نمونه سوال فصل ۲ فارسی دوازدهم با جواب

در روایت، ساخت خاکریز نخست در آغاز صبح به پایان می‌رسد و همین موفقیت نیز موجب تقویت روحیۀ نیروها می‌شود. بااین‌حال، ساجدی به سبب اشراف دشمن از بلندی‌های دو سوی موقعیت رزمندگان، خطر آتش‌گرفتن نیروها را همچنان جدی می‌داند و ساخت خاکریز دیگری را آغاز می‌کند. بنابراین، او میان «اتمام کار نخست» و «تأمین حفاظت لازم» تفاوت می‌گذارد؛ علت ادامۀ عملیات نه ناتمام‌ماندن سازه، نه انسداد مسیر و نه افت روحیه، بلکه باقی‌ماندن تهدید دشمن است. (صفحهٔ ۳۰ و ۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۱

واژۀ فارسیِ مربوط به بنای باشکوه میان باغ، ابتدا به ترکی راه یافته و سپس با صورتی دگرگون‌شده وارد فرانسوی و انگلیسی شده است؛ بنابراین گزارش گزینۀ سوم درست است. در مقابل، «چمدان» از روسی به فارسی بازگشته است و «پایجامه» پس از ورود به زبان‌های هندی، به‌ترتیب به انگلیسی و فرانسوی رسیده است. همچنین در توضیح واژۀ هم‌ریشه با «دارو»، انتقال به لاتین و سپس فرانسوی و انگلیسی مطرح شده، نه بازگشت صورت انگلیسی به فارسی. (صفحهٔ ۳۴ و ۳۵) پاسخ: گزینهٔ ۳

در «دفتر زمانه»، فرّخی نداشتن امکانات مادی را مانع آسودگی درونی خود نمی‌شمارد؛ بااین‌حال، این بی‌اعتنایی به دارایی شخصی را به سرنوشت جامعه گسترش نمی‌دهد. او احترام نزد خردمندان را به توجه به جامعه پیوند می‌زند، برای اهل قلم در ماندگاری ملت نقش قائل است و بر استواری در حمایت از دادگری تأکید می‌کند. پس شعر میان رهایی از دغدغۀ منفعت شخصی و پذیرش تعهد اجتماعی ناسازگاری نمی‌بیند. گزینه‌های دیگر، یا این دو حوزه را یکسان می‌گیرند یا رابطۀ آن‌ها را برخلاف متن توضیح می‌دهند. (صفحهٔ ۲۵ تا ۲۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

در تحلیل «جامه‌دان»، جزء پایانی به جای نگهداری اشاره می‌کند؛ بنابراین، معنای کل واژه با محفظۀ لباس ارتباط دارد (صفحهٔ ۳۴). در تحلیل «دارو»، «دار» به معنای درخت است و «ـو» نسبت را می‌رساند؛ ازاین‌رو، نام‌گذاری واژه با منشأ گیاهی داروهای گذشته پیوند دارد. همین نقش نسبی برای «ـو» در «گردو» نیز بیان شده است (صفحهٔ ۳۵). پس نباید معنای مکانی «ـدان» را به «ـو» نسبت داد یا «دار» را در این واژه نشانۀ دارندگی دانست. پاسخ: گزینهٔ ۴

در آغاز، دماوند به مشتی تشبیه می‌شود که زمین در برابر بیداد برافراشته است. سپس شاعر این تصویر را کافی نمی‌داند و کوه را به قلبی رنج‌کشیده مانند می‌کند؛ در ادامه نیز با تصویر مادر و فرزند، رابطۀ خود با دماوند را عاطفی‌تر می‌سازد. این تغییرها به معنای ترک اعتراض نیست؛ زیرا درخواست آشکارشدن آتش درون و برچیدن بنیاد ستم، جهت اجتماعی شعر را روشن می‌کند (صفحه‌های ۳۶ تا ۳۸). توضیح کتاب دربارۀ آشفتگی اجتماعی و آزار وطن‌خواهان نیز این خوانش را تأیید می‌کند (صفحهٔ ۳۹). پاسخ: گزینهٔ ۲

در یادداشت‌های کتاب، «نمایشگر» در برابر «مانیتور»، «پایانه» در برابر «ترمینال» و «پیامک» در برابر «اس‌ام‌اس» آمده‌اند و هر سه واژۀ بیگانه، انگلیسی معرفی شده‌اند. مجموعۀ دوم به‌سبب حضور «بزرگراه» که معادل واژه‌ای آلمانی است، شرط پرسش را ندارد. واژه‌های مقابل مجموعۀ سوم فرانسوی‌اند و در مجموعۀ چهارم نیز واژه‌های فرانسوی و عربی ذکر شده‌اند (صفحهٔ ۳۵). پاسخ: گزینهٔ ۱

