نمونه سوال فصل ۹ مطالعات اجتماعی هشتم با جواب

در بخش نخست، موضوع پژوهش موقعیت رشته‌کوه‌هاست؛ نقشهٔ طبیعی ناهمواری‌هایی مانند کوه‌ها و فلات‌ها را نشان می‌دهد. در بخش دوم، مرز استان‌ها بررسی می‌شود که از اطلاعات اصلی نقشهٔ سیاسی است. کم‌بودن اطلاعات شهرها و کشورها در نقشهٔ طبیعی نیز سبب می‌شود این نقشه برای بخش دوم انتخاب مناسبی نباشد. (صفحهٔ ۱۲۱)
پاسخ: گزینهٔ ۴

سهم آسیا از جمعیت جهان $60\%$ و از تولید برنج جهان $90\%$ است. بنابراین، مجموعهٔ سایر قاره‌ها $40\%$ جمعیت و $10\%$ تولید برنج را دارند. برای مقایسهٔ مقدار تولید به‌ازای هر نفر، باید نسبت تولید به جمعیت را در دو منطقه مقایسه کنیم. اگر تولید کل جهان را $R$ و جمعیت کل جهان را $P$ بنامیم، خواهیم داشت:
$\frac{0.90R}{0.60P}\div\frac{0.10R}{0.40P}=\frac{90\times40}{60\times10}=6$
پس مقدار تولید برنج به‌ازای هر نفر در آسیا، شش برابر مقدار متناظر در مجموعهٔ سایر قاره‌هاست. این نتیجه صرفاً مقایسهٔ تولید با جمعیت است و برابری مصرف افراد را نشان نمی‌دهد. (صفحه‌های ۱۱۵–۱۱۶ و ۱۱۹–۱۲۰)
پاسخ: گزینهٔ ۱

قرارگرفتن یک ناحیه در آسیای مرطوب به این معنا نیست که بارش آن همیشه منظم و کافی است. کشاورزی این نواحی به باران‌های موسمی وابسته است و کاهش یا نامنظمی آن‌ها زیان ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، بارش‌های بسیار شدید نیز ممکن است باعث بالاآمدن آب رودخانه‌ها و وقوع سیل شوند. بنابراین، هر دو گزارش با ویژگی‌های بارش موسمی سازگارند و هیچ‌یک به‌تنهایی دلیلی برای قرارگرفتن منطقه در آسیای خشک نیست. (صفحه‌های ۱۱۴–۱۱۵)
پاسخ: گزینهٔ ۳

انباشته‌شدن آبرفت در دهانهٔ رود می‌تواند خشکی مثلث‌مانندی به نام دلتا ایجاد کند. ادامهٔ رسوب‌گذاری باعث گسترش این خشکی به سوی دریا می‌شود. دلتاها برای کشاورزی مناسب‌اند، اما ساکنانشان همچنان با طغیان رود، سیلاب و طوفان‌های دریایی روبه‌رو هستند (صفحهٔ ۱۱۰–۱۱۱). در مقابل، خطرهای آتشفشانیِ مطرح‌شده در کتاب به مجمع‌الجزایر واقع در نواحی جوان شرق و جنوب شرقی آسیا مربوط است و توضیح‌دهندهٔ تشکیل دلتا نیست (صفحهٔ ۱۱۲–۱۱۳). پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق داده‌های کتاب، جمعیت مسلمانان جهان حدود $1.8$ میلیارد نفر است و حدود $60\%$ آنان در آسیا زندگی می‌کنند (صفحهٔ ۱۱۷–۱۱۸). پس سهم مسلمانان ساکن سایر قاره‌ها برابر است با $100\%-60\%=40\%$. جمعیت موردنظر از رابطهٔ $0.40\times1.8=0.72$ میلیارد نفر به دست می‌آید. پاسخ: گزینهٔ ۴

