نمونه سوال فصل ۲ فارسی هفتم با جواب

شاعر نخست نشانه‌های زنده‌شدن طبیعت، مانند بازشدن جوانه و پدیدارشدن شکوفه را تصویر می‌کند؛ سپس با خطاب مستقیم، از مخاطب می‌خواهد تازگی و پویایی را در زندگی خود پدید آورد. تأکید پایانی بر فرصت امروز و رازگویی با خدا نیز نشان می‌دهد که مقصود، دعوت انسان به شکوفایی است، نه صرفاً توصیف یک فصل. (صفحهٔ ۳۷) پاسخ: گزینهٔ ۲

در درس، استقلال‌خواهی، کنجکاوی و اشتیاق به یادگیری از عواملی معرفی شده‌اند که ممکن است نوجوان را ناآرام نشان دهند. این جلوه‌ها بی‌ریشه دانسته نشده‌اند، بلکه با نیازها و علاقه‌های نوجوان ارتباط دارند. بنابراین نمی‌توان از ظاهر ناآرام او، بی‌هدفی یا اثرپذیری قطعی از دوست نامناسب را نتیجه گرفت. (صفحه‌های ۳۹ و ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

گوینده امکان اشتباه‌کردن جوان را انکار نمی‌کند، اما آن را با توجّه به پاکی درون او قابل جبران می‌داند. همچنین با یادآوری صداقت، آگاهی و توانایی‌های جوانان، تعمیم داوری منفی به یک نسل را نمی‌پذیرد. پس نتیجهٔ درست، پرهیز از تبدیل یک لغزش به حکمی کلی دربارهٔ همهٔ جوانان است. (صفحه‌های ۳۲ و ۳۳) پاسخ: گزینهٔ ۱

طبق توضیح کتاب، در بیان ادبی، مقصود با زیبایی و اثرگذاری بیشتری عرضه می‌شود. سه عبارت، افزایش آگاهی بر اثر مطالعه را مستقیم بیان می‌کنند؛ اما تصویر «پنجره‌های دانایی» و گشوده‌شدن آن‌ها، همین مقصود را به شکلی خیال‌انگیز و محسوس نشان می‌دهد. بنابراین صرف طولانی‌ترشدن جمله یا تغییر واژه‌ها معیار کافی نیست. (صفحه‌های ۳۵ و ۳۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

در جملهٔ نخست، «دوست مهربان من» نهاد است؛ زیرا آمدن به او نسبت داده شده و این نهاد چندواژه‌ای است. در جملهٔ دوم، «نوجوانان این سرزمین» نهاد چندواژه‌ای است و حالت امیدواربودن به آنان نسبت داده شده است. در جملهٔ سوم، نهاد «او» و در جملهٔ چهارم، نهاد «طبیعت» است؛ «در بهار» زمان را نشان می‌دهد و نهاد نیست. بنابراین تعداد جمله‌های دارای نهاد چندواژه‌ای برابر با $1+1=2$ است. (صفحه‌های ۴۰ تا ۴۶، بخش «نهاد») پاسخ: گزینهٔ ۲

در «توفیق ادب»، فراوانی دام‌ها با ناامیدی همراه نشده است؛ شاعر حضور و همراهی خدا را سبب رفع نگرانی می‌داند. از سوی دیگر، پیامد بی‌ادبی را محدود به خود فرد نمی‌کند و برای آن آسیبی گسترده تصویر می‌کند. پس برداشت جامع باید هر دو نکته، یعنی امید به یاری خدا و اجتماعی‌بودن پیامد رفتار نادرست را در بر بگیرد. (صفحه‌های ۳۵ و ۳۶) پاسخ: گزینهٔ ۴

