نمونه سوال فصل ۴ فارسی هفتم با جواب

در بیت آغاز فصل، اثرپذیری انسان از همراهان شایسته مطرح شده است (صفحهٔ ۷۹). نظام وفا با تحسین ترجمهٔ نیما، دادن کتاب و درخواست شنیدن شعرهایش، او را به ادامهٔ راه تشویق می‌کند (صفحه‌های ۸۶ و ۸۷). پدر پروین نیز با فراهم‌کردن متن و پیشنهاد تمرین‌های شعری، به پرورش استعداد او کمک می‌کند (صفحه‌های ۸۸ و ۸۹). بنابراین، وجه مشترک این بخش‌ها نقش سازندهٔ همراهی و راهنمایی است؛ نه برتری شهرت، رشد خودبه‌خودی استعداد یا ضرورت تنهایی. پاسخ: گزینهٔ ۲

دانش‌آموزان به دلیل تصویری که از بزرگی و پاکی امام دارند، خود را در جایگاه نصیحت‌کردن ایشان نمی‌بینند؛ امّا امام در پاسخ، نیاز خود به اندرز را بیان می‌کند. سپس دربارهٔ تحصیل، اخلاق، رفتار با والدین و معلّمان و سودمندی برای کشور سفارش‌هایی می‌آورد. بنابراین، فروتنی ایشان با راهنمایی‌کردن دیگران همراه است و هیچ‌یک نفی‌کنندهٔ دیگری نیست (صفحه‌های ۸۰ و ۸۱). پاسخ: گزینهٔ ۴

در جملهٔ نخست، «شد» فعل اسنادی است و حالت «امیدوار» را به نهاد، یعنی «شاگرد»، نسبت می‌دهد؛ پس «امیدوار» مسند است. در جملهٔ دوم، «پرتلاش» وابستهٔ اسم «شاگرد» است و فعل «خواند» اسنادی نیست. در جملهٔ سوم نیز «آماده» وابستهٔ «پاسخ» است و «نوشت» فعل اسنادی نیست. در جملهٔ چهارم، «وارد شد» بر انجام ورود دلالت دارد و «حیاط» ویژگی نسبت‌داده‌شده به نهاد نیست. این تشخیص بر تعریف مسند در دانش زبانی تکیه دارد (صفحهٔ ۸۴). پاسخ: گزینهٔ ۱

حجره از نظر ظاهری کوچک و ساده بود، امّا اقامت در آن امکان حضور در درس استادان و مطالعه و تفکّر تا دیرهنگام را فراهم می‌کرد. بنابراین، بزرگ جلوه‌کردن حجره، بیان ارزش فراوان آن در نگاه فردی مشتاق دانش است، نه گزارشی دربارهٔ اندازهٔ واقعی یا نشانهٔ ناآگاهی از آن. توصیف ظاهری و ارزش‌گذاری شخصی در دو سطح متفاوت قرار دارند و متناقض نیستند (صفحه‌های ۸۳ و ۸۴). پاسخ: گزینهٔ ۳

در شعر، مرغک به پرواز، آموختن، دیدن و بیرون‌آمدن از حالت رام و منفعل فراخوانده می‌شود. در پایان نیز فراهم‌کردن خوراک در روز و آرام‌گرفتن در شب مطرح است. پس پیام شعر نه توقف از ترس خطر است، نه بی‌نیازی از مهارت و نه حذف استراحت؛ بلکه رشد همراه با کوشش و نظم در زندگی است (صفحه‌های ۸۸ و ۸۹). پاسخ: گزینهٔ ۱

در نامهٔ امام، خوب درس‌خواندن در کنار عمل به وظایف دینی، بهبود اخلاق، رعایت حقوق والدین و معلّمان و مفیدبودن برای کشور آمده است؛ بنابراین دانش‌اندوزی از مسئولیت اخلاقی و اجتماعی جدا نیست (صفحه‌های ۸۰ و ۸۱). در زندگی حسابی نیز پژوهش با کار فنّی، کوشش برای رفع نیاز کشور، توجّه به دین و فرهنگ و مخالفت با دانشِ بی‌عمل همراه است (صفحه‌های ۹۰ و ۹۱). از کنار هم گذاشتن این شواهد نتیجه می‌شود که الگوی مطلوب، پیوند رشد علمی با عمل مسئولانه و خدمت است. نه دانش به‌تنهایی تضمین‌کنندهٔ این رفتارهاست و نه کار فنّی جای همهٔ دیگر ابعاد تربیت را می‌گیرد. پاسخ: گزینهٔ ۳

