نمونه سوال درس ۳ عربی نهم با جواب

در جدول درس، مضارعِ مخاطب مؤنث با پایانی مانند «ـینَ» و امر آن با پایان «ـی» معرفی شده است. بنابراین «تَجْلِسینَ» گزارشی به معنای «می‌نشینی» و «اِجْلِسی» درخواستی به معنای «بنشین» در خطاب به یک دختر است. (صفحهٔ ۴۱ و ۴۲) پاسخ: گزینهٔ ۴

در معجم درس، «اِعْتَذَرَ» به معنای «معذرت خواست» و «حَسِبَ» به معنای «پنداشت» آمده است. در گزینه‌های دیگر، معناها جابه‌جا شده‌اند: «غَضِبَ» یعنی خشمگین شد، «غَضْبان» یعنی خشمگین، «عَجَزَ» یعنی ناتوان شد، «أَعْجَز» یعنی ناتوان‌ترین، «رَجاء» یعنی امید و «رَجیم» یعنی رانده‌شده. (صفحهٔ ۳۷ و ۳۸) پاسخ: گزینهٔ ۱

حمید از نجّار خواسته بود دیواری چوبی بسازد و به همین سبب با دیدن پل ابتدا خشمگین شد. سعید، برخلاف واقعیت، ساخت پل را خواستۀ حمید پنداشت؛ سپس از آن گذشت، برادرش را بوسید و عذرخواهی کرد. پس برداشت سعید از پل، در آشتی دو برادر نقش داشت. دعوت نجّار نیز پس از این آشتی انجام شد. (صفحهٔ ۳۹ تا ۴۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

حمید در آغاز جدایی بیشتر را می‌خواست و از نجّار درخواست دیوار کرد، اما ساخت پل به آشتی او با برادرش انجامید. این نتیجه با نکوهش قطع پیوند خویشاوندی و ارزش توانایی در به‌دست‌آوردن دوستان هماهنگ است. برادر بودن نیز همسایه بودن را نفی نمی‌کند؛ حمید خود سعید را همسایه‌اش معرفی کرده بود. نپذیرفتن مهمانی هم به دلیل ادامۀ کار نجّار بود، نه ناتوانی او در دوستی. (صفحهٔ ۳۹ تا ۴۱ و ۴۶ تا ۴۸) پاسخ: گزینهٔ ۱

«اُکْتُبی»، «اِجْعَلِ»، «اِحْفَرْ» و «اُصْدُقی» امر هستند؛ کسرۀ پایان «اِجْعَلِ» برای آسانی تلفظ است و نوع فعل را تغییر نمی‌دهد. «اِعْتَذَرَ» ماضی است. «تَسْمَعُ»، «تَجْلِبینَ» و «یَکْشِفُ» مضارع‌اند. بنابراین تعداد فعل‌های امر، ماضی و مضارع به‌ترتیب $4$، $1$ و $3$ است. (صفحهٔ ۳۷ و ۳۸، ۴۱ و ۴۲ و ۴۶ تا ۴۸) پاسخ: گزینهٔ ۳

کتاب توضیح می‌دهد که در «فَاغْفِرْ» و «وَارْحَمْ»، همزۀ آغاز فعل هنگام اتصال به حرف پیشین خوانده نمی‌شود. در «اِجْعَلِ» نیز حرف پایانی برای پرهیز از دشواری تلفظ دو ساکن، کسره گرفته است. پس محل و شیوۀ آسان‌شدن تلفظ متفاوت است و هیچ‌یک از این تغییرها، امر بودن فعل را از بین نمی‌برد. (صفحهٔ ۴۴ و ۴۶ تا ۴۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

در حکمت پایانی، دانش و دارایی پوشانندۀ عیب‌ها و نادانی و فقر آشکارکنندۀ آن‌ها معرفی شده‌اند. پوشیده‌شدن یک عیب به معنای برطرف‌شدن خود آن عیب نیست. همچنین حکمت مربوط به سپاسگزاری، ناسپاسی از مردم را جدا از سپاسگزاری خدا نمی‌داند. بنابراین فقط برداشت مطرح‌شده در گزینۀ دوم با معنای این حکمت‌ها سازگار است. (صفحهٔ ۴۶ تا ۴۸) پاسخ: گزینهٔ ۲

حمید مشکل خود را برای نجّار بیان می‌کند؛ بنابراین «ها» در «حَلُّها» به مشکل و «کَ» در «بِیَدِکَ» به نجّار، یعنی مخاطب او، برمی‌گردد. در ادامۀ سخن حمید، ضمیر «هُ» در «لِأَنَّهُ» به سعید اشاره دارد؛ همان کسی که نهر را حفر کرده و بر حمید خشمگین است. (صفحهٔ ۳۹ و ۴۰) پاسخ: گزینهٔ ۳

«حَزین» و «مَحْزون» هر دو به معنای اندوهگین‌اند؛ بنابراین رابطۀ هم‌معنایی دارند. در مقابل، «جَمال» و «قُبْح» و نیز «شَقاوَة» و «سَعادَة» دو جفت متضادند (صفحهٔ ۴۶). «الْعِلْم» و «الْجَهْل» نیز به دانایی و نادانی اشاره می‌کنند و متضادند (صفحهٔ ۴۷). پاسخ: گزینهٔ ۲

در عبارت نخست، «اِسْمَعی» و «اُکْتُبی» هر دو امرِ مفرد مؤنّث مخاطب‌اند. برای تبدیل آن‌ها به مضارع با حفظ مخاطب، باید صورت‌های «تَسْمَعینَ» و «تَکْتُبینَ» را به کار برد. در این صورت، جمله به‌جای درخواست، شنیدن و نوشتن را گزارش می‌کند. مطابق الگوهای کتاب، مضارع مفرد مؤنّث مخاطب با «تـ» آغاز می‌شود و پایان آن «ـینَ» است (صفحه‌های ۴۱ و ۴۲). پاسخ: گزینهٔ ۴

جمع‌های مکسّر عبارت‌اند از: «جُسور» جمع «جِسْر»، «مَخازِن» جمع «مَخْزَن»، «إِخْوان» جمع «أَخ» و «أَعْداء» جمع «عَدوّ»؛ پس چهار واژه در این گروه قرار می‌گیرند (صفحه‌های ۳۷ و ۳۸). «جِسْرَینِ» و «تِلْمیذَتانِ» مثنّی‌اند؛ بنابراین دو مثنّی داریم. «راحِمونَ» جمع مذکّر سالم و «صالِحات» جمع مؤنّث سالم است؛ پس مجموع جمع‌های سالم نیز دو است (صفحهٔ ۴۴). ترتیب خواسته‌شده «چهار، دو، دو» است. پاسخ: گزینهٔ ۱

نخست نجّار در دیدار با حمید توضیح داد که در جست‌وجوی کار است؛ پس «ج» آغاز ترتیب است (صفحه‌های ۳۹ و ۴۰). پس از رفتن حمید به بازار و بازگشت او، روشن شد که نجّار مطابق خواستۀ او دیوار نساخته است و حمید اعتراض کرد؛ بنابراین «ب» در جای دوم قرار می‌گیرد (صفحهٔ ۴۰). سپس سعید رسید و ساخت پل را ناشی از دستور برادرش دانست؛ پس «د» رویداد بعدی است. پس از نزدیک‌شدن دوبارۀ دو برادر، حمید از نجّار تشکر کرد و او را به ماندن دعوت کرد؛ بنابراین «الف» در پایان می‌آید (صفحهٔ ۴۱). پاسخ: گزینهٔ ۳