در «نسل آینده‌ساز»، کوشش آگاهانه همراه با ایمان و بهره‌گیری از فرصت جوانی برجسته شده است. در «زیبایی شکفتن» نیز شکوفایی زمانی دست‌یافتنی دانسته می‌شود که نیروی این دوره با اندیشیدن، بینش و آموختن همراه شود. وجه مشترک دو متن، استفادهٔ مسئولانه از فرصت اکنون است؛ نه شتاب‌زدگی، کنارگذاشتن دانش یا به‌تعویق‌انداختن رشد. برنامهٔ یادگیری و کار سنجیده همراه با مراقبت اخلاقی، هر دو دیدگاه را پوشش می‌دهد. (صفحه‌های ۳۳ و ۳۴ و ۳۹ و ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۳

در بخش «فعل» توضیح داده شده است که کوتاهی یا بلندی عبارت، معیار کامل‌بودن معنای آن نیست. فعل، بخش اصلی انتقال پیام جمله است و می‌تواند به‌تنهایی نیز معنای کاملی برساند. «آموختم» از انجام‌گرفتن کاری خبر می‌دهد؛ ولی «دوست من» و «دوست من با دقّت» هنوز شنونده را منتظر می‌گذارند تا بداند دربارهٔ آن شخص چه گفته می‌شود. (صفحهٔ ۳۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

نویسنده در معرفی دوست مطلوب، بر درستی سخن، شایستگی رفتار، ایمان، مهربانی، امید و نشاط تأکید می‌کند. بنابراین مجموعهٔ ویژگی‌های گزینهٔ نخست با معیارهای مطرح‌شده سازگار است. سایر گزینه‌ها یا ویژگی‌های عمومی نوجوانی و توصیه‌های دیگر درس را جایگزین این معیارها کرده‌اند یا موافقت بی‌چون‌وچرا را نشانهٔ دوستی دانسته‌اند؛ درحالی‌که چنین معیاری در متن نیامده است. (صفحه‌های ۳۹ و ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۱

در آغاز شعر، از یک سو تصویرهایی مربوط به طبیعت و پایان فصل سرد دیده می‌شود و از سوی دیگر، واژهٔ «دل‌سردی» معنای عاطفیِ کاهش امید را وارد شعر می‌کند. همراهی این دو حوزه نشان می‌دهد که شاعر زنده‌شدن طبیعت را با دورشدن ناامیدی پیوند می‌دهد. پس نه می‌توان شعر را صرفاً گزارشی از وضعیت هوا دانست و نه می‌توان تصویرهای طبیعی آن را بی‌نقش شمرد. (صفحهٔ ۳۷) پاسخ: گزینهٔ ۳

در جملهٔ نخست، پرسش «چه کسانی خوشحال‌اند؟» ما را به گروه «دوستان خواهرم» می‌رساند؛ بنابراین خوشحالی به این گروه نسبت داده شده است. در جملهٔ دوم نیز پاسخ «چه کسانی آمدند؟» همین گروه است. عبارت «در حیاط مدرسه» مکان رویداد را مشخص می‌کند، نه نهاد را. همچنین تعریف نهاد محدود به انجام‌دهندهٔ کار نیست و دارندهٔ حالت را هم شامل می‌شود. (بخش نهاد، صفحه‌های ۴۰ تا ۴۶) پاسخ: گزینهٔ ۴

در «توفیق ادب»، شاعر دانش عطاشده به انسان را به قطره مانند می‌کند و پیوند آن را با دریا می‌خواهد؛ این تصویر، محدودبودن آگاهی کنونی و خواست گسترش آن را می‌رساند. در «زیبایی شکفتن» نیز دعوت به آموختن از کتاب‌ها و طبیعت و همراه‌کردن نیروی نوجوانی با تفکر، بر ادامهٔ مسیر دانایی تأکید دارد. پس پیام مشترک، بسنده‌نکردن به آگاهی محدود و امکان افزایش آن است؛ نه بی‌فایده‌بودن تلاش، حذف مطالعه یا انحصار یادگیری در یک منبع. (صفحه‌های ۳۵ و ۳۶؛ صفحه‌های ۳۹ و ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۲