۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi
مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶

نمونه سوال فصل ۶ مطالعات اجتماعی هشتم با جواب

«عصری تازه در تاریخ ایران»، فصل ۶ کتاب مطالعات اجتماعی هشتم، صفحهٔ ۶۳ تا ۷۸. ۱۱ نمونه سوال چهارگزینه‌ای با جواب تشریحی از فصل ۶ مطالعات اجتماعی هشتم (عصری تازه در تاریخ ایران)، پایهٔ هشتم.

نمونه سوال‌ها را هوش مصنوعی از روی متن همین فصل نوشته و فقط سوالی منتشر شده که دو حل‌کنندهٔ مستقل به همان جواب رسیده‌اند. اول خودت جواب بده، بعد «نمایش پاسخ» را بزن.

پیش از تست: خلاصه درس و نکات مهم فصل ۶ مطالعات اجتماعی هشتم

نمونه سوال‌ها و جواب تشریحی

۱۱ سوال

نمونه سوال ۱

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

پژوهشگری می‌خواهد نشان دهد که ضعف ساسانیان پیش از شکست‌های نهایی، فقط مسئله‌ای نظامی نبود. کدام گزینه دو رابطهٔ علت و معلولی درست برای استدلال او ارائه می‌کند؟

  1. گزینهٔ ۱: شورش فرماندهان، حمایت مردم از دربار را افزایش داد و مالیات‌های سنگین، نارضایتی اجتماعی را کاهش داد.
  2. گزینهٔ ۲: جانشینی‌های پیاپی، ثبات سیاسی را بیشتر کرد و ویرانی مزارع، درآمد حکومت را افزایش داد.
  3. گزینهٔ ۳: دخالت نظامیان در سیاست، مزارع بین‌النهرین را نابود کرد و طغیان رودها، علت مستقیم رقابت شاهزادگان شد.
  4. گزینهٔ ۴: رقابت‌های سیاسیِ فرماندهان، قدرت جنگی را کاهش داد و نابودی مزارع بین‌النهرین، منابع درآمد حکومت را آسیب زد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴

پاسخ تشریحی

ضعف ساسانیان حاصل چند دسته عامل بود. شورش فرماندهان و ورود آنان به کشمکش‌های سیاسی، روحیه و توان رزمی سپاه را کاهش داد. از سوی دیگر، طغیان رودها و خرابی سدها، زمین‌های حاصلخیز بین‌النهرین را از بین برد؛ زمین‌هایی که از منابع مهم درآمد حکومت بودند. پس هم توان نظامی و هم پشتوانهٔ اقتصادی حکومت آسیب دید. جانشینی‌های مکرر نشانهٔ بی‌ثباتی بود و تبعیض و مالیات‌های سنگین نیز نارضایتی مردم را افزایش می‌داد. (صفحهٔ ۶۴) پاسخ: گزینهٔ ۴

نمونه سوال ۲

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

با کنار هم گذاشتن نقش ایرانیان در تدوین دستور زبان عربی، ترجمهٔ آثار پهلوی و رونق شعر فارسی در دورهٔ حکومت‌های ایرانی، کدام نتیجه درست است؟

  1. گزینهٔ ۱: ایرانیان می‌توانستند در گسترش دانش به زبان عربی نقش داشته باشند و هم‌زمان زبان فارسی را حفظ و ادبیات آن را تقویت کنند.
  2. گزینهٔ ۲: کاربرد عربی در ادارهٔ کشور نشان می‌دهد که مردم نیز تا پیش از سامانیان، فارسی را در گفت‌وگوهای روزانه کنار گذاشته بودند.
  3. گزینهٔ ۳: رونق شعر فارسی زمانی امکان‌پذیر شد که ایرانیان از تدوین دستور زبان عربی و نگارش آثار به آن زبان دست کشیدند.
  4. گزینهٔ ۴: انتقال میراث ایران باستان به جامعهٔ اسلامی پس از رونق شعر فارسی و با ترجمهٔ کتاب‌های عربی به پهلوی آغاز شد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱

