نمونه سوال فصل ۱ فارسی هفتم با جواب

در بیت آغاز فصل، سراسر جهان بازتابی از وجود حق معرفی می‌شود؛ بنابراین پنهانی او به معنای نبودن نشانه‌هایش نیست (صفحهٔ ۱۱). راوی «چشمهٔ معرفت» نیز با وجود آنکه اندازهٔ فهم نوجوانی خود را دقیق نمی‌داند، از دریافت شکوه و بزرگی آفریننده در طبیعت مطمئن است (صفحه‌های ۱۸ تا ۲۰). پس وجه مشترک دو متن، امکان نزدیک‌شدن به شناخت خداوند از راه توجه به آفرینش است. پاسخ: گزینهٔ 2

شاگردان دربارهٔ آیندهٔ خود سخن می‌گویند: دانه خواهان باغ‌شدن است، جوجه‌کنجشک امنیت و رهایی می‌خواهد، پرستو به کوچ و پیام‌آوری بهار می‌اندیشد و کبوترها همراهی در فضای زیارتی را آرزو می‌کنند. معلم در پایان، رسیدن شاگردان به خواسته‌هایشان را آرزو می‌کند؛ پس موضوع آرزوی او کامیابی دیگران است (صفحه‌های ۱۲ تا ۱۴). پاسخ: گزینهٔ 4

نوجوان از عبادت‌نکردن افراد خوابیده با لحنی نکوهش‌آمیز سخن می‌گوید. پدر با برتردانستن خواب بر چنین رفتاری، توجه او را از عیب دیگران به خطای اخلاقی خودش برمی‌گرداند. بنابراین هدف حکایت، نکوهش عبادت نیست؛ بلکه هشدار دربارهٔ خودبرتربینی و عیب‌جویی است (صفحهٔ ۱۷). پاسخ: گزینهٔ 1

در متن، سه پیام خبری وجود دارد: باریدن باران، شاداب‌شدن باغ و جان‌گرفتن نهال‌ها. درخواست نگاه‌کردن یک جملهٔ امری است؛ پرسش دربارهٔ شنیدن صدای پرندگان یک جملهٔ پرسشی و بیان دل‌انگیزبودن صبح یک جملهٔ عاطفی است. بر اساس تعریف جمله، پیوستن دو پیام کامل با «و» مانع جداشمردن آن‌ها نیست (صفحه‌های ۱۶ و ۱۷). با توجه به انواع جمله نیز مجموع برابر است با $3+1+1+1=6$ (صفحه‌های ۲۱ و ۲۲). پاسخ: گزینهٔ 3

در توضیح واژه‌های هم‌خانواده، دو شرط در کنار هم آمده است: یکسان‌بودن ریشه یا حروف اصلی با حفظ ترتیب آن‌ها، و وجود ارتباط معنایی. پس شباهت حروف به‌تنهایی یا نزدیکی معنا به‌تنهایی کافی نیست (صفحه‌های ۲۱ و ۲۲). پاسخ: گزینهٔ 4

کژال هنگام تعقیب گرگ سنگ برمی‌دارد، اما احتمال برخورد آن به روناک او را از پرتاب منصرف می‌کند (صفحه‌های ۲۴ تا ۲۶). پس از رسیدن آزاد نیز می‌خواهد کمک کند، ولی وضعیت کودک مانع اقدام او می‌شود (صفحه‌های ۲۶ و ۲۷). در هر دو موقعیت، حفظ سلامت روناک بر انتخاب روش مقابله اثر می‌گذارد؛ این رفتار به معنای بی‌علاقگی یا تسلیم‌شدن نیست. پاسخ: گزینهٔ 2

