نمونه سوال فصل ۸ مطالعات اجتماعی نهم با جواب

برای مقایسه باید نتیجهٔ اعتراض‌ها را در هر مورد جداگانه بررسی کرد. در موضوع انجمن‌های ایالتی و ولایتی، ایستادگی امام خمینی و دیگر علما باعث عقب‌نشینی دولت و لغو تصویب‌نامه شد (صفحهٔ ۹۶). در موضوع اصول شش‌گانه، امام همه‌پرسی را غیرقانونی دانست و مردم نیز در برخی شهرها اعتراض کردند؛ با این حال، حکومت آن را برگزار کرد (صفحه‌های ۹۶ و ۹۷). پس مخالفت با این دو اقدام، سرانجام یکسانی نداشت. پاسخ: گزینهٔ ۳

درصد تأیید جمهوری اسلامی در همه‌پرسی تعیین نظام سیاسی، $98.2\%$ و درصد تأیید قانون اساسی، $99.5\%$ بود (صفحهٔ ۱۰۵). بنابراین اختلاف درصد رأی مثبت برابر است با: $99.5-98.2=1.3$ واحد درصد. با فرض شرکت $10000$ نفر در هر همه‌پرسی، اختلاف تعداد رأی‌های مثبت چنین محاسبه می‌شود: $10000\times\frac{1.3}{100}=130$. این محاسبه بر پایهٔ تعداد شرکت‌کنندگانِ فرض‌شده در سؤال است، نه تعداد واقعی شرکت‌کنندگان. پاسخ: گزینهٔ ۱

برای یافتن گزارش درست، باید هر دو بخش هر گزینه صحیح باشد. شورای انقلاب پیش از خروج شاه تشکیل شد؛ بنابراین ترتیب رویدادهای گزینهٔ اول نادرست است (صفحه‌های ۱۰۴ و ۱۰۵). تدوین قانون اساسی بر عهدهٔ مجلس خبرگان قانون اساسی بود، نه نخستین مجلس شورای اسلامی؛ پس گزینهٔ دوم نیز درست نیست (صفحهٔ ۱۰۵). معرفی نخست‌وزیر دولت موقت پیش از پیروزی انقلاب انجام شد، اما تأمین آب و راه مناطق محروم به فعالیت‌های جهادسازندگی مربوط بود، نه نهضت سوادآموزی؛ بنابراین گزینهٔ سوم ترکیبی از یک گزارهٔ درست و یک گزارهٔ نادرست است (صفحه‌های ۱۰۴ تا ۱۰۶). قانون اساسی ابتدا به تأیید مردم رسید؛ سپس انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس شورای اسلامی برگزار شد و پس از انتخاب رئیس‌جمهوری و تشکیل مجلس، هیئت دولت تعیین گردید (صفحهٔ ۱۰۵). پاسخ: گزینهٔ ۴

برای تشخیص نهادها باید به ماهیت فعالیت توجه کرد، نه فقط محل انجام آن. احداث راه و فراهم‌کردن امکانات آب‌رسانی در مناطق روستایی، از فعالیت‌های عمرانی جهادسازندگی بود. در مقابل، پشتیبانی از اقشار محروم جامعه در حوزهٔ مسئولیت کمیتهٔ امداد امام خمینی قرار داشت. نهضت سوادآموزی مسئول کاهش بی‌سوادی، سازمان تبلیغات اسلامی مسئول ترویج فرهنگ اسلامی و کمیتهٔ انقلاب اسلامی مسئول برقراری نظم و امنیت بود. (صفحهٔ ۱۰۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

در گزارش مربوط به دورهٔ پهلوی، مخفی نگه‌داشتن ارتباط با اسرائیل به نگرانی از اعتراض مردم و آسیب‌دیدن روابط با همسایگان نسبت داده شده است؛ بنابراین، مخفی‌بودن به معنای توقف همکاری نبود. سند نفتی نیز ادامهٔ صدور نفت به اسرائیل را نشان می‌دهد. (صفحه‌های ۹۷ و ۹۸) در مقابل، پس از پیروزی انقلاب، نظام جمهوری اسلامی روابط خود را با اسرائیل قطع کرد و از قیام فلسطینیان برای آزادسازی سرزمینشان حمایت کرد. (صفحهٔ ۱۰۷) پس مقایسهٔ درست باید هم ادامهٔ همکاری در دورهٔ پهلوی و هم تغییر این سیاست پس از انقلاب را نشان دهد. پاسخ: گزینهٔ ۴