پاسخ تشریحی

در این دوره، عربی در امور اداری و نگارش آثار علمی کاربرد داشت و ادیبان ایرانی در تدوین دستور این زبان نیز سهم داشتند. بااین‌حال، مردم فارسی سخن می‌گفتند و حمایت صفاریان و سامانیان به رونق ادبیات فارسی کمک کرد. ترجمهٔ آثار پهلوی به عربی در قرون نخست هجری نیز نشان می‌دهد که مشارکت در فرهنگ اسلامی می‌توانست همراه با انتقال و حفظ میراث ایرانی باشد. بنابراین، فعالیت علمی به عربی و تقویت زبان و ادب فارسی با یکدیگر ناسازگار نبودند. (صفحهٔ ۷۴–۷۶) پاسخ: گزینهٔ ۱

نمونه سوال ۳

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

کدام گزینه رویدادهای پایان حکومت ساسانی را به ترتیب از زودتر به دیرتر نشان می‌دهد؟ ترتیب هر گزینه را از راست به چپ بخوانید.

  1. گزینهٔ ۱: تصرف تیسفون ← نبرد قادسیه ← نبرد نهاوند ← کشته‌شدن یزدگرد سوم
  2. گزینهٔ ۲: نبرد قادسیه ← تصرف تیسفون ← نبرد نهاوند ← کشته‌شدن یزدگرد سوم
  3. گزینهٔ ۳: نبرد نهاوند ← نبرد قادسیه ← تصرف تیسفون ← کشته‌شدن یزدگرد سوم
  4. گزینهٔ ۴: نبرد قادسیه ← تصرف تیسفون ← کشته‌شدن یزدگرد سوم ← نبرد نهاوند
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲

پاسخ تشریحی

نخست در قادسیه، ارتش ساسانی شکست خورد و رستم فرخ‌زاد کشته شد. مدتی پس از آن، مسلمانان تیسفون را گرفتند. چند سال بعد، شکست نهاوند توان گردآوری دوبارهٔ سپاه را از یزدگرد سوم گرفت. سرانجام با پیشروی سپاه اسلام به خراسان، یزدگرد در مرو کشته شد؛ بنابراین باید قادسیه، فتح تیسفون، نهاوند و مرگ یزدگرد را به همین ترتیب قرار داد. (صفحهٔ ۶۵–۶۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

نمونه سوال ۴

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

دانش‌آموزی استدلال می‌کند: «چون حکومت سامانیان مورد تأیید خلیفهٔ عباسی بود، پس نمی‌توانست در ادارهٔ قلمرو خود مستقل باشد.» کدام توضیح، خطای این استدلال را دقیق‌تر نشان می‌دهد؟

  1. گزینهٔ ۱: تأیید خلیفه و اظهار وفاداری به او، با استقلال در ادارهٔ امور داخلی سازگار بود.
  2. گزینهٔ ۲: خلیفه پس از تصرف بغداد به دست سامانیان، زیر سلطهٔ آنان قرار گرفته بود.
  3. گزینهٔ ۳: تأیید خلیفه سبب می‌شد نمایندگان او ادارهٔ امور داخلی سامانیان را بر عهده بگیرند.
  4. گزینهٔ ۴: استقلال داخلی سامانیان نتیجهٔ نپذیرفتن خلافت عباسی و دشمنی با آن بود.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱

پاسخ تشریحی

در بررسی رابطهٔ سامانیان با عباسیان باید دو موضوع را از هم جدا کرد: مشروعیت سیاسیِ مورد تأیید خلیفه و اختیار ادارهٔ قلمرو. امیراسماعیل سامانی با تأیید خلیفه به حکومت رسید و سامانیان معمولاً وفاداری خود را به خلافت نشان می‌دادند؛ بااین‌حال، امور داخلی قلمروشان را مستقل اداره می‌کردند و دخالت نمایندگان خلیفه را نمی‌پذیرفتند. بنابراین رابطهٔ دوستانه و تأیید سیاسی، به معنای واگذاری ادارهٔ داخلی نبود. (صفحه‌های ۷۰ و ۷۱) همچنین تصرف بغداد و مسلط شدن بر خلفا به آل‌بویه مربوط است، نه سامانیان؛ نپذیرفتن خلافت نیز از ویژگی‌های رابطهٔ علویان طبرستان با عباسیان بود. (صفحه‌های ۷۲ و ۷۳) پاسخ: گزینهٔ 1

