نمونه سوال درس ۳ عربی دهم با جواب

در جملهٔ داده‌شده، «بَعْدَ الْمَطَرِ» زمان رویداد را بیان می‌کند. «أَصْبَحَتْ» در این بافت به معنای «شد» و «مَفْروشَةً بِالْأَسْماكِ» به معنای «پوشیده از ماهی» است؛ بنابراین جمله از پوشیده‌شدن زمین با ماهی‌ها خبر می‌دهد، نه رسیدن صبح یا نام‌گذاری زمین. این کاربرد با توصیف نتیجهٔ بارندگی در متن درس نیز هماهنگ است. (صفحه‌های ۲۸ تا ۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

برای تعیین گروه فعل، باید صورت ماضی مفرد مذکر غایب آن را بررسی کرد. صورت مبنای «تَتَعَلَّمونَ»، فعل «تَعَلَّمَ» است که علاوه بر حروف اصلی، حرف زائد دارد. صورت مبنای «يَخْرُجونَ»، فعل «خَرَجَ» است که فقط از سه حرف اصلی ساخته شده است. بنابراین طول صورت مضارع جمع، ملاک این تقسیم‌بندی نیست. (صفحه‌های ۳۲ و ۳۳؛ شناسه‌های مضارع در صفحه‌های ۳۵ و ۳۶) پاسخ: گزینهٔ ۱

«اِسْتَغْفَرَ» به معنای آمرزش خواستن است و پایان «نا» در «اِسْتَغْفَرْنا» گویندهٔ جمع در ماضی را نشان می‌دهد؛ پس ترجمهٔ آن «آمرزش خواستیم» است. «يَتَكَلَّمُ» به معنای سخن‌گفتن در زمان حال است و آغاز «أَ» در «أَتَكَلَّمُ» گویندهٔ مفرد را نشان می‌دهد؛ پس «سخن می‌گویم» ترجمه می‌شود. (صفحه‌های ۳۳ تا ۳۶) پاسخ: گزینهٔ ۳

در این موقعیت، هر دو فرمان خطاب به چند زن است. در الگوهای امر کتاب، پایان «نَ» نشانهٔ مخاطب جمع مؤنث است. بنابراین از «تَبْتَعِدُ» و «تَنْسَحِبُ»، برای این مخاطبان صورت‌های «اِبْتَعِدْنَ» و «اِنْسَحِبْنَ» ساخته می‌شود. پایان «ي» برای مؤنث مفرد، «وا» برای جمع مذکر و «ا» برای مثنی است. (صفحه‌های ۳۶ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

گروه علمی دریافت که ماهی‌ها به آب‌های اقیانوس اطلس مربوط‌اند، نه آب‌های نزدیک محل فرود؛ همچنین بیشتر آن‌ها از یک نوع‌اند، نه لزوماً همهٔ آن‌ها. در توضیح پدیده نیز آمده است که گردباد ماهی‌ها را بلند می‌کند، به جایی دور می‌برد و با کاهش سرعت، آن‌ها فرو می‌افتند. بنابراین منشأ دورتر ماهی‌ها و انتقال آن‌ها به‌وسیلهٔ گردباد با یکدیگر سازگارند. (صفحه‌های ۲۸ تا ۳۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

«اِكْتَسَبْتُمْ» ماضی مخاطب جمع مذکر است؛ با حفظ شخص و شمار، مضارع آن «تَكْتَسِبونَ» می‌شود. «اِنْسَحَبْنا» ماضی گویندهٔ جمع است؛ مضارع متناظر آن «نَنْسَحِبُ» است. «تَعَلَّمي» امر مخاطب مؤنث مفرد است و برای خطاب به جمع مؤنث، به «تَعَلَّمْنَ» تبدیل می‌شود. تنها یک گزینه هر سه ویژگی خواسته‌شده را حفظ کرده است. (صفحه‌های ۳۴ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۴

همراهان مسافر شامل پدر و مادر، دو خواهر و دو برادر او هستند؛ پس تعداد همراهان برابر است با $2+2+2=6$. خود مسافر نیز عضو گروه است، بنابراین تعداد کل افراد $6+1=7$ خواهد بود. او در پاسخ به پرسش مأمور بیان می‌کند که هر عضو گروه کارت خود را در دست دارد؛ پس برای این گروه هفت کارت ورود گزارش شده است. (صفحه‌های ۳۸ و ۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

در واژه‌نامه، «بَسَطَ» به معنای گستردن آمده است. در مقابل، «حَیَّرَ» یعنی حیران کرد، «اِحْتَفَلَ» یعنی جشن گرفت و «سَحَبَ» یعنی کشید. بنابراین فقط جفت نخست هم‌معناست. (صفحهٔ ۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۱

فرمان «یاد بگیرید» در این پرسش خطاب به دقیقاً دو دختر است؛ بنابراین فعل امر باید شناسهٔ مثنّی «ا» داشته باشد و به صورت «تَعَلَّما» بیاید. فرمان «به کار بگیر» خطاب به یک دختر است؛ پس با شناسهٔ «ی» به صورت «اِسْتَخْدِمی» ساخته می‌شود. جنسیت مؤنثِ دو مخاطب، مجوز استفاده از شناسهٔ جمع مؤنث نیست. (صفحه‌های ۳۶ تا ۳۹) پاسخ: گزینهٔ ۳

متن امکان رخ دادن پدیده در دو نوبتِ یک سال را مطرح می‌کند و مدت وضعیت جویِ همراه هر نوبت را دو ساعت یا بیشتر می‌داند. بنابراین، با فرض پرسش، کمترین مجموع برابر است با $2\times2=4\ \text{ساعت}$. چون هر نوبت ممکن است بیش از دو ساعت ادامه پیدا کند، مجموع الزاماً برابر چهار ساعت نیست؛ از سوی دیگر، بیشتر بودن آن از چهار ساعت نیز قطعی نیست. نتیجهٔ دقیق، «دست‌کم چهار ساعت» است. (صفحه‌های ۲۸ تا ۳۰) پاسخ: گزینهٔ ۴

حدیثِ بخش تمرین‌ها، دامنهٔ مسئولیت انسان را فراتر از امور شخصی معرفی می‌کند و قطعه‌های زمین و چارپایان را نیز دربرمی‌گیرد. (صفحه‌های ۴۱ و ۴۲) از سوی دیگر، آیهٔ بخش «أنوار القرآن» بیان می‌کند که تکلیف الهی متناسب با توان فرد است، نه خواستهٔ او. (صفحه‌های ۴۳ و ۴۴) این دو پیام ناسازگار نیستند: یکی دربارهٔ گسترهٔ مسئولیت سخن می‌گوید و دیگری میزان تکلیف را به توان محدود می‌کند. بنابراین نه می‌توان مسئولیت را صرفاً شخصی دانست و نه می‌توان از گستردگی آن، تکلیفِ فراتر از توان را نتیجه گرفت. پاسخ: گزینهٔ ۲

بر اساس ترجمهٔ آیه در آغاز درس، خدا بادها را می‌فرستد و بادها موجب برانگیخته‌شدن ابر می‌شوند؛ سپس خدا آن ابر را در آسمان می‌گستراند. بنابراین انجام‌دهندهٔ «فَتُثيرُ» بادها، انجام‌دهندهٔ «فَيَبْسُطُهُ» خدا و مرجع ضمیر «ـهُ» ابر است. (صفحهٔ ۲۷) پاسخ: گزینهٔ ۳