌خورد. وجه مشترک دو درس این است که انگیزهٔ مثبت باید به شناخت و عمل تبدیل شود. بنابراین، اعتمادبه‌نفس، افتخار به گذشته یا آرزوکردن، جانشین یادگیری و تلاش نیستند. (صفحه‌های ۳۱ و ۳۲ و ۳۷ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ 3

در رفتار نخست، دانش‌آموز خشم خود را کنترل می‌کند؛ این کار نمونهٔ چیرگی بر احساسات و هیجانات است. در رفتار دوم، به جای تکرار روش ناکارآمد، راه‌حلی تازه پیشنهاد می‌کند که با تعریف تفکّر خلّاق مطابقت دارد. مفیدبودن این رفتارها برای ارتباط یا تصمیم‌گیری، ویژگی اصلی آنها را تغییر نمی‌دهد. (صفحه‌های ۳۷ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ 4

شاگرد گمان می‌کرد همهٔ فنون را آموخته است، اما نکته‌ای کوچک و تعیین‌کننده را نمی‌دانست. بازگشت او به استاد نشان می‌دهد که ادعای زودهنگامِ بی‌نیازی از آموزش، مانع بهره‌گیری از تجربه شده بود. «سفر شکفتن» نیز دربارهٔ از دست دادن فرصت استفاده از تجربهٔ بزرگ‌ترها هشدار می‌دهد. هیچ‌یک از دو متن، بی‌استعدادی، ممنوعیت استقلال یا درآمد را نتیجهٔ اصلی این وضعیت نمی‌داند. (صفحهٔ ۳۵ و صفحه‌های ۳۶ و ۳۷) پاسخ: گزینهٔ 1

طبق تعریف کتاب، واج‌آرایی از تکرار یک حرف یا صدا، شامل صامت و مصوّت، در عبارت یا بیت پدید می‌آید و بر موسیقی سخن می‌افزاید. بنابراین، تکرار واژهٔ کامل شرط آن نیست و کاربردش نیز به شعر محدود نمی‌شود. تأکید بر صدا نشان می‌دهد که تنها شباهت نوشتاری، معیار کافی برای تشخیص آن نیست. (صفحهٔ ۳۳) پاسخ: گزینهٔ 2

در جملهٔ نخست، «شاگرد» اسم و نهاد است؛ پس یک مورد داریم. در جملهٔ دوم، «استاد» نهاد و «داستان» مفعول است؛ پس دو مورد داریم. در جملهٔ سوم، «استاد» نهاد، «کوزه» مفعول و «شاگرد» پس از «از» دارای نقش متمّمی است؛ پس سه مورد داریم. تعداد کل برابر است با $1+2+3=6$. واژه‌های «را» و «از» و نیز فعل‌ها در این شمارش قرار نمی‌گیرند. (صفحه‌های ۴۰ و ۴۱) پاسخ: گزینهٔ 3

کتاب با نمونه‌هایی از واژه‌های پایان‌یافته به «ه» نشان می‌دهد که افزودن «ی» یا «ان» می‌تواند شکل نوشتاری پایان پایه را تغییر دهد؛ برای نمونه، «زنده» در «زندگی» و «پرنده» در «پرندگان» به همان صورت اولیه باقی نمی‌ماند. پس نه حفظ همیشگی «ه» درست است، نه بی‌قاعده‌دانستن این تغییر و نه محدودکردن آن به پسوند «ی». (صفحهٔ ۳۴) پاسخ: گزینهٔ 4

نویسنده در کنار بیان شکوه تاریخی و فرهنگی ایران، نام این سرزمین را با آزادگی مردمان آن پیوند می‌دهد و آن را به معنای سرزمین آزادگان و آزادزادگان می‌داند. آبادانی، دانایی و دلاوری نیز در متن مطرح شده‌اند، اما معنای نام ایران به شمار نمی‌آیند. (صفحهٔ ۳۰–۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

در حکایت، شاگرد تصور می‌کند دیگر چیزی برای آموختن باقی نمانده است و کارگاه مستقلی برپا می‌کند. او برای ساختن کوزه‌های مرغوب نیز با دقت کار می‌کند؛ بنابراین، مشکلش را نمی‌توان به بی‌کوششی نسبت داد. توضیح استاد روشن می‌کند که پاک‌کردن گردوخاک کوزه پیش از قرارگرفتن در کوره، نکته‌ای تعیین‌کننده بوده که شاگرد نمی‌دانسته است. متن نیز از ابداع روشی تازه توسط استاد سخن نمی‌گوید. پس فاصلهٔ ادعای شاگرد با نتیجهٔ کارش، از ناتمام‌بودن یادگیری او ناشی می‌شود. (صفحهٔ ۳۵) پاسخ: گزینهٔ ۴

در آغاز «سفر شکفتن»، نویسنده توضیح می‌دهد که نوجوانان معمولاً آینده‌ای خوشایند و انسانی برای خود تصور می‌کنند؛ اما این توصیف، تضمین تحقق آن آینده نیست. در ادامه، زندگی نیازمند آموختن مهارت‌هایی مانند خودآگاهی، ارتباط مؤثر و تصمیم‌گیری معرفی می‌شود و دستیابی به این مهارت‌ها با تلاش و توکل پیوند می‌یابد. همچنین، استفاده از تجربهٔ بزرگ‌ترها توصیه شده است. بنابراین، آرزوی آیندهٔ خوب باید با یادگیری و کوشش همراه شود. (صفحهٔ ۳۶–۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

در جملهٔ نخست، «پژوهشگر» کسی است که خواندن را انجام می‌دهد؛ پس نقش نهادی دارد. در جملهٔ دوم، «نوجوان» نهاد است و «پژوهشگر» همراه نشانهٔ «را» در جایگاه مفعول قرار گرفته است. در جملهٔ سوم، «کتاب» مفعول است و «پژوهشگر» در گروه «از پژوهشگر» نقش متمّمی دارد. این تغییر نقش‌ها، اسم‌بودن واژه را تغییر نمی‌دهد؛ زیرا اسم می‌تواند در جایگاه‌های گوناگون جمله به کار رود. (صفحهٔ ۴۰–۴۱) پاسخ: گزینهٔ ۳