کتاب، کرهٔ جنوبی، هنگ‌کنگ و سنگاپور را به سبب توجه به صادرات و کسب درآمد فراوان از این راه، با عنوان «ببرهای اقتصادی آسیا» معرفی می‌کند. ژاپن با عضویت در گروه هفت، چین و هند با حضور در بریکس و مالزی با پیشرفت صنعتی معرفی شده‌اند؛ بنابراین نباید این دسته‌بندی‌ها را یکسان دانست (صفحهٔ ۱۱۹–۱۲۰). پاسخ: گزینهٔ ۱

برخی جغرافیدانان آسیا و اروپا را یک پهنهٔ قاره‌ای به نام اوراسیا در نظر می‌گیرند و اورال را مرز میان این دو بخش می‌شمارند. جدایی آسیا از آمریکای شمالی با تنگهٔ برینگ و جدایی آن از افریقا با کانال سوئز مشخص می‌شود؛ بنابراین ترتیب خواسته‌شده اورال، برینگ و سوئز است. (صفحه‌های ۱۰۸ و ۱۰۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

آسیا خاستگاه یهود، مسیحیت و اسلام بوده، اما پیروان این ادیان در قاره‌های دیگر نیز حضور دارند. در مقابل، آیین‌هایی مانند بودا، برهمایی، دائو و کنفوسیوس در خارج از آسیا نفوذ کمتری دارند. همچنین، بودایی‌گری به شرق آسیا و اسلام از مکه به بخش‌های متعدد آسیا و دیگر نقاط جهان راه یافته است. پس باید میان خاستگاه و گسترهٔ انتشار دین تفاوت گذاشت و نمی‌توان میزان انتشار همهٔ ادیان را یکسان دانست. (صفحه‌های ۱۱۷ و ۱۱۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

ارتفاع اورست طبق کتاب $8848\ \text{متر}$ است. (صفحهٔ ۱۱۰) ارتفاع کنونی کوهنورد برابر است با $3848+3000=6848\ \text{متر}$. بنابراین، اختلاف ارتفاع او تا قله برابر خواهد بود با $8848-6848=2000\ \text{متر}$. این مقدار اختلاف ارتفاع عمودی است، نه طول مسیر کوهنوردی. پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق کتاب، فاصلهٔ معمول برگزاری دوره‌های بازی‌های آسیایی $4\ \text{سال}$ است (صفحهٔ ۱۲۰). از نخستین دورهٔ موردنظر تا ششمین دوره، تعداد فاصله‌ها برابر است با $6-1=5$. پس زمان سپری‌شده برابر می‌شود با $5\times4=20\ \text{سال}$. نباید تعداد خود دوره‌ها را به‌جای تعداد فاصله‌های میان آن‌ها در محاسبه وارد کرد. پاسخ: گزینهٔ ۱

برای تشخیص گزارش درست باید «سرمای همیشگی» را از «اختلاف شدید دمای فصل‌ها» جدا کرد. در بخش‌های داخلی و مرکزی آسیا، آب‌وهوای قاره‌ای حاکم است؛ بنابراین زمستان بسیار سرد، ولی تابستان بسیار گرم و خشک است. سرمای سراسر سال و یخبندان طولانی به نواحی نزدیک قطب شمال در سیبری مربوط است. همچنین نوار ساحلی دریای سرخ تا تایوان در محدودهٔ سرزمین‌های گرم معرفی شده است (صفحهٔ ۱۱۳). پاسخ: گزینهٔ ۳

متن چند ویژگی اقتصادی را هم‌زمان برای آسیا مطرح می‌کند: کشاورزی همچنان سهم مهمی در اشتغال و اقتصاد دارد؛ برخی کشورها در تولید صنعتی و صادرات پیشرفت کرده‌اند؛ و همراه با تحولات اقتصادی، مهاجرت روستاییان به شهرها ادامه یافته است (صفحه‌های ۱۱۹ و ۱۲۰). بنابراین رشد صنعت و صادرات، نه به معنای حذف اهمیت کشاورزی است و نه به معنای توقف مهاجرت. همچنین از نمونه‌های چند کشور نمی‌توان یکسان‌بودن مسیر اقتصادی همهٔ کشورهای آسیا را نتیجه گرفت. تنها جمع‌بندی سازگار، پذیرش هم‌زمان این ویژگی‌هاست. پاسخ: گزینهٔ ۴