در «زنگ آفرینش»، عناصر طبیعت مانند دانش‌آموزان در کلاس حاضر می‌شوند و از آرزوهای خود سخن می‌گویند؛ این تصویرسازی راهی برای بیان خواسته‌های گوناگون است (صفحه‌های ۱۲ تا ۱۴). در پایان «چشمهٔ معرفت» نیز نسیم در جایگاه پرورش‌دهنده‌ای مهربان و گیاهان در حال احترام و خداحافظی تصویر می‌شوند؛ این صحنه پیوند عاطفی راوی با طبیعت را آشکار می‌کند (صفحه‌های ۲۰ و ۲۱). بنابراین در هر دو، رفتار انسانی وسیلهٔ انتقال معنا و احساس است، نه ادعایی علمی یا صرفاً وسیلهٔ خنداندن. پاسخ: گزینهٔ 3

در شعر، ابتدا معلم وارد می‌شود و موضوع انشا را اعلام می‌کند؛ سپس شاگردان آرزوهایشان را بیان می‌کنند و پس از زنگ تفریح، معلم تنها می‌ماند (صفحه‌های ۱۲ تا ۱۴). در «چشمهٔ معرفت»، مشاهدهٔ کشتزارهای سیراب مربوط به بازگشت سال بعد است (صفحه‌های ۱۸ تا ۲۰). آزاد نیز زمانی وارد ماجرای نجات می‌شود که گرگ روناک را برده و کژال در پی اوست (صفحه‌های ۲۴ تا ۲۶). بنابراین فقط ترتیب بیان‌شده در گزینهٔ نخست درست است. پاسخ: گزینهٔ 1

در پایان شعر، زنجره با زدن زنگ تفریح، پایان کلاس را اعلام می‌کند. پس از پراکنده‌شدن بچّه‌ها، معلّم تنها می‌ماند و آرزو می‌کند که شاگردانش به خواسته‌های خود برسند. بنابراین، دو نقش مورد پرسش به‌ترتیب به زنجره و معلّم مربوط‌اند. (صفحهٔ ۱۲–۱۴) پاسخ: گزینهٔ 1

در عبارت نخست، گوینده از مخاطب می‌خواهد به منظره نگاه کند؛ پس جمله امری است، هرچند با نشانهٔ تعجّب پایان یافته است. عبارت دوم پرسشی را مطرح می‌کند و پرسشی است. عبارت سوم شگفتی گوینده را از زیبایی منظره بیان می‌کند و عاطفی است. عبارت چهارم نیز رویداد پرآب‌شدن جویبار را گزارش می‌کند و خبری است. معیار این دسته‌بندی، پیام و هدف جمله است. (صفحهٔ ۲۱–۲۲) پاسخ: گزینهٔ 2

«فهم» و «مفاهیم» در خانوادهٔ واژه‌های مربوط به فهمیدن قرار دارند. «عجب» و «عجایب» نیز هم‌خانواده‌اند. «طفل» و «طفولیت» هم ریشهٔ مشترک و ارتباط معنایی دارند. امّا «مفهوم» از خانوادهٔ «فهم» و «عجایب» از خانوادهٔ «عجب» است؛ بنابراین جفت آخر پذیرفته نیست. تعداد جفت‌های درست برابر است با $1+1+1=3$. (صفحهٔ ۲۱–۲۲) پاسخ: گزینهٔ 3

کژال با نشنیدن صدا و دیدن آزاد و گرگ بر زمین، گمان می‌کند آزاد کشته شده است؛ این نتیجه‌گیری از نگرانی او و مشاهده‌ای از دور سرچشمه می‌گیرد. امّا پس از بازگشتش روشن می‌شود که آزاد همچنان گردن گرگ را محکم گرفته و به مقاومت ادامه می‌دهد. برخاستن آزاد و سخن‌گفتن او با کژال در پایان نیز نادرستی آن برداشت را تأیید می‌کند. بنابراین نباید تصوّر یک شخصیت را با گزارش قطعی راوی یکسان دانست. (صفحهٔ ۲۷–۲۹) پاسخ: گزینهٔ 4