نمونه سوال ۵

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

با توجه به جدول عالمان ایرانی و آثار آنان، در کدام گزینه حوزهٔ علمیِ هر دو اثر به‌درستی مشخص شده است؟

  1. گزینهٔ ۱: شیخ طوسی: «تهذیب الاحکام» در تاریخ و «تفسیر قرآن» در تفسیر
  2. گزینهٔ ۲: ابوعلی سینا: «شفا» در تفسیر و «دانشنامهٔ علایی» در جغرافیا
  3. گزینهٔ ۳: طبری: «تفسیر طبری» در تفسیر و «تاریخ طبری» در تاریخ
  4. گزینهٔ ۴: جیهانی و اصطخری: «مسالک و ممالک»، به‌ترتیب در فلسفه و تاریخ
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳

پاسخ تشریحی

در جدول کتاب، نام طبری هم در میان مفسران و هم در میان تاریخ‌نگاران آمده است؛ «تفسیر طبری» به رشتهٔ تفسیر و «تاریخ طبری» به رشتهٔ تاریخ مربوط است. «تهذیب الاحکام» اثر شیخ طوسی در بخش حدیث و فقه قرار دارد. «شفا» و «دانشنامهٔ علایی» هر دو در بخش فلسفه معرفی شده‌اند و آثار نام‌برده از جیهانی و اصطخری نیز جغرافیایی‌اند. بنابراین فقط یک گزینه، هر دو حوزه را درست مشخص می‌کند. (صفحهٔ ۷۵) پاسخ: گزینهٔ 3

نمونه سوال ۶

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

کدام برداشت از کنار هم گذاشتن مطالب کتاب دربارهٔ «گرایش ایرانیان به اسلام» و «رفتار خلفای عباسی» درست است؟

  1. گزینهٔ ۱: پذیرش اسلام از سوی ایرانیان نشان می‌دهد که آنان از شیوهٔ حکومت خلفای عباسی نیز رضایت داشتند.
  2. گزینهٔ ۲: سپردن وزارت به ایرانیان در دورهٔ عباسی، همان برابری‌خواهی مورد نظر امام علی را در عمل برقرار کرد.
  3. گزینهٔ ۳: ارادت ایرانیان به اهل‌بیت موجب شد آنان رفتار خلفای عباسی با امامان شیعه را تأیید کنند.
  4. گزینهٔ ۴: جذابیت برابری‌خواهی اسلام برای ایرانیان را باید از عملکرد ستمگرانهٔ خلفای عباسی جدا دانست.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴

پاسخ تشریحی

کتاب، علاقهٔ ایرانیان به اسلام را با عواملی مانند پیام برابری و برادری، رفتار پیامبر و امامان و امتیاز ندادن امام علی به عرب در برابر غیرعرب توضیح می‌دهد. (صفحه‌های ۶۸ تا ۷۰) از سوی دیگر، عباسیان را حکومت‌گرانی ستمگر معرفی می‌کند که امامان شیعه را آزار می‌دادند و حتی برخی ایرانیانِ خدمت‌گزار خود، مانند ابومسلم و برمکیان، را از میان بردند. (صفحه‌های ۶۷ و ۶۸) پس گرایش به آموزه‌های اسلام، به معنای رضایت از رفتار عباسیان نیست. همچنین استفاده از ایرانیان در منصب‌های حکومتی به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رفتار عادلانه با آنان نیست. پاسخ: گزینهٔ 4

نمونه سوال ۷

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

اگر بخواهیم از شیوهٔ کار اصطخری در تألیف «مسالک و ممالک» الگویی برای پژوهش به دست آوریم، کدام توصیف دقیق‌تر است؟

