نمونه سوال درس ۴ عربی یازدهم با جواب

در معجم، «زَلَل» به معنای لغزش، «تُهَم» به معنای تهمت‌ها و «قِلَّة» به معنای کمی آمده است؛ پس هر سه معنیِ مجموعهٔ چهارم درست است. در دیگر مجموعه‌ها، به‌ترتیب معنای «سَدید»، «زَلَل» و «مَخْبوء» نادرست ذکر شده است (صفحهٔ ۵۲). پاسخ: گزینهٔ ۴

مورد «الف» درست است؛ مضارع پس از اسم نکره، با توجه به ماضی‌بودن فعل نخست، «سخن می‌گفت» ترجمه شده است. مورد «ب» نیز درست است؛ پس از فعل مضارع، ترجمهٔ فعل جملهٔ وصفی به مضارع التزامی پذیرفتنی است (صفحهٔ ۵۳). مورد «پ» درست است؛ دیدنِ پیشین نسبت به سخن‌گفتن، با «دیده بودم» بیان شده است (صفحهٔ ۵۴). مورد «ت» نادرست است و «یَکْتُبُ» در این بافت باید «می‌نوشت» ترجمه شود. بنابراین سه مورد درست است. پاسخ: گزینهٔ ۱

این گوینده سلام‌کردن، نرمی بیان، تناسب سخن با فهم مخاطب و کوتاهیِ همراه با روشنی را رعایت کرده است. کاستیِ تصریح‌شده، ناسازگاری رفتار او با توصیهٔ خودش است. متن درس، عمل‌کردن گوینده به گفته‌هایش را از شرایط اثرگذاری بر رفتار مخاطبان می‌داند؛ بنابراین اصلاح رفتار خود او، پاسخ مستقیم به مسئله است (صفحه‌های ۵۰ و ۵۱). پاسخ: گزینهٔ ۳

«یُعْجِبُنی» معنای «مرا خوش می‌آید» دارد و کاربرد آن در تمرین درس دیده می‌شود (صفحهٔ ۵۸). پس از اسم نکرهٔ «کَلامٌ»، جمله‌ای توضیحی آمده است؛ بنابراین در فارسی «که» لازم است (صفحهٔ ۵۳). «یُسْمَعُ» مضارع مجهول و به معنای «شنیده می‌شود» است؛ همچنین عبارت، ادات نفی ندارد (صفحهٔ ۵۴). در نتیجه ترجمهٔ گزینهٔ چهارم دقیق است. پاسخ: گزینهٔ ۴

متن از یک سو توان چشمگیر سخن را یادآوری می‌کند و از سوی دیگر، سخنِ کم‌حجم اما رسانندهٔ مقصود را می‌ستاید؛ پس کوتاهی با اثرگذاری نیرومند ناسازگار نیست (صفحهٔ ۵۱). از این مطالب نمی‌توان برتری همیشگی سکوت را نتیجه گرفت. همچنین ترساندن مردم با زبان نکوهش شده و رعایت سطح فهم مخاطب نیز لازم دانسته شده است؛ بنابراین کوتاهی، جای این آداب را نمی‌گیرد (صفحه‌های ۵۰ و ۵۱). پاسخ: گزینهٔ ۲

«عَوَّدْتُ» یعنی «عادت دادم» و ضمیر «ی» در «لِسانی» مالکیت اول‌شخص را نشان می‌دهد. «لینَ الْکَلامِ» به نرمی در سخن اشاره دارد و «لِکَیْ» هدف را می‌رساند، نه علتِ پیشین را (صفحهٔ ۵۲). در متن نیز نرم‌گویی با جلب محبت مخاطبان ارتباط یافته است؛ پس «أَکْسِبَ مَوَدَّةَ النّاسِ» یعنی «محبت مردم را به دست آورم» (صفحه‌های ۵۰ و ۵۱). پاسخ: گزینهٔ ۳

