نمونه سوال درس ۴ عربی دهم با جواب

در آغاز درس، یگانگی امت مطرح می‌شود. سپس متن، آزادی عقیده و پرهیز از اهانت را بیان می‌کند و همزیستی را با حفظ باورهای هر فرد سازگار می‌داند. همچنین تفاوت زبان و رنگ ملت‌ها را در کنار دعوت به وحدت می‌آورد. پس وحدت به معنای حذف همهٔ تفاوت‌ها نیست و آزادی عقیده نیز مجوز اهانت به دیگران به شمار نمی‌رود. (صفحهٔ ۴۵ و صفحات ۴۶ تا ۴۸) پاسخ: گزینهٔ 4

«کاتَبْتُ»، «یُکاتِبونَ» و «کاتِبوا» به‌ترتیب صورت‌های ماضی، مضارع و امر از خانوادهٔ «کاتَبَ» هستند و مصدر این خانواده «مُکاتَبَة» است. در ردیف دوم، مصدر مناسب «إِجْلاس» است. در ردیف سوم، فعل امر باید از خانوادهٔ «فَرَّحَ» باشد، نه «أَخْرَجَ». در ردیف چهارم نیز مصدر درست «تَشابُه» است. (صفحات ۴۹ تا ۵۱ برای خانواده‌های فعلی و صفحات ۵۲ تا ۵۴ برای شناسه‌ها) پاسخ: گزینهٔ 1

مورد «الف» درست است؛ «نا» در پایان ماضی، انجام کار به وسیلهٔ ما را می‌رساند. مورد «ب» نادرست است؛ «تُعَلِّمونَ» یعنی «یاد می‌دهید»، نه «یاد می‌گیرند». مورد «ج» درست است؛ «أَخْرِجْنَ» امر جمع مؤنث و به معنای بیرون بیاورید است. مورد «د» نادرست است؛ «تَعارَفْتُمْ» ماضی و به معنای آشنا شدید است. مورد «هـ» درست است؛ «نُشاهِدُ» یعنی مشاهده می‌کنیم. بنابراین سه ترجمه درست است. (صفحات ۴۹ تا ۵۴) پاسخ: گزینهٔ 3

«أَجْلَسَ» به معنای نشاند است و با افزوده شدن شناسهٔ «نا»، «أَجْلَسْنا» به معنای نشاندیم می‌شود. «جالَسَ» معنای همنشینی کرد دارد و «نُجالِسُ» با پیشوند مضارعِ اول‌شخص جمع، همنشینی می‌کنیم ترجمه می‌شود. «قائِدُنا» نیز رهبر ماست. پس در جملهٔ نخست، رهبر را نشانده‌ایم و در جملهٔ دوم با او همنشینی می‌کنیم. (صفحات ۴۸ تا ۵۳) پاسخ: گزینهٔ 1

در واژه‌نامه، «قائِم» به معنای استوار یا ایستاده، «سَواء» به معنای یکسان، «حَمیم» به معنای گرم و صمیمی و «عَلَی مَرِّ الْعُصور» به معنای در گذر زمان آمده است. در کاربرد متن نیز «قائِمَة» مفهوم استوار بودن بر یک پایه را دارد. بنابراین تنها ترتیب «استوار، یکسان، صمیمی، در گذر زمان» کاملاً درست است. (صفحهٔ ۴۶ و صفحات ۴۸ و ۴۹) پاسخ: گزینهٔ 2

در واژه‌نامه، «عَمیل» به معنای مزدور و جمع آن «عُمَلاء» آمده است. همچنین «قادَة» جمع «قائِد»، به معنای رهبر، و «حِبال» جمع «حَبْل»، به معنای طناب، است. بنابراین ترتیب خواسته‌شده «مزدوران، رهبران، طناب‌ها» خواهد بود. (صفحه‌های ۴۸–۴۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

«یُخْرِجْنَ» مضارع است و دربارهٔ چند انجام‌دهندهٔ مؤنثِ غایب خبر می‌دهد؛ یعنی «آنان بیرون می‌آورند». در مقابل، «أَخْرِجْنَ» ساخت امر دارد و از چند مخاطب مؤنث می‌خواهد چیزی را بیرون بیاورند. بنابراین یکسان بودن پایان «نَ» به معنای یکسان بودن نوع فعل یا شخص آن نیست. (صفحه‌های ۵۳–۵۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

متن در توضیح پرهیز از دشنام به معبودهای دیگران، به احتمال دشنام متقابل به خدا اشاره می‌کند؛ بنابراین یکی از پیامدهای توهین، گسترش همان رفتار است. از سوی دیگر، هم‌زیستی مسالمت‌آمیز با نگاه داشتن باورهای هر فرد همراه دانسته شده است. پس احترام رفتاری، مستلزم پذیرفتن عقاید دیگری نیست. دعوت به پاسخ بهتر در برابر بدی نیز با بی‌فایده دانستن نیکی سازگار نیست. (صفحه‌های ۴۶–۴۷) پاسخ: گزینهٔ ۲

در تمرین آیات، «أَعْلَمُ» در سخن گوینده به معنای «می‌دانم» به کار رفته است؛ بنابراین مضارعِ اول‌شخص مفرد است، نه ماضیِ سوم‌شخص. طبق یادآوری شناسه‌ها، همزه می‌تواند نشانهٔ مضارعِ گویندهٔ مفرد باشد. «أَنْزَلْناهُ» ماضی با انجام‌دهندهٔ جمع، «أَحْسِنْ» امر مفرد و «یُعَلِّمُهُم» مضارع با ضمیرِ دریافت‌کنندگان آموزش است. پس فقط تحلیل نخست نادرست است. (صفحه‌های ۵۳–۵۴ و ۵۷–۶۰) پاسخ: گزینهٔ ۱

«یُکاتِبُ» از خانوادهٔ «فاعَلَ، یُفاعِلُ» است؛ امر آن برای چند مخاطب مؤنث با شناسهٔ «نَ»، «کاتِبْنَ» می‌شود. مصدر این خانواده بر وزن «مُفاعَلَة» است؛ پس «مُکاتَبَة» به دست می‌آید. «نُجْلِسُ» نیز به معنای «می‌نشانیم» است و ماضی آن با حفظ گویندهٔ جمع، «أَجْلَسْنا» خواهد بود؛ کاربرد «نا» برای گویندهٔ جمع در فعل‌های ماضیِ تمرین آیات نیز دیده می‌شود. (صفحه‌های ۴۹–۵۱، ۵۳–۵۴ و ۵۷–۵۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

«خُمْس» یعنی یک‌پنجم و متن این سهم را برای مسلمانان بیان کرده است. اگر کل جمعیت را $1$ بگیریم، سهم غیرمسلمانان برابر است با $1-\frac{1}{5}=\frac{4}{5}$. پس نسبت مسلمانان به غیرمسلمانان برابر می‌شود با $\frac{1}{5}\div\frac{4}{5}=\frac{1}{4}$. (صفحه‌های ۴۷–۴۹) پاسخ: گزینهٔ ۳