نمونه سوال درس ۱ عربی یازدهم با جواب

در عبارت «قَدْ یَکْرَهُ الْإِنْسانُ لَقَباً وَلا یَذْکُرُ ذٰلِکَ»، «قَدْ» پیش از مضارع، معنای «گاهی» یا احتمال می‌دهد. «یَکْرَهُ» یعنی «نمی‌پسندد» و «لا یَذْکُرُ» نیز خبری و به معنای «بیان نمی‌کند» است؛ بنابراین ترجمهٔ درست از نپسندیدن گاه‌گاهی یک لقب و بیان نکردن آن خبر می‌دهد. (صفحهٔ ۴) پاسخ: گزینهٔ 1

در توضیح آیات، احتمال وجود افرادی بهتر از ما، مقدمه‌ای برای دوری از خودپسندی و عیب‌جویی قرار گرفته است. همچنین متن همهٔ گمان‌ها را گناه نمی‌شمارد، توبه نکردن را در حکم مربوط به ستمگری دخالت می‌دهد و اشاره برای بیان عیب دیگران را نیز نکوهش می‌کند. پس تنها برداشت سوم با مجموعهٔ مطالب سازگار است. (صفحهٔ ۲–۳) پاسخ: گزینهٔ 3

در ترکیب «زَیْنَبُ أَکْبَرُ مِنْ فاطِمَةَ»، وجود «مِنْ» معنای «بزرگ‌تر از» را می‌رساند. هنگام مقایسهٔ دو اسم مؤنث نیز اسم تفضیل معمولاً بر وزن «أَفْعَل» باقی می‌ماند. در ترکیب «زَیْنَبُ الْکُبْریٰ»، واژهٔ «الْکُبْریٰ» صورت مؤنث اسم تفضیل بر وزن «فُعْلیٰ» و به معنای «بزرگ‌تر» است. (صفحهٔ ۵–۷) پاسخ: گزینهٔ 4

پیراهن ارزان‌تر در گفت‌وگو $50000\ \text{دینار}$ قیمت دارد و پایین‌ترین قیمت پیراهن زنانه $75000\ \text{دینار}$ است. پس مجموع خرید برابر است با $50000+2\times75000=200000\ \text{دینار}$. تخفیف گفت‌وگو نیز $230000-220000=10000\ \text{دینار}$ است. بنابراین مبلغ پرداختی برابر می‌شود با $200000-10000=190000\ \text{دینار}$. (صفحهٔ ۱۰–۱۱) پاسخ: گزینهٔ 3

«خَیْر» و «شَرّ» می‌توانند اسم تفضیل باشند. در «خَیْرٌ مِنَ الْعُجْبِ»، وجود «مِنْ» معنای «بهتر از خودپسندی» را مشخص می‌کند. در «شَرُّ الْعُیوبِ»، «شَرّ» مضاف است و معنای «بدترین عیب‌ها» می‌دهد. (صفحهٔ ۶–۸) پاسخ: گزینهٔ 2

جملهٔ «حُسْنُ الْخُلُقِ خَیْرٌ مِنَ الْعُجْبِ» اسمیه است. «حُسْنُ» مبتدا و مضاف است و «الْخُلُقِ» مضاف‌الیه آن به شمار می‌آید. «خَیْرٌ» دربارهٔ مبتدا خبر می‌دهد؛ بنابراین خبر است. «الْعُجْبِ» نیز پس از حرف جر «مِنْ» آمده و مجرور به حرف جر است. این تحلیل بر نقش‌های تمرین‌های جملهٔ اسمیه و ترکیب مقایسه‌ای تکیه دارد. (صفحهٔ ۱۲ و ۱۴–۱۵) پاسخ: گزینهٔ 1