پس از «طالِباً»، جملهٔ «یَکْتُبُ...» دربارهٔ همان دانش‌آموز توضیح می‌دهد. چون فعل اصلی «شاهَدْتُ» ماضی است، نوشتنِ هم‌زمان با مشاهده، «می‌نوشت» ترجمه می‌شود (صفحهٔ ۵۳). درون این بخش نیز «کَلاماً» نکره است و جملهٔ «قَدْ سَمِعَهُ...» آن را توصیف می‌کند. شنیدن پیش از نوشتن رخ داده و ترجمهٔ «شنیده بود» برای آن مناسب است (صفحهٔ ۵۴). «سَمِعَ» سوم‌شخص مفرد است و ضمیر متصلِ آن به سخن برمی‌گردد؛ بنابراین نباید «شنیده بودم» ترجمه شود. پاسخ: گزینهٔ ۱

معنای جمله چنین است: «خبرنگار قلم‌های دانش‌آموز را دید.» «الْمُراسِلُ» انجام‌دهندهٔ دیدن و فاعل است. «أَقْلامَ» چیزی است که دیده شده و مفعول است. در ترکیب «أَقْلامَ التِّلْمیذِ»، واژهٔ «التِّلْمیذِ» مالک قلم‌ها را مشخص می‌کند و مضاف‌الیه است. واژه‌ها از جدول واژگان و نقش‌های مورد سؤال از تمرین‌های نحوی درس گرفته شده‌اند. (صفحه‌های ۵۷ و ۵۸) پاسخ: گزینهٔ ۱

در حکایت درس، مرد بر زیبایی ظاهر و لباس خود تکیه می‌کند، اما سقراط برای شناخت او خواهان شنیدن سخنش می‌شود. بنابراین، مقصود حکایت آشکارشدن ویژگی‌های درونی انسان از راه گفتار است؛ نه کافی‌بودن ظاهر، ارزش پرگویی یا نفی مطلق توجه به ظاهر. (صفحهٔ ۵۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

در متن درس، از ورود به موضوعی که انسان را در معرض تهمت می‌گذارد نهی شده است. همچنین در تمرین حدیث، علاوه بر منع گفتن مطالب نادانسته، تأکید می‌شود که همهٔ دانسته‌ها نیز نباید بیان شوند. پس درست‌بودن اطلاعات، به‌تنهایی بیان تمام جزئیات را لازم نمی‌کند. خودداری از بیان این جزئیات با هر دو توصیه سازگار است؛ اما از آن نمی‌توان ضرورت سکوت همیشگی را نتیجه گرفت. (صفحه‌های ۵۰–۵۱ و ۵۶–۵۷) پاسخ: گزینهٔ ۳

در «اَلرَّجُلُ لا یَعْلَمُ»، فعل «لا یَعْلَمُ» خبری دربارهٔ ندانستن مرد می‌دهد؛ پس مضارع منفی است. «قُلْ» از مخاطب می‌خواهد سخن بگوید و فعل امر است. «لا تَقُلْ» مخاطب را از گفتن بازمی‌دارد و فعل نهی است. این همان تمایزی است که در تمرین تشخیص امر، نهی و مضارع منفی به کار می‌رود. (صفحه‌های ۵۶–۵۷) پاسخ: گزینهٔ ۴

«مَخْبوء ـ مَستور» هر دو بر پنهان‌بودن دلالت دارند. «سَدید ـ صَحیح» و «تَبجیل ـ تَکریم» نیز در تمرین واژگان، هم‌معنا هستند. اما «قِلَّة ـ کَثْرَة» به معنای کمی و فراوانی، و «تُنَزَّلُ ـ تُرْفَعُ» به معنای پایین آورده می‌شود و بالا برده می‌شود، متضادند. بنابراین تعداد جفت‌های هم‌معنا برابر با $3$ است. (صفحه‌های ۵۲ و ۶۰) پاسخ: گزینهٔ ۲