نمونه سوال درس ۵ عربی نهم با جواب

مخاطب جمله، دختر است؛ پس باید از نهیِ مفرد مؤنث استفاده شود. مضارع «تُجَرِّحینَ» با افزودن «لا»ی نهی و حذف «نَ» پایانی به «لا تُجَرِّحی» تبدیل می‌شود. صورت دارای «ینَ» مضارع منفی است و صورت دارای پایان ساکن، نهیِ مفرد مذکر خواهد بود. معنای «جَرَّحَ» نیز زخمی‌کردن است. (صفحهٔ ۶۲ و صفحه‌های ۶۵ و ۶۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

کبوتر روباه را به دست‌کشیدن از تلاش فرامی‌خوانْد؛ بنابراین سخنش در واقع دلگرم‌کننده نبود. پس از نجات روباه، هدهد توضیح داد که او کم‌شنواست و سخنان کبوتر را تشویق به بیرون‌آمدن پنداشته است. در نتیجه، ادامهٔ کوشش روباه با برداشت امیدوارکنندهٔ خودش از سخنان کبوتر ارتباط دارد، نه با قصد واقعی کبوتر یا کمک مستقیم دیگران. (صفحه‌های ۶۳ و ۶۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

در واژه‌نامهٔ درس، «لَجَّ» برای پافشاری‌کردن و «وَلَجَ» برای داخل‌شدن آمده است. همچنین «وَلَجَ» با «دَخَلَ» هم‌معناست. بنابراین ترتیب معناها باید «پافشاری کرد، وارد شد» باشد. (صفحهٔ ۶۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

«سَکَتَ» به معنای ساکت‌شدن است. در «لا تَسْکُتُ»، ضمهٔ پایانی فعل باقی مانده و عبارت مضارع منفی است؛ پس «ساکت نمی‌شوی» ترجمه می‌شود. در «لا تَصْرُخْ»، پایان فعل ساکن است و عبارت، نهیِ مخاطب مذکر به معنای «فریاد نزن» است. (صفحهٔ ۶۲، صفحه‌های ۶۵ و ۶۶ و تمرین‌های صفحه‌های ۶۸ تا ۷۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

در بخش حکمت، پرسشگری در خردسالی زمینه‌ساز توانایی پاسخ‌گویی در بزرگسالی معرفی شده است. همچنین انتشار دانش ارزشمند شمرده می‌شود و نتیجهٔ دانش، عمل‌کردن به آن است. پس رفتاری که پرسیدن، آموختن، آموزش‌دادن و عمل‌کردن را کنار هم قرار دهد، با مجموعهٔ این آموزه‌ها سازگار است. پنهان‌کردن ناآگاهی، خودداری از انتقال دانش و بی‌نیازی از عمل، با این مطالب هماهنگ نیستند. (صفحه‌های ۷۱ تا ۷۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

در عبارت «الف»، «لا تَقْطَعْ» نهیِ مذکر است. در «ج» و «هـ» نیز «لا تَجْلِسی» و «لا تَرْقُدی» نهیِ مؤنث‌اند. «لا تَکْتُبُ» و «لا تَصْرُخینَ» مضارع منفی‌اند، زیرا به‌ترتیب ضمه و «نَ» پایانی را حفظ کرده‌اند. «لا رَجاءَ» نیز ترکیبی اسمی است، نه فعل نهی. بنابراین شمار فعل‌های نهی برابر است با $1+1+1=3$. (صفحهٔ ۶۳، صفحه‌های ۶۵ و ۶۶ و بخش ترجمهٔ صفحه‌های ۷۱ تا ۷۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

در «الف»، فعل «تَصْعَدُ» ضمهٔ پایانی دارد؛ پس «لا تَصْعَدُ» مضارع منفی است و ترجمهٔ خبری آن درست است. در «ب»، «لا تَسْکُتی» با حذف «نَ» از مضارع مؤنث ساخته شده و باید «ساکت نشو» ترجمه شود؛ پس تحلیل نادرست است. در «ج»، «لا تُجَرِّحینَ» همچنان «نَ» دارد و مضارع منفی است؛ بنابراین ترجمهٔ درخواستی آن نادرست است. در «د»، پایان ساکن «تُحاوِلْ» نشان‌دهندهٔ نهیِ مذکر است و ترجمهٔ پیشنهادی درست است. پس فقط تحلیل‌های «الف» و «د» پذیرفتنی‌اند. (صفحهٔ ۶۲ و صفحه‌های ۶۵ و ۶۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

پس از نجات روباه، هدهد علت برداشت متفاوت او از سخنان کبوتر را بیان می‌کند. سپس حیوانات رفتار خود در برابر آهو را نادرست می‌دانند و به کمک او توجه می‌کنند. پس از آن، کبوتر این بار به آهو امید می‌دهد و آهو با کوشش دوباره نجات می‌یابد. بنابراین ترتیب زمانی رویدادها «الف، ب، ج، د» است؛ پیکان‌های گزینه‌ها نیز از راستای خواندن فارسی، ادامهٔ همین ترتیب را نشان می‌دهند. (صفحه‌های ۶۴ و ۶۵) پاسخ: گزینهٔ ۴

«اِعْمَلْ» فعل امر و به معنای «عمل کن» است؛ کاربرد آن در تمرین‌های درس نیز دیده می‌شود. (صفحه‌های ۶۷–۶۸) «بِعِلْمِکَ» یعنی «به دانشت». همچنین «نَقَصَ» به معنای کم‌شدن است و «لا یَنْقُصُ» معنای «کم نمی‌شود» دارد. (صفحه‌های ۶۱–۶۲) در بخش حکمت نیز دانش از چیزهایی که با بخشیدن کاهش می‌یابند، استثنا شده است؛ بنابراین بخش دوم جمله دربارهٔ کم‌نشدن دانش با بخشیدن آن است. (صفحه‌های ۷۱–۷۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

در واژه‌نامهٔ درس، «رائد» به معنای جلودار، «مَصیر» به معنای سرنوشت و «نَجاح» به معنای موفّقیّت آمده است. «بزرگسالی» نیز معنای واژهٔ «کِبَر» است و نباید با «رائد» اشتباه شود. بنابراین، تنها یک گزینه ترتیب درست هر سه معنا را دارد. (صفحه‌های ۶۱–۶۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

در آغاز داستان، حیوانات پس از شنیدن صدای شکارچیان از فاصلهٔ دور فرار می‌کنند؛ بنابراین نباید دیدن شکارچیان یا زخمی‌شدن روباه را علت فرار دانست. از سوی دیگر، شکارچیان گودال را پنهان کرده بودند تا حیوانات را گرفتار کنند و به باغ‌وحش بفروشند، نه اینکه راه نجاتی برای آن‌ها بسازند. تنها یک گزینه هر دو رابطهٔ علت و هدف را درست بیان می‌کند. (صفحه‌های ۶۳–۶۴) پاسخ: گزینهٔ ۴

برای ساختن نهی مفرد مذکر از «تَکْتُبُ»، حرف «ب» حذف نمی‌شود؛ حرکت آن به سکون تبدیل می‌شود و صورت «لا تَکْتُبْ» به دست می‌آید. در مقابل، برای ساختن نهی مفرد مؤنث از «تَکْتُبینَ»، «ن» پایانی حذف می‌شود و «ی» باقی می‌ماند؛ بنابراین صورت درست «لا تَکْتُبی» است. پس روش دانش‌آموز فقط در فعل مؤنث نتیجهٔ درست می‌دهد. (صفحه‌های ۶۵–۶۶) پاسخ: گزینهٔ ۳