نمونه سوال فصل ۶ فارسی هشتم با جواب

در تصویر شاعرانهٔ تاگور، ماه بخش روشن وجودش را به فضای پیرامون می‌بخشد، اما تیرگی‌هایش را نزد خود نگه می‌دارد. از این تقابل می‌توان بخشندگی و پرهیز از تحمیل جنبه‌های ناخوشایند خود به دیگران را دریافت کرد؛ نه خودخواهی، نابودی کامل کاستی‌ها یا تقسیم یکسان خوبی و بدی را. (صفحهٔ ۱۱۳) پاسخ: گزینهٔ ۱

در «پرندهٔ آزادی»، ابتدا ترس و آسیب‌پذیری محمد در پناه پدر تصویر می‌شود؛ سپس پایان شعر، او را با تعبیری بلند و دعوت به صعود گرامی می‌دارد. در «کودکان سنگ»، محور اصلی، ایستادگی گروهی از کودکان و توان آنان برای پدیدآوردن حماسه و آینده‌ای روشن است. بنابراین تفاوت دو شعر در کانون توجه و شیوهٔ تصویرپردازی است، نه در ستایش یا نکوهش کودکان. (صفحه‌های ۱۱۴ تا ۱۱۸) پاسخ: گزینهٔ ۳

در گروه اسمی «چند دفتر تازه»، نام اصلی و محور گروه، «دفتر» است. واژهٔ «چند» پیش از این هسته آمده و شمار آن را به‌صورت نامعیّن بیان کرده است؛ بنابراین صفت مبهم و وابستهٔ پیشین محسوب می‌شود. «تازه» نیز ویژگی دفتر را بیان می‌کند و هسته نیست. این تحلیل بر تعریف صفت مبهم و شیوهٔ بررسی گروه‌های اسمی استوار است. (صفحه‌های ۱۱۸ و ۱۱۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق قاعدهٔ املایی این بخش، هنگام افزودن «بـ» یا «نـ» به فعل دارای همزهٔ آغازین، «ی» جانشین همزه می‌شود. بنابراین از «ایستاد» صورت «بایستاد» و از «ایستاند» صورت «نایستاند» ساخته می‌شود. در هر دو فعل باید تغییر املایی رعایت شود. (صفحهٔ ۱۱۹) پاسخ: گزینهٔ ۴

تأکید متن بر زمان حال، ناظر به فرصت اقدام است: انسان نباید انجام کار را به زمانی نامطمئن واگذار کند. توصیه به امیدواری نیز شیوهٔ مواجهه با اندوه و دشواری را نشان می‌دهد. این دو توصیه ناسازگار نیستند؛ می‌توان اکنون کوشید و هم‌زمان با صبر و توکل، به آینده امید داشت. همچنین متن ارزش زندگی را وابسته به کردار می‌داند، نه صرفاً مدت آن. (صفحه‌های ۱۲۰ و ۱۲۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

در واژه‌نامه، «خیرگی» به معنای حیرت و سرگشتگی، «خاکساری» به معنای تواضع و فروتنی و «رسا» به معنای بلند و واضح آمده است. نباید «خیرگی» را با «خیره‌روی» به معنای سرکشی اشتباه گرفت. همچنین آرام و زیر لب خواندن، معنای «زمزمه کردن» است، نه «رسا». (صفحه‌های ۱۳۰ و ۱۳۱) پاسخ: گزینهٔ ۴

«بوستان» دارای $10$ باب، «گلستان» دارای $8$ باب و «مثنوی معنوی» دارای $6$ دفتر است. بنابراین مجموعِ تعداد باب‌های دو کتاب نخست و دفترهای کتاب سوم برابر است با: $10+8+6=24$. شمار بیت‌های «مثنوی معنوی» در این محاسبه دخالت ندارد. (صفحه‌های ۱۴۰ تا ۱۴۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

در معرفی «کودکان سنگ»، نزار قبانی شاعر و عبدالرضا رضایی‌نیا مترجم معرفی شده‌اند. در بخش آثار نیز «در جست‌وجوی خوش‌بختی» نوشتهٔ جان لاباک آویبوری با ترجمهٔ ابوالقاسم پاینده معرفی شده است. «پرندهٔ آزادی» سرودهٔ محمود درویش است، نه نزار قبانی؛ همچنین «از حنجره‌های شرقی» در شمار آثار رضایی‌نیا قرار دارد. سرودهٔ آغاز فصل نیز به تاگور تعلق دارد. در نتیجه، تنها یک گزینه هر دو انتساب را درست بیان می‌کند. (صفحه‌های ۱۱۳ تا ۱۱۸، ۱۳۶ و ۱۴۰ تا ۱۴۱) پاسخ: گزینهٔ ۳

نفر اول هنوز در مرحلهٔ بررسی و انتخاب است؛ بنابراین درنگ او می‌تواند مصداق «تأمّل»، یعنی اندیشیدن، باشد. نفر دوم تصمیم خود را گرفته، اما اجرای آن را بدون دلیل عقب می‌اندازد؛ این رفتار با «تعلّل»، یعنی کوتاهی و بهانه‌آوردن، تناسب دارد (صفحه‌های ۱۲۹ و ۱۳۰). درس نیز اندیشیدن پیش از اقدام را از سستی پس از تصمیم جدا می‌کند و مسئولیت انسان را محدود به زندگی خودش نمی‌داند؛ زیرا انجام وظایف بر زندگی آیندگان نیز اثر دارد (صفحه‌های ۱۲۱ و ۱۲۲). پاسخ: گزینهٔ ۲

در بخش «ترجمه»، نمونه‌های عربی و انگلیسی در کنار برگردان فارسی آمده‌اند تا روشن شود زبان‌ها الزاماً ترتیب یکسانی برای اجزای جمله ندارند. بنابراین مترجم باید پیام را حفظ کند، اما ساخت جمله را با زبان مقصد هماهنگ سازد. حفظ ترتیب همهٔ واژه‌ها، ثابت‌دانستن جای تمام اجزا به‌جز فعل، یا حذف بخش‌هایی از معنا، نتیجهٔ آموزش این بخش نیست (صفحهٔ ۱۲۳). پاسخ: گزینهٔ ۴

بیمار دوم اجازهٔ حرکت ندارد و هنگام شنیدن وصف منظره‌ها، چشم‌هایش را می‌بندد؛ پس دیدن او ذهنی و حاصل تجسم شنیده‌هاست، نه مشاهدهٔ مستقیم. همچنین اثر این گفت‌وگوها بر نشاط او گزارش شده است، نه درمان بیماری‌اش. در پایان نیز تصویر پرواز روح، همراه با واکنش اندوه‌بار پرستار، بیان غیرمستقیم مرگ بیمار کنار پنجره است و نباید آن را خروج جسمانی او از اتاق دانست (صفحه‌های ۱۲۵ و ۱۲۶). پاسخ: گزینهٔ ۱

در شرح زندگی ابوعلی سینا، سال تولد $370$ هجری قمری و سال وفات $428$ هجری قمری آمده است (صفحهٔ ۱۳۴). بنابراین اختلاف عددی دو سال برابر است با: $428-370=58$. سن او هنگام حفظ قرآن در این محاسبه نقشی ندارد. همچنین چون روز و ماه تولد و وفات داده نشده، این محاسبه صرفاً اختلاف عددی سال‌هاست، نه تعیین سن دقیق او هنگام وفات. پاسخ: گزینهٔ ۳