نمونه سوال فصل ۳ فارسی هفتم با جواب

در جملهٔ نخست می‌پرسیم: «دانش‌آموز چه چیزی را فرستاد؟» پاسخ «نامه‌ای» است. در جملهٔ دوم نیز پاسخِ «مادر چه چیزی را خواند؟»، «داستان» است. کتاب بیان می‌کند که مفعول معمولاً همراه «را» می‌آید؛ بنابراین نبودن «را» در جملهٔ نخست، مانع مفعول بودن «نامه‌ای» نیست. «دانش‌آموز» و «مادر» نهادند و بخش‌های دیگر نیز پاسخ پرسش مفعول نیستند. (صفحهٔ ۵۵) پاسخ: گزینهٔ ۱

در عبارت داده‌شده، تکرار «آرام» می‌تواند اشتیاق و نیاز گوینده به آرامش را پررنگ‌تر کند. مطابق توضیح کتاب، تکرار زمانی به زیبایی و اثرگذاری کمک می‌کند که آگاهانه و برای تأکید باشد؛ نه اینکه هر تکراری الزاماً زیبا یا نشانهٔ ناتوانی نویسنده باشد. این شگرد نیز به شعر محدود نیست. (صفحه‌های ۵۵ و ۵۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

مادر ابتدا زودهنگام بودن کار دشوار برای جوجهٔ تازه‌کار را یادآوری می‌کند و سپس از ضرورت آموختن و فراهم کردن توانایی سخن می‌گوید. شرح گرفتاری‌های گذشته نیز نشان می‌دهد که پند او بر تجربه استوار است. در پایان، سهم خود را راهنمایی و سهم جوجه را کوشش می‌داند؛ پس مقصود او جلوگیری همیشگی از پرواز یا بی‌ارزش دانستن تجربه نیست. (صفحه‌های ۵۸ تا ۶۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

متن، بهره بردن از زمان حال را به معنای کار بی‌وقفه و محروم کردن خود از آسایش نمی‌داند. همراهی با دوستان و گردش می‌تواند بخشی ارزشمند از زندگی باشد؛ همچنین کاستن از اندوه دیگران با معنای خوشی واقعی هماهنگ است. رفتار گزینهٔ چهارم هر دو ویژگی را دارد. سه رفتار دیگر به‌ترتیب بر حذف نادرست استراحت، عقب انداختن کار و آزردن دیگری استوارند. (صفحه‌های ۶۶ و ۶۷) پاسخ: گزینهٔ ۴

با معیار فرض‌شده، فقط زمان‌های دانش‌آموزی و کار سودمند در محاسبه وارد می‌شوند. مجموع این دو زمان برابر است با $6+9=15$ سال. نسبت آن به عمر شناسنامه‌ای نیز برابر است با $\frac{15}{60}=\frac{1}{4}$. این محاسبه بر معیار بیان‌شده در حکایت تکیه دارد، نه صرف تعداد سال‌های سپری‌شده از تولد. (صفحه‌های ۶۵ و ۶۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

پدر با نپذیرفتنِ گذرا بودن حضور افراد در دل، بر ثبات محبت تأکید می‌کند. راوی نیز نیکی را معیار پذیرش می‌داند، امّا در پایان، راه را بر کسانی که رفتار خود را اصلاح کنند نمی‌بندد. در نتیجه، پایداری محبت با امکان تغییر اخلاقی افراد ناسازگار نیست. نه پذیرش بی‌قیدوشرط بدرفتاری از متن برمی‌آید و نه محرومیت همیشگی فردی که تغییر کرده است. گسترش محبت به انسان‌های سراسر جهان نیز معیار خویشاوندی و جایگاه اجتماعی را رد می‌کند. (صفحه‌های ۵۰ تا ۵۵) پاسخ: گزینهٔ ۱

در واژه‌های هم‌آوا، شنیدن تلفظ برای انتخاب املای درست کافی نیست و باید به معنا توجه کرد. «قالب» در کاربرد مربوط به شکل دادن و «غالب» در کاربرد مربوط به چیره شدن درست است. بنابراین، توضیحی که این دو کاربرد را از هم جدا می‌کند صحیح است. (صفحهٔ ۵۶) پاسخ: گزینهٔ ۴

