نمونه سوال درس ۲ عربی دوازدهم با جواب

در واژه‌نامۀ درس، «تَعَبَّدَ» به معنای عبادت کرد، «لَجَأَ إِلیٰ» به معنای به جایی پناه برد و «آلَمَ» به معنای به درد آورد آمده است (صفحهٔ ۲۱). کاربرد این واژه‌ها در مطالب مربوط به غارها و درد پای مادر نیز همین معانی را تأیید می‌کند (صفحهٔ ۲۰). پاسخ: گزینهٔ ۳

در آیۀ آغاز درس، وجوب حج برای کسی بیان شده است که توانایی راه‌یافتن به خانۀ خدا را داشته باشد؛ بنابراین نمی‌توان شرط توانایی را حذف کرد (صفحهٔ ۱۷). همچنین آرزوی پدر برای سفر دوباره همراه خانواده و خویشاوندان، بیان خواستۀ اوست و شرط وجوب حج به شمار نمی‌آید (صفحهٔ ۲۰). پاسخ: گزینهٔ ۱

فعل «رَأَتْ» ماضی است و «وَ هُمْ یَذْهَبونَ» حالت حاجیان را هنگام دیدن بیان می‌کند. مطابق توضیح کتاب، فعل مضارع در چنین جملۀ حالیّه‌ای با ماضی استمراری ترجمه می‌شود؛ بنابراین «دید» و «می‌رفتند» ترکیب زمانیِ درست است (صفحهٔ ۲۴). پاسخ: گزینهٔ ۲

«ذُکِرْنا» ماضی مجهول است؛ بنابراین باید «از ما یاد شد» ترجمه شود. «بِالْخَیْرِ» نیز معنای «به نیکی» می‌دهد. در بخش دوم، «لَنْ» همراه مضارع، نفی آینده را می‌رساند و «نَمْتَنِعَ عَنِ الْعَمَلِ» به معنای خودداری‌کردن از کار است؛ پس ترجمۀ کامل، «از ما به نیکی یاد شد و از کارکردن خودداری نخواهیم کرد» خواهد بود. نمونه‌های ترجمۀ فعل مجهول و نفی آینده در تمرین‌های این بخش آمده‌اند (صفحه‌های ۲۸ تا ۳۰). پاسخ: گزینهٔ ۴

در جملۀ الف، «الصّادِقُ» صفت است. در جملۀ ب، «مُتَعَجِّباً» حالت عارف را هنگام نشستن نشان می‌دهد و حال است. در جملۀ ج، مجموعۀ «وَ هُمْ واقِفونَ أَمامَ الْمَسْجِدِ» یک جملۀ حالیّه است. در جملۀ د، «الْمُحْتَرَمُ» صفت است. در جملۀ هـ، «مُشْتاقاً» حال است. پس دو حالِ تک‌واژه‌ای و یک حالِ جمله‌ای داریم و مجموع آن‌ها سه مورد است (صفحه‌های ۲۲ تا ۲۴). پاسخ: گزینهٔ ۴

«مُصَلِّح» به کسی گفته می‌شود که تعمیر می‌کند و اسم فاعل است. «مُعَطَّل» معنای خراب‌شده دارد و اسم مفعول است. «تَصْلیح» نامِ عمل تعمیر و مصدر است. «مَوْقِف» نیز بر مکان دلالت می‌کند و اسم مکان است. این واژه‌ها و دسته‌های موردنظر در متن و تمرین تشخیص نوع کلمات آمده‌اند (صفحه‌های ۲۵ و ۲۶). پاسخ: گزینهٔ ۳

