نمونه سوال درس ۱ عربی دهم با جواب

در واژه‌نامه، «ذات» و «ذو» هر دو مفهوم «دارای» دارند؛ بنابراین هر دو معنای گزینهٔ دوم درست است. «مُنْهَمِرَة» ریزان و «مُسْتَعِرَة» فروزان است. همچنین «بالِغ» کامل، «نَضِرَة» تر و تازه، «أَوْجَدَ» پدید آورد و «زانَ» زینت داد معنا می‌دهد؛ پس در سایر گزینه‌ها معناها جابه‌جا شده‌اند. (صفحه‌های ۳ و ۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

شعر ابتدا توجه خواننده را به نشانه‌هایی مانند رشد درخت، روشنایی خورشید، ماه، ستارگان و باران جلب می‌کند. سپس با پرسش از پدیدآورندهٔ این جلوه‌ها، ذهن را به سوی خداوند می‌برد و از حکمت و قدرت او سخن می‌گوید. بنابراین هدف، صرفاً توصیف زیبایی یا آموزش علمی پدیده‌ها نیست، بلکه پیوند مشاهدهٔ طبیعت با شناخت آفریننده است. (صفحه‌های ۲ و ۳) پاسخ: گزینهٔ ۴

«هُنَّ» به معنای آنان است و «کَتَبْنَ» انجام‌گرفتن نوشتن در گذشته را می‌رساند. ضمیر «ـهُنَّ» در «أَبْحاثَهُنَّ» نیز مالکیت آنان را نشان می‌دهد. در بخش دوم، «نَحْنُ» یعنی ما، «سَـ» نشانهٔ آینده و «نَکْتُبُ» به معنای می‌نویسیم است؛ بنابراین «سَنَکْتُبُ» را «خواهیم نوشت» ترجمه می‌کنیم. «أَبْحاثَنا» نیز پژوهش‌هایمان است. (صفحه‌های ۶، ۷، ۸ و ۱۰–۱۱) پاسخ: گزینهٔ ۳

در عبارت آغازین، «اُکْتُبوا» و «ـکُمْ» هر دو برای خطاب به چند مرد به کار رفته‌اند. با تغییر مخاطبان به دو زن، فعل امر باید به ساخت دو مخاطب، یعنی «اُکْتُبا»، تبدیل شود. ضمیر مالکیت نیز باید «ـکُما» باشد. در این ساخت، دو مخاطب مرد و دو مخاطب زن صورت یکسانی دارند. بنابراین عبارت درست «اُکْتُبا أَبْحاثَکُما» است. (صفحه‌های ۶، ۷ و ۸) پاسخ: گزینهٔ ۲

برای اشاره به گروهی از مردان و زنانِ نزدیک، «هٰؤُلاءِ» به کار می‌رود؛ پس در این کاربرد، اسم اشاره مشترک است. برای گروه دور نیز «أُولٰئِکَ» مشترک است. در اشارهٔ دورِ یک نفر، «ذٰلِکَ» برای مذکّر و «تِلْکَ» برای مؤنّث است. برای دو نفر نزدیک نیز «هٰذانِ» با مذکّر و «هاتانِ» با مؤنّث تناسب دارد. (صفحهٔ ۹) پاسخ: گزینهٔ ۱

برای «این دو زن کشاورز»، ترکیب «هاتانِ الْفَلّاحَتانِ» مناسب است. فعل گذشتهٔ مربوط به آن دو «کَتَبَتا» و ضمیر مالکیتشان «ـهُما» است. در بخش دوم، «این زنان کشاورز» با «هٰؤُلاءِ الْفَلّاحاتُ» بیان می‌شود. فعل «می‌نویسند» دربارهٔ این زنان «یَکْتُبْنَ» است و پژوهش‌های خودشان با «أَبْحاثَهُنَّ» بیان می‌شود. تنها یک گزینه همهٔ این هماهنگی‌ها را رعایت کرده است. (صفحه‌های ۶، ۷، ۸ و ۹) پاسخ: گزینهٔ ۳