طبق سند، ایران تأمین‌کنندهٔ $70\%$ نفت اسرائیل بود؛ پس سهم دیگر منابع برابر با $100\%-70\%=30\%$ است. (صفحه‌های ۹۷ و ۹۸) در فرض سؤال، این سهم برابر با $900$ بشکه است؛ بنابراین کل نفت برابر با $900\div0.30=3000$ بشکه می‌شود. سهم ایران از این کل برابر است با $0.70\times3000=2100$ بشکه. نکتهٔ اصلی آن است که درصد سند، نسبت نفت تأمین‌شده از ایران به کل نفت اسرائیل را بیان می‌کند. پاسخ: گزینهٔ ۱

در کتاب، نفوذ و مداخلهٔ کشورهای خارجی یکی از زمینه‌های نارضایتی مردم معرفی شده است؛ بنابراین مقابله با آن، به هدف استقلال مربوط می‌شود. همچنین ناتوانی روزنامه‌ها از نقد شاه و مسئولان، نشانهٔ محدودیت آزادی و نادیده گرفتن حقوق ملت بود (صفحهٔ ۱۰۰). هدف‌های انقلاب نیز شامل رهایی از وابستگی خارجی و تأمین حقوق مردم در چارچوب اسلامی بود؛ پس دو نمونهٔ سؤال به‌ترتیب با استقلال و آزادی تطبیق دارند (صفحهٔ ۱۰۴). پاسخ: گزینهٔ ۲

پس از تبعید امام خمینی، مبارزه متوقف نشد و اقشار گوناگون به آن ادامه دادند. در این دوره، شخصیت‌هایی مانند مطهری، طالقانی و شریعتی از سخنرانی، تألیف کتاب و مقاله و جلسات تفسیر برای آشنا کردن جوانان با اسلام انقلابی بهره می‌گرفتند. همچنین همهٔ مخالفان حکومت، عقاید سیاسی یکسانی نداشتند؛ بنابراین سه عبارت دیگر با گزارش کتاب ناسازگارند (صفحه‌های ۹۹ و ۱۰۰). پاسخ: گزینهٔ ۴

دانشجویان پس از تسخیر سفارت، دو خواسته را برای آزادی گروگان‌ها مطرح کردند: تحویل شاه به ایران و تعهد آمریکا به دخالت نکردن در امور داخلی کشور. اقدام نظامی آمریکا برای رهایی گروگان‌ها در طبس بر اثر طوفان شن ناکام ماند. سرانجام، پس از گذشت بیش از یک سال، میانجیگری دولت الجزایر به آزادی گروگان‌ها انجامید. بنابراین باید شروط اولیه، عملیات ناموفق و میانجیگری نهایی را سه بخش متمایز این ماجرا دانست (صفحه‌های ۱۰۷ و ۱۰۸). پاسخ: گزینهٔ ۱

طبق متن، جنگ پس از $8$ سال پایان یافت و توافق ایران و حکومت بعث عراق دربارهٔ تبادل اسرا، $2$ سال پس از اعلام آتش‌بس انجام شد. بنابراین با مبنا قراردادن همین مدت‌های کلی، فاصلهٔ آغاز جنگ تا توافق برابر است با: $8+2=10\ \text{سال}$. این محاسبه فاصلهٔ تقریبی را نشان می‌دهد، نه تاریخ دقیق توافق را. (صفحهٔ ۱۰۸–۱۰۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

در سند، بیش از $8\%$ به سهم ایران از نفت وارداتی آمریکا اشاره دارد و $70\%$ نیز سهم ایران در تأمین نفت اسرائیل را بیان می‌کند. چون مقدار کل نفت مبنای این دو درصد معلوم نیست، از بزرگ‌تر بودن یکی از درصدها نمی‌توان بیشتر بودن حجم نفت دریافتی را نتیجه گرفت. همچنین درصدهای اروپای غربی و ژاپن نسبت به نفت ایران بیان شده‌اند؛ بنابراین همهٔ درصدهای سند مبنای یکسانی ندارند و جمع‌کردن آنها معتبر نیست. (صفحهٔ ۹۷–۹۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

در معرفی شهید مطهری، مسئولیت او ریاست شورای انقلاب ذکر شده است. در حادثهٔ دفتر نخست‌وزیری، محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر بودند. شهادت آیت‌الله بهشتی و همراهانش به انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی مربوط بود. همچنین آیت‌الله خامنه‌ای بر اثر اقدام تروریستی به‌شدت مجروح شدند. پس تنها عبارت مربوط به مسئولیت شهید مطهری درست است. (صفحهٔ ۱۰۷–۱۰۸) پاسخ: گزینهٔ ۱