نمونه سوال فصل ۱ فارسی هشتم با جواب

در سرودهٔ آغاز فصل، مقصود از گشودن دیدهٔ درون، فراتر رفتن از مشاهدهٔ سطحی و رسیدن به دریافت باطنی است (صفحهٔ ۱۱). آغاز درس دوم نیز اندیشیدن دربارهٔ آفرینش را راه شناخت آفریدگار مشترک موجودات کوچک و بزرگ معرفی می‌کند (صفحه‌های ۱۷–۱۸). بنابراین، وجه مشترک دو متن، همراه شدن مشاهده با تأمل برای رسیدن به شناختی ژرف‌تر است؛ نه کافی بودن ظاهر و نه کنار گذاشتن مشاهده. پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش نخست شعر، کودک تصویری هراس‌انگیز و دور از دسترس از خدا دارد و عبادتش نیز از بیم سرچشمه می‌گیرد. پس از گفت‌وگو با پدر، مهربانی و نزدیکی خدا را درمی‌یابد و خواهان دوستی بی‌ریا با او می‌شود (صفحه‌های ۱۲–۱۴). بنابراین، مسیر تحول از ترس به صمیمیت است. منع پرسشگری نیز مربوط به برداشت و تجربهٔ پیشین اوست، نه نتیجهٔ نهایی شعر. پاسخ: گزینهٔ ۳

متن میان تأثیر معمول روز و شب و تأثیر آن‌ها بر خفاش تفاوت می‌گذارد: روشنایی شدید مانع حرکت اوست، اما تاریکی امکان جست‌وجوی روزی را فراهم می‌کند. پس چراغ‌مانند دانستن شب، ناظر به نقش راهگشا و فعالیت‌ساز آن است، نه روشن بودن واقعی شب (صفحه‌های ۱۷–۱۸). پاسخ: گزینهٔ ۲

در بخش دانش ادبی، نوع متن، شیوهٔ بیان و آسانی یا دشواری واژه‌ها از موضوع‌های بررسی ساختار شمرده شده‌اند؛ بنابراین، یادداشت نخست ساختاری است. یادداشت دوم دربارهٔ پیام و نگرش نهفته در اثر سخن می‌گوید و به محتوا مربوط می‌شود (صفحه‌های ۱۴–۱۵). پاسخ: گزینهٔ ۴

هر تشبیه کامل چهار رکن دارد؛ پس سه تشبیه در ابتدا دارای $3\times4=12$ رکن‌اند. از تشبیه نخست یک رکن، از تشبیه دوم یک رکن و از تشبیه سوم دو رکن حذف شده است؛ بنابراین، تعداد ارکان صریحاً باقی‌مانده برابر است با $12-(1+1+2)=8$. امکان حذف وجه شبه و ادات در بخش ارکان تشبیه بیان شده است (صفحه‌های ۲۱–۲۲). پاسخ: گزینهٔ ۲

جوانه پس از شنیدن تصمیم سنجاقک برای آوردن آب، امیدوار می‌شود؛ این تغییر احساسی پیش از رسیدن آب رخ می‌دهد (صفحه‌های ۲۳–۲۴). در ادامه، سنگ حتی هنگام خستگی نیز از اندیشهٔ تشنگی جوانه آسوده نمی‌شود و منتظر بازگشت سنجاقک می‌ماند؛ پس کمک‌خواهی او صرفاً سخن نبوده است. در مقابل، مرداب در آسودگی به سر می‌برد و گیاهی نیز در نزدیکی‌اش خشکیده است (صفحه‌های ۲۴–۲۶). بنابراین، سکون ظاهری سنگ را نمی‌توان با بی‌تفاوتی مرداب یکسان دانست. پاسخ: گزینهٔ ۱

در پیشنهاد مسافر، مقصود از «خداوندش» صاحب گوسفندان است؛ او می‌خواهد غلام، از دست رفتن گوسفند را به حملهٔ گرگ نسبت دهد. غلام در پاسخ، خدا را به‌عنوان آگاه از حقیقت رفتار انسان مطرح می‌کند و نشان می‌دهد پنهان کردن کار از مالک، مسئولیت اخلاقی او را از بین نمی‌برد (صفحهٔ ۱۶). بنابراین، دو بخش گفت‌وگو به دو مرجع متفاوت، یعنی مالک گله و پروردگار، اشاره دارند. پاسخ: گزینهٔ ۴

در توصیف مورچه، کوچکی بدن در کنار تلاش برای تأمین خوراک و نگهداری دانه‌ها قرار گرفته است (صفحه‌های ۱۸–۱۹). در توصیف ملخ نیز با وجود کوچکی اندام، توان ورود به کشتزار و ناتوانی کشاورزان از دفع آن برجسته می‌شود (صفحه‌های ۱۷–۱۸). نتیجهٔ مشترک این است که اندازهٔ کوچک، ملاک کم‌توانی یا بی‌اهمیتی نیست. ذخیرهٔ زمستانی فقط برای مورچه بیان شده و توانایی کشاورزان در دفع ملخ نیز تأیید نشده است. پاسخ: گزینهٔ ۳

در توصیف ملخ، دندان‌های جلویی وسیلهٔ چیدن گیاهان معرفی شده‌اند (صفحهٔ ۱۸). دربارهٔ طاووس نیز آمده است که پس از ریختن پرها، پرهای تازه می‌رویند و زیبایی پیشین را بازمی‌یابند (صفحه‌های ۱۸ و ۱۹). بنابراین، هر دو نسبتِ گزینهٔ سوم درست‌اند. ذخیره‌کردن دانه به مورچه، پاهای داس‌مانند به ملخ، بال بی‌پر و حمل فرزندان به خفاش، و کاکل سبزرنگ به طاووس مربوط است (صفحه‌های ۱۷ تا ۱۹). پاسخ: گزینهٔ 3

بر اساس تعریف ارکان تشبیه، آنچه به چیز دیگر مانند می‌شود «مشبّه»، طرفِ موردِ مقایسه «مشبّهٌ‌به»، ویژگی مشترک «وجه شبه» و واژهٔ برقرارکنندهٔ همانندی «ادات تشبیه» است (صفحه‌های ۲۱ و ۲۲). در عبارت «الف»، برگ موضوع مقایسه و مشبّه است؛ پس بررسی درست است. در عبارت «ب»، درخشندگی ویژگی مشترک و وجه شبه است؛ پس این بررسی نیز درست است. در عبارت «پ»، «مانند» ادات تشبیه است. در عبارت «ت»، آب چشمه مشبّه و آیینه مشبّهٌ‌به است؛ بنابراین بررسی آخر نادرست است. در نتیجه، شمار بررسی‌های درست برابر با $3$ است. پاسخ: گزینهٔ 1

در بخش نخست شعر «پیش از اینها»، راوی از کسانی یاد می‌کند که به‌جای روشن‌کردن ابهام‌های او، پرسیدن دربارهٔ کار خدا را نادرست می‌شمارند؛ این برخورد، راه جست‌وجوی او را محدود می‌کند (صفحه‌های ۱۲ تا ۱۴). در مقابل، قاآنی با پرسش‌های پیاپی دربارهٔ پیدایش زیبایی‌ها، مخاطب را به تأمل در پدیدآورندهٔ آن‌ها فرامی‌خواند (صفحهٔ ۲۰). پس تفاوت اصلی، بازداشتن از پرسش در برابر تشویق به پرسشگری است، نه جدایی شناخت طبیعت از خداشناسی. پاسخ: گزینهٔ 4