راوی ابتدا مادر را برمی‌گزیند و سپس پدر و دیگر نزدیکان را نیز در دل خود جای می‌دهد. در ادامه، پس از گسترش محبت به اطرافیان، به کسانی می‌اندیشد که از سرزمین دفاع کرده‌اند و پس از آن تصمیمی فراگیر دربارهٔ همهٔ انسان‌های نیک جهان می‌گیرد. توجه او به عناصر طبیعت نیز در بخش پایانی مطرح می‌شود. پس تنها ترتیب «مادر، مدافعان سرزمین، آدم‌های خوب جهان» با توالی روایت هماهنگ است. (صفحه‌های ۵۰ تا ۵۵) پاسخ: گزینهٔ ۳

صورت معمول این جمله در نثر چنین است: «مسافر کلید را به نگهبان داد.» در آن، «مسافر» نهاد، «کلید» مفعول و «نگهبان» متمّم است؛ زیرا حرف اضافهٔ «به» پیش از آن آمده است (صفحهٔ ۶۲). فعل «داد» که در ترتیب معمول در پایان جمله قرار می‌گیرد، در عبارت پرسش جلوتر آمده است؛ چنین جابه‌جایی‌هایی در شعر و نثر ادبی دیده می‌شود (صفحهٔ ۶۲–۶۳). همچنین «داد» انجام کاری را نشان می‌دهد و مانند فعل‌های اسنادی برای نسبت دادن ویژگی به نهاد به کار نرفته است (صفحهٔ ۶۸–۶۹). پاسخ: گزینهٔ 3

کتاب «اتو، اطو» را در میان نمونه‌های واژه‌های دارای دو صورت املایی آورده است؛ بنابراین هر دو صورت پذیرفته‌اند (صفحهٔ ۶۳–۶۴). در مقابل، نام‌هایی مانند «موسی» و «عیسی» باید با همان شکل نوشتاری مشخص نوشته شوند. همچنین در نوشتن فعل ماضی سوم‌شخص جمع، حذف «د» پایانی و جایگزینی صورت گفتاری درست نیست؛ پس «رفتند» را نباید «رفتن» نوشت (صفحهٔ ۶۸–۶۹). پاسخ: گزینهٔ 1

راوی افراد بسیاری از خانواده و بیرون خانواده را در قلب خود جای می‌دهد؛ پس نه محدودیت جسمانی قلب و نه نزدیکیِ نسبت خانوادگی، توضیح اصلی ماجرا نیست. خویشاوند پول‌دار نیز هنگامی که وارد قلب می‌شود، برای برداشتن صندوق پول خود از آن بیرون می‌آید. این تصویر، وابستگی او به دارایی را برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که این وابستگی با ماندن در فضای محبت ناسازگار شده است. از این صحنه نمی‌توان نتیجه گرفت که هر فرد ثروتمندی دوست‌داشتنی نیست (صفحهٔ ۵۲–۵۳). پاسخ: گزینهٔ 4

پیش از سفر، مجید با شوق اطلاعات جغرافیایی را مرور می‌کند، مسیر را روی نقشه دنبال می‌کند و دربارهٔ بناهای اصفهان حرف می‌زند؛ بنابراین علاقهٔ او به سفر روشن است (صفحهٔ ۷۰–۷۱). بااین‌حال، در نوشتهٔ پایانی پیشنهاد می‌کند بناها بلندتر ساخته شوند، درختان مانع دید نباشند و تعمیرگاه‌ها به آثار تاریخی نزدیک شوند. این پیشنهادها بیشتر با موقعیت و محدودیت دید خودش ارتباط دارند تا با ارزیابی همه‌جانبهٔ شهر. همچنین تأیید هم‌کلاسی‌ها فقط در پاسخ به پرسش معلّم دربارهٔ سفر به اصفهان است و اعتبار همهٔ مطالب سفرنامه را ثابت نمی‌کند (صفحهٔ ۷۶–۷۷). پاسخ: گزینهٔ 2