متن، کوشک را بنایی باشکوه و معمولاً واقع در باغ معرفی می‌کند، اما کیوسک امروزی اتاقکی با کارکردهایی مانند فروش یا نگهبانی است؛ بنابراین تفاوت فقط آوایی نیست. دربارهٔ کاروان نیز هم کاربرد مربوط به گروه مسافران، از جمله مسافران زیارتی، مطرح شده و هم کاربرد مربوط به اتاقک چرخ‌دار سفر؛ پس معنای تازه، معنای پیشین را کاملاً کنار نزده است. (صفحهٔ ۳۴) پاسخ: گزینهٔ ۴

در شعر «آزادی»، گوینده از باد یاری می‌خواهد تا خبر او را به رفیقی بیرون از فضای گرفتاری برساند؛ بنابراین باد نقش واسطهٔ ارتباط را دارد. در «دماوندیه»، فرمان‌های پیاپی شاعر به آشکارکردن آتش درون، خروشیدن و برکندن بنیاد ظلم، از مخاطب طبیعی نیرویی برای اعتراض می‌سازد. زمینهٔ اجتماعی ذکرشده برای سرایش دماوندیه نیز این کارکرد اعتراضی را تأیید می‌کند. پس با وجود بهره‌گیری هر دو شاعر از طبیعت، نقش عنصر طبیعی در دو شعر یکسان نیست. (صفحه‌های ۲۵ تا ۲۸ و ۳۶ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

در «دماوندیه»، «اورند» نام تخت و جایگاه نشستن است؛ «ارغند» حالت خشم و برآشفتگی را می‌رساند و «سفله» به شخص پست و فرومایه گفته می‌شود. فضای حماسی شعر نباید سبب شود «ارغند» را صرفاً دلیر یا «اورند» را قلّه معنا کنیم. همچنین فرومایگی با تهی‌دستی یکسان نیست. (صفحه‌های ۳۶ تا ۳۸) پاسخ: گزینهٔ ۲

شاعر در این بخش، خاموشی و پنهان‌داشتن آتش را نکوهش می‌کند و هشدار می‌دهد که این آتشِ نهفته به جان مخاطب آسیب می‌رساند. در ادامه نیز خواهان برچیده‌شدن بنیاد ستم و دادخواهی برای مردم می‌شود؛ بنابراین، آتش در این پیوند معنایی، بیانگر خشم و نیروی اعتراض است، نه صرفاً پدیده‌ای طبیعی یا وسیله‌ای برای رسیدن به آرامش فردی. زمینهٔ اجتماعی سرایش قصیده نیز این خوانش اعتراضی را تأیید می‌کند. (صفحه‌های ۳۶ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۳

در متن، پذیرش تعدادی از واژه‌های بیگانه در کنار تصویب شمار فراوانی از معادل‌های فارسی مطرح شده است؛ بنابراین، این دو فعالیت الزاماً متضاد نیستند. همچنین، حفظ توان علمی زبان به گسترش واژه‌سازی وابسته دانسته شده است. پس نه حذف کامل وام‌واژه‌ها از متن نتیجه می‌شود، نه بسنده‌کردن به گذشتهٔ زبان و نه کنارگذاشتن معادل‌سازی به‌سبب افزایش اصطلاحات علمی. (صفحهٔ ۳۵) پاسخ: گزینهٔ ۱

کتاب، شعر «آزادی» را مرتبط با سلطهٔ بیگانگان و بیدادگری محمدعلی‌شاه معرفی می‌کند. در مضمون مربوط به خانه، آبادانیِ حاصل از دخالت بیگانگان مطلوب شمرده نمی‌شود؛ پس ظاهرِ عمران، وابستگی را توجیه نمی‌کند. در مضمون مربوط به فرمانروا نیز داوری ستایش‌آمیز پیشین جای خود را به شناخت سرشت ستمگر او می‌دهد. در نتیجه، استقلال و مقابله با بیداد بر جلوهٔ ظاهری آبادانی و اعتبار گذشتهٔ حاکم برتری دارند. (صفحه‌های ۲۸ و ۲۹) پاسخ: گزینهٔ ۴