سوال ۲ · ریاضی
کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۳: توانهای گویا و عبارتهای جبری
مقدار عبارت به ازای ریشه مثبت معادله کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پرهیز از محاسبهٔ مستقیم توانهای ریشه، ابتدا عبارت جبری را با اتحادها ساده میکنیم؛ استفاده از اتحادها برای تجزیه و محاسبهٔ عبارتها در تمرینهای کتاب نیز مطرح شده است (ریاضی ۱، صفحهٔ ۶۶–۶۸).
گام اول: تجزیهٔ صورت و مخرج
با اتحاد مکعب دوجملهای داریم:
.
همچنین از اتحاد مربع دوجملهای:
.
بنابراین، چون مثبت است و ، عبارت دادهشده برابر است با:
.
گام دوم: استفاده از معادلهٔ دادهشده
از نتیجه میگیریم:
.
چون ، عبارت مثبت است؛ پس ریشهٔ مثبت را انتخاب میکنیم:
.
این انتخاب علامت، مطابق مفهوم ریشههای دومِ عدد مثبت است (ریاضی ۱، صفحهٔ ۵۵–۵۶).
گام سوم: گویا کردن مخرج
طبق روش گویا کردن مخرج، صورت و مخرج را در رادیکال مناسب ضرب میکنیم (ریاضی ۱، صفحهٔ ۶۵–۶۶):
.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: این انتخاب میتواند از خطا در ضریبِ تجزیهٔ صورت ناشی شود. با بسط اتحاد مکعب میبینیم صورت دقیقاً است؛ بنابراین پس از سادهسازی، ضریب صورت باید باقی بماند.
- گزینهٔ ۲: اگر هنگام تجزیهٔ صورت، ضریب را فراموش کنید، به عبارت میرسید. این ضریب جزئی از صورت است و نباید حذف شود.
- گزینهٔ ۳: این مقدار نصف مقدار درست است و ممکن است از واردکردن یک ضریب اضافی در مخرج به دست آید. رابطهٔ صحیح است، نه .
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- اتحادهای مربع و مکعب دوجملهای را به یاد بیاورید؛ سعی کنید صورت و مخرج را برحسب عبارت مشترک بنویسید.
- داریم و . هنگام سادهسازی، توان دومِ بیرون پرانتزِ مخرج را فراموش نکنید.
- کسر به تبدیل میشود. از معادلهٔ دادهشده، را به دست آورید؛ سپس با توجه به مثبتبودن ، علامت مناسب را انتخاب و مخرج را گویا کنید.