«الْمَغْرِب» به محل غروب اشاره دارد و اسم مکان است. «الْمُحْسِنون» به نیکوکاران، یعنی انجام‌دهندگان نیکی، گفته می‌شود و اسم فاعل است. «الْمُرْسَلون» به فرستاده‌شدگان دلالت دارد و اسم مفعول است. «عَلّام» نیز شدت و فراوانی دانایی را می‌رساند و اسم مبالغه است، نه اسم تفضیل. (صفحهٔ ۱۴–۱۵) پاسخ: گزینهٔ 2

برای تشخیص اسم تفضیل، علاوه بر ساخت، باید مفهوم برتری را نیز در نظر گرفت. «أَحْمَر» در گفت‌وگوی بازار به معنای رنگ قرمز است و اسم تفضیل نیست. «أَفاضِل» بر وزن «أَفاعِل»، جمع «أَفْضَل» است، نه مؤنث آن. همچنین کتاب تصریح می‌کند که هنگام مقایسهٔ دو اسم مؤنث، اسم تفضیل معمولاً به صورت «أَفْعَل» می‌آید. بنابراین تنها گزارش چهارم در همهٔ بخش‌ها درست است. (صفحهٔ ۵–۷ و ۱۰) پاسخ: گزینهٔ 4

«سَوْفَ یُعَلِّمُ» به سبب وجود «سَوْفَ» آینده است و «آموزش خواهد داد» ترجمه می‌شود. «یَتَعَلَّمانِ» از فعل یاد گرفتن و برای دو نفر است؛ بنابراین «آن دو یاد می‌گیرند» معنا می‌دهد. «لا تَقْتَرِبوا» نیز نهیِ جمع مخاطب است و باید «نزدیک نشوید» ترجمه شود، نه یک جملهٔ خبری. تنها گزینهٔ نخست هر سه ویژگی را حفظ کرده است (صفحه‌های ۱۳ و ۱۴). پاسخ: گزینهٔ 1

در تمرین کتاب، «تَقْسیمٌ عَلَی» برای تقسیم و «فی» برای ضرب به کار رفته است (صفحه‌های ۱۳ و ۱۴). ابتدا دو پرانتز را حساب می‌کنیم: $100\div2=50$ و $8\times3=24$. سپس داریم: $50+24=74$. معادل عربیِ حاصل، «أَرْبَعَةٌ وَ سَبْعونَ» است. پاسخ: گزینهٔ 3

در ترجمهٔ دعای افتتاح، «سَمیع» وصفِ شنوا و «غَفور» وصفِ آمرزنده است؛ بنابراین نباید به‌ترتیب با معنای برترین و آمرزش‌خواه ترجمه شوند. همچنین «أَشَدُّ الْمُعاقِبینَ» به سخت‌ترین کیفردهندگان اشاره دارد، نه به مهربان‌ترین مهربانان. «أَعْظَمُ الْمُتَجَبِّرینَ» دارای معنای برتری است و با «بزرگ‌ترینِ نیرومندان» مطابقت دارد (صفحهٔ ۱۸). پاسخ: گزینهٔ 4

کتاب «أَراذِل» را جمع «أَرْذَل» و «أَفاضِل» را جمع «أَفْضَل» معرفی می‌کند؛ این دو، جمع اسم تفضیل‌اند (صفحه‌های ۶ و ۷). در مقابل، «مَنازِل» جمع «مَنْزِل» و «مَطاعِم» جمع «مَطْعَم» است و در گروه جمع اسم مکان قرار می‌گیرند (صفحه‌های ۸ تا ۱۰). همچنین در تمرین تشخیص واژهٔ ناهماهنگ، «أَحْمَر» در کنار اسم‌های تفضیل قرار گرفته تا تفاوت واژهٔ رنگ با آن‌ها مشخص شود (صفحهٔ ۱۶). پس تنها گزارشی که هر دو بخش آن درست است، اسم تفضیل دانستنِ مفردِ «أَراذِل» و اسم مکان دانستنِ مفردِ «مَطاعِم» است. پاسخ: گزینهٔ 2