عبارت «الف» درست است؛ برای دو زنِ مورد اشاره، «تَکْتُبانِ» و ضمیر مالکیت «ـهُما» هماهنگ‌اند. عبارت «ب» نیز درست است؛ «هُنَّ» با «کَتَبْنَ» و «ـهُنَّ» تناسب دارد. عبارت «ج» نادرست است، زیرا «هُمْ» به فعل «یَکْتُبونَ» نیاز دارد، نه «تَکْتُبونَ». عبارت «د» هم نادرست است؛ فعل مناسب «أَنْتُنَّ»، «کَتَبْتُنَّ» است، نه «کَتَبْنَ». عبارت «هـ» درست است، چون «نَحْنُ»، «کَتَبْنا» و «ـنا» با یکدیگر هماهنگ‌اند. پس سه عبارت کاملاً درست‌اند. (صفحه‌های ۶، ۷ و ۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

در «ناصِر»، حروف اصلی «ن، ص، ر» هستند و با جایگزینی آن‌ها با «ف، ع، ل»، وزن «فاعِل» به دست می‌آید. در «مَنصور» نیز همین حروف اصلی وجود دارند و میم آغازین و واوِ افزوده، وزن «مَفعول» را می‌سازند. حروف اصلی «صَبور»، «ص، ب، ر» است و با حفظ واو، وزن آن «فَعول» می‌شود. این بررسی بر واژه‌های تمرین وزن و حروف اصلی تکیه دارد (صفحهٔ ۱۱–۱۲). پاسخ: گزینهٔ 2

«اَلسّادِسَةُ إلّا رُبعاً» یعنی یک ربع مانده به شش، پس زمان آغاز $5{:}45$ است. «اَلثّامِنَةُ وَ النِّصْفُ» نیز زمان $8{:}30$ را نشان می‌دهد. از $5{:}45$ تا $6{:}00$، پانزده دقیقه و از $6{:}00$ تا $8{:}30$، دو ساعت و نیم فاصله است؛ بنابراین مدت کل برابر است با $15+2\times60+30=165\ \text{دقیقه}$ (صفحهٔ ۱۱–۱۲). پاسخ: گزینهٔ 4

«مَمنوع» به چیزی اشاره دارد که اجازه داده نشده است و «مَسموح» معنای مجاز بودن را می‌رساند؛ پس جفت نخست متضاد است. «مُجِدّ» و «مُجْتَهِد» هر دو معنای کوشا دارند، بنابراین هم‌معنا هستند. «رَقَدَ» و «نامَ» نیز هر دو بر خوابیدن دلالت می‌کنند و هم‌معنا به شمار می‌آیند. در نتیجه، ترتیب رابطه‌ها «تضاد، هم‌معنایی، هم‌معنایی» است (صفحهٔ ۱۱–۱۲). پاسخ: گزینهٔ 1

در توصیف خورشید، شاعر از تصویر اخگر بهره می‌گیرد. در بخش آسمان شب، ستارگان مانند مرواریدهای پراکنده جلوه می‌کنند و در بخش ابر نیز فروریختن باران مطرح است (صفحهٔ ۲–۳). واژه‌نامه نیز «شَرَرَة» را اخگر، «دُرَر» را مرواریدها و «أَنْجُم» را ستارگان معنا می‌کند؛ بنابراین پیوندهای بیان‌شده در گزینهٔ دوم با هر دو بخش سازگار است (صفحهٔ ۳–۴). پاسخ: گزینهٔ 2

در «لا تَکْتُبْنَ»، ساخت فعل با الگوی نهیِ «لا تَفْعَلْنَ» هماهنگ است؛ بنابراین معنای آن «ننویسید» برای مخاطبان زن است (صفحهٔ ۸). در «هُنَّ لا یَکْتُبْنَ»، ضمیر «هُنَّ» به زنانِ مورد گفت‌وگو اشاره می‌کند و فعل، خبری منفی با معنای «آن‌ها نمی‌نویسند» است. تفاوت همین دو کاربردِ «لا» در تمرین ترجمه نیز دیده می‌شود (صفحهٔ ۱۰). پس تنها گزینهٔ سوم، یکی را نهی و دیگری را گزارش منفی معرفی می‌کند. پاسخ: گزینهٔ 3