  1. گزینهٔ ۱: موضوع پژوهش او به مسیرهای رفت‌وآمد محدود بود و بررسی زندگی مردم در آن جایگاهی نداشت.
  2. گزینهٔ ۲: او با مشاهدهٔ سرزمین‌ها، اطلاعات جغرافیایی را همراه با آگاهی‌هایی از اقتصاد و زندگی مردم گردآوری کرد.
  3. گزینهٔ ۳: او شنیده‌های خود دربارهٔ کشورها را بدون بررسی میدانی، مبنای توصیف سرزمین‌ها قرار داد.
  4. گزینهٔ ۴: توجه او به تهیهٔ نقشه باعث شد توصیف وسعت و مرزهای سرزمین‌ها را کنار بگذارد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲

پاسخ تشریحی

اصطخری برای بررسی آنچه دربارهٔ سرزمین‌ها شنیده بود، به سفر و مشاهده پرداخت. همچنین در «مسالک و ممالک» علاوه بر ویژگی‌های جغرافیایی، مطالبی دربارهٔ کالاهای تجاری، صنعت، اقوام و بناهای تاریخی آورد. بنابراین، روش او مبتنی بر مشاهده بود و موضوعات کتابش نیز به راه‌ها یا نقشه‌ها محدود نمی‌شد. هر سه گزینهٔ دیگر، یکی از این ویژگی‌ها را نادیده می‌گیرند. (صفحهٔ ۷۶) پاسخ: گزینهٔ ۲

نمونه سوال ۸

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

دانش‌آموزی از شیعه بودن علویان طبرستان و آل‌بویه نتیجه می‌گیرد که «موقعیت سیاسی این دو حکومت در برابر خلافت عباسی یکسان بود». کدام گزینه دقیق‌ترین اصلاح برای نتیجه‌گیری اوست؟

  1. گزینهٔ ۱: علویان فرمانروایی عباسیان را نپذیرفتند، ولی آل‌بویه توانستند مرکز خلافت را بگیرند و بر خلفا مسلط شوند.
  2. گزینهٔ ۲: هر دو حکومت تنها از فرمان خلیفه سرپیچی کردند و هیچ‌کدام بر مرکز خلافت تسلط نیافتند.
  3. گزینهٔ ۳: علویان از اطاعت عباسیان خودداری کردند، ولی آل‌بویه پس از ورود به بغداد زیر فرمان سیاسی خلیفه قرار گرفتند.
  4. گزینهٔ ۴: تفاوت اصلی آنان این بود که فرهنگ شیعه تنها در دورهٔ آل‌بویه گسترش یافت و علویان در این زمینه نقشی نداشتند.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱

پاسخ تشریحی

علویان طبرستان و آل‌بویه هر دو شیعه بودند، اما موقعیت یکسانی در برابر عباسیان نداشتند. علویان مشروعیت حکومت عباسی را نمی‌پذیرفتند و از آن اطاعت نمی‌کردند؛ آل‌بویه افزون بر استقلال از فرمان خلیفه، با تصرف بغداد، خلفا را تحت نفوذ خود گرفتند. همچنین در دورهٔ هر دو حکومت، فرهنگ و معارف شیعی گسترش یافت؛ بنابراین نمی‌توان این نقش را به آل‌بویه محدود کرد. (صفحه‌های ۷۲ و ۷۳) پاسخ: گزینهٔ ۱

نمونه سوال ۹

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

مسجد جامع فهرج یزد، برای پشتیبانی از کدام برداشت دربارهٔ معماری ایران شاهد مناسبی است؟

  1. گزینهٔ ۱: با ورود اسلام، شیوه‌های ساختمانی پیش از اسلام به‌طور کامل کنار گذاشته شد.
  2. گزینهٔ ۲: در دورهٔ ساسانی، مسجدهایی برای عبادت مسلمانان ایران ساخته شده بود.
  3. گزینهٔ ۳: بهره‌گیری از معماری باستان در دورهٔ اسلامی به بناهای غیرمذهبی اختصاص داشت.
  4. گزینهٔ ۴: در ساخت برخی بناهای مذهبی اسلامی، از تجربه‌های معماری ایران باستان استفاده شد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴

پاسخ تشریحی

مسجد جامع فهرج از مسجدهای نخستین ایران است که در ساخت آن از اصول معماری ساسانی بهره گرفته شد. پس اسلامی بودن کاربری بنا با استفاده از تجربه‌های معماری پیش از اسلام منافاتی نداشت. این نمونه نه نشانهٔ ساخت مسجد در عصر ساسانی است و نه نشان‌دهندهٔ قطع ارتباط معماری اسلامی با گذشته. (صفحهٔ ۷۷) پاسخ: گزینهٔ ۴