داوری الف درست است: «ذَکَرَ» به معنای یاد کرد است و بخش پایانی، حالت هم‌زمان با این رویداد گذشته را بیان می‌کند. داوری ب نادرست است؛ «الصّادِقُ» در ترکیب معرفۀ «الرَّجُلُ الصّادِقُ» صفت است، نه حال؛ مانند تمایزی که کتاب میان وصف و قید حالت توضیح می‌دهد (صفحهٔ ۲۲). داوری ج درست است؛ ساختار «وَ هُوَ مُشْتاقٌ إِلَیْهِمْ» جملۀ اسمیّه همراه با واو حالیّه و ضمیر است (صفحهٔ ۲۴). داوری د نادرست است؛ در تمرین واژگانی، «ذَکَرَ» برای یادکردن و «تَذَکَّرَ» برای به‌یادآوردن به کار رفته‌اند (صفحه‌های ۲۹ و ۳۰). بنابراین فقط الف و ج درست‌اند. پاسخ: گزینهٔ ۲

در «کانَ الْحارِسُ قَدْ عَمِلَ»، ساخت «کانَ + قَدْ + ماضی» به صورت ماضی بعید ترجمه می‌شود: «نگهبان عمل کرده بود». «عَمِلَ بِواجِباتِهِ» یعنی «به وظایفش عمل کرد»، اما «یُعامِلونَهُ» از «عامَلَ» و به معنای «با او رفتار می‌کنند» است. همراهی این مضارع با «کانَ» ترجمهٔ «رفتار می‌کردند» را می‌سازد. پس ترجمهٔ کامل چنین است: «نگهبان به وظایفش عمل کرده بود و کارگران با او خوب رفتار می‌کردند.» (صفحه‌های ۲۸ تا ۳۰) پاسخ: گزینهٔ ۲

چهار جفت نخست درست‌اند: «قَرْیَة ـ قُریٰ»، «مَوْقِف ـ مَواقِف»، «فَریسَة ـ فَرائِس» و «قِمَّة ـ قِمَم». «رِجْل» به معنای پا، جمعش «أَرْجُل» است؛ «رِجال» جمع «رَجُل» به معنای مرد است. جفت «عَظْم ـ أَعاظِم» نیز از جفت‌های نادرست تمرین مفرد و جمع است. بنابراین تعداد جفت‌های درست برابر با $4$ است. (صفحه‌های ۲۱، ۲۶، ۲۷، ۳۱ و ۳۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

ماهی تیرانداز با پرتاب قطره‌های آب، حشره را به سطح آب می‌اندازد و آن را زنده می‌بلعد؛ علاقهٔ این ماهی به شکار زنده نیز علت دشواری تغذیهٔ آن دانسته شده است. بنابراین بلعیدن در اینجا به تغذیه مربوط است. تیلاپیا هنگام خطر بچه‌های خود را می‌بلعد و پس از رفع خطر آن‌ها را بیرون می‌آورد؛ پس این رفتار برای محافظت از بچه‌هاست. یکسان بودن ظاهر رفتار، به معنای یکسان بودن هدف آن نیست. (صفحه‌های ۳۰ و ۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۴

«صَبّار» اسم مبالغه است و بر بسیار صبور بودن دلالت دارد. در مقابل، «صادِق» و «مُسافِر» اسم فاعل‌اند و «مُحْتَرَم» اسم مفعول است. بنابراین واژه‌ای که ساخت آن فراوانی یا شدتِ ویژگی را می‌رساند، «صَبّار» است. این واژه‌ها در متن تمرین شناخت نوع کلمه به کار رفته‌اند. (صفحه‌های ۲۵ و ۲۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

در عبارت داده‌شده، استاد فاعلِ پرسیدن و شاگردان مفعول آن هستند. «مُتَعَجِّباً» حالت استاد را هنگام پرسیدن بیان می‌کند و حالِ مفرد است. جملهٔ «هُمْ مَشْغولونَ بِالْعَمَلِ» با واو حالیّه آمده و به دلیل ضمیر جمع «هُمْ»، وضعیت شاگردان را نشان می‌دهد. ترجمهٔ عبارت چنین است: «استاد با تعجب از شاگردانش سؤال کرد، درحالی‌که آنان سرگرم کار بودند.» کاربرد حال مفرد و جملهٔ حالیّه در گفت‌وگوی خانواده و تمرین حال دیده می‌شود. (صفحه‌های ۱۸، ۱۹، ۳۰ و ۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۳