پدر پروین برای پرورش استعداد او، گاهی برگردان فارسیِ قطعه‌هایی از زبان‌های دیگر را در اختیارش می‌گذاشت تا آنها را به شعر تبدیل کند. تمرین دیگر، تغییر قافیهٔ شعرهایی از شاعران پیشین بود. بنابراین، نقش پروین در تمرین نخست، منظوم‌کردن متن ترجمه‌شده بود، نه ترجمه به زبان‌های دیگر. (صفحهٔ ۸۸–۸۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

سعید هنگام معلّم‌شدن هجده‌ساله بود و شاگردانش شانزده یا هفده سال داشتند. فاصلهٔ سنی او با شاگرد بزرگ‌تر برابر است با $18-17=1$ سال و با شاگرد کوچک‌تر برابر است با $18-16=2$ سال. پس او یک تا دو سال از شاگردانش بزرگ‌تر بود. تعبیر نزدیک‌بودن سن آنان نیز به معنای یکسان‌بودن سنشان نیست. (صفحهٔ ۹۲–۹۳) پاسخ: گزینهٔ ۴

فعل «خواندیم» گذشته، اوّل شخص و جمع است. برای آنکه فقط زمان تغییر کند، باید اوّل شخص جمع باقی بماند. در «خواهیم خواند»، زمان آینده است، ولی شخص و شمار همان اوّل شخص جمع است. «خواندید» دوم شخص جمع، «خواندم» اوّل شخص مفرد و «خواهند خواند» سوم شخص جمع است؛ بنابراین هرکدام از آنها ویژگی دیگری را نیز تغییر می‌دهد. (صفحهٔ ۹۳–۹۴ و صفحهٔ ۱۰۲–۱۰۳) پاسخ: گزینهٔ ۱

در شعر مورد نظر، «پیل‌تن»، «من» و «پیرزن» در پایان مصراع‌های دوم آمده‌اند و هم‌قافیه‌اند. از نظر محتوا نیز مادر، فرزند نیرومند خود را به یاد ناتوانی دوران کودکی‌اش می‌اندازد و بدرفتاری او با مادر را نکوهش می‌کند. پس هم ساختار قافیه و هم محتوای اخلاقی با تعریف قطعه هماهنگ است. لازم نیست پایان همهٔ مصراع‌ها هم‌قافیه باشد. (صفحهٔ ۹۴–۹۵) پاسخ: گزینهٔ ۳

در جملهٔ نخست، سخن از دوری و جدایی است؛ پس «فراق» مناسب است، نه «فراغ» که معنای آسودگی دارد. در جملهٔ دوم نیز خیر و نیکی برای مردم منظور است؛ بنابراین «صلاح» درست است، نه «سلاح» به معنای ابزار جنگ. در هر دو مورد، معنای جمله به تشخیص املای درست کمک می‌کند. (صفحهٔ ۹۴–۹۵ و صفحهٔ ۱۰۲–۱۰۳) پاسخ: گزینهٔ ۲

گِل خوش‌بویی خود را نتیجهٔ مدّتی همراهی با گُل معرفی می‌کند؛ بنابراین، همنشینی در آن اثر گذاشته است. بااین‌حال، در پایان بر خاک‌بودن خود تأکید می‌کند. کنار هم گذاشتن این دو نکته نشان می‌دهد که اثرپذیری از همنشین، لزوماً به معنای تبدیل‌شدن به خود او نیست. پرسش دربارهٔ مشک و عبیر نیز گمان آغازین پرسشگر است، نه توضیح نهایی شعر. (صفحهٔ ۹۵–۹۶) پاسخ: گزینهٔ ۴