نمونه سوال ۱۰

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

برای تهیهٔ گزارشی از «پشتوانهٔ قدرت یعقوب لیث و نتیجهٔ رویارویی او با عباسیان»، کدام عبارت دقیق‌تر است؟

  1. گزینهٔ ۱: عیّاران به نمایندگی از خلیفه از یعقوب پشتیبانی کردند و او پس از دریافت فرمان حکومت، بر طاهریان پیروز شد.
  2. گزینهٔ ۲: یعقوب با حمایت مردم سیستان قدرت گرفت و پس از برانداختن طاهریان، با تصرف بغداد خلیفه را زیر فرمان خود آورد.
  3. گزینهٔ ۳: یعقوب با تکیه بر پشتیبانی محلی و بدون فرمان خلیفه قدرت گرفت؛ شکست در عراق نیز به معنای پایان تصمیم او برای مقابله با خلافت نبود.
  4. گزینهٔ ۴: یعقوب بدون اجازهٔ خلیفه حکومت تشکیل داد، اما پس از شکست در عراق با عباسیان آشتی کرد و از جنگ دوباره منصرف شد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳

پاسخ تشریحی

یعقوب برای تشکیل حکومت از مردم سیستان و به‌ویژه عیّاران کمک گرفت و به فرمان خلیفه متکی نبود. عیّاران نیز گروه‌هایی با شعار جوانمردی و یاری فقیران بودند، نه نمایندگان خلافت (صفحهٔ ۷۸). یعقوب حکومت طاهریان را برانداخت، ولی در لشکرکشی به عراق از سپاه خلیفه شکست خورد. او همچنان در اندیشهٔ جبران شکست بود و بیماری و مرگ فرصت نبرد دیگری را از او گرفت؛ بنابراین شکست او را نباید نشانهٔ آشتی یا انصرافش از مقابله دانست (صفحهٔ ۷۱–۷۲). پاسخ: گزینهٔ ۳

نمونه سوال ۱۱

تولید هوش مصنوعی

مطالعات اجتماعی · مطالعات اجتماعی هشتم · فصل ۶: عصری تازه در تاریخ ایران

در ویترین یک موزه، کاسه‌ای از دورهٔ سامانیان قرار دارد که تزیین اصلی آن جمله‌ای پندآموز دربارهٔ اندیشیدن پیش از انجام کار است. با توجه به نمونهٔ معرفی‌شده در کتاب، «مرکز سفالگری مرتبط با این اثر» و «نوع نقش آن» در کدام گزینه درست آمده است؟

  1. گزینهٔ ۱: نیشابور؛ نقش کتیبه‌ای
  2. گزینهٔ ۲: بخارا؛ نقش کتیبه‌ای
  3. گزینهٔ ۳: نیشابور؛ نقش تصویری
  4. گزینهٔ ۴: بخارا؛ نقش تصویری
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱

پاسخ تشریحی

در دورهٔ سامانیان، نیشابور از مراکز مهم سفالگری بود. تزیین سفال‌های این شهر به دو دستهٔ تصویری و کتیبه‌ای تقسیم می‌شد. چون تزیین ظرف توصیف‌شده از یک جمله تشکیل شده، نقش آن کتیبه‌ای است، نه تصویری. بخارا در این بخش، محل آرامگاه امیراسماعیل سامانی معرفی شده است (صفحهٔ ۷۷). پاسخ: گزینهٔ ۱

فصل ۶ را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi همین فصل صفحهٔ خودش را دارد: تمرین و آزمون زمان‌دار از سوال‌های همین فصل، و «از کتاب بپرس» که جوابش را از متن کتاب با شمارهٔ صفحه می‌آورد. جوابت ثبت می‌شود و سوالی که غلط زدی برای مرور برمی‌گردد. تمرین و آزمون رایگان است؛ «از کتاب بپرس» سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فصل ۶ مطالعات اجتماعی هشتم · رایگان