۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۹ ریاضی و آمار یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۷ تمرین صفحهٔ ۹ کتاب ریاضی و آمار ۲.

  • ریاضی و آمار ۲
  • فصل ۱: آشنایی با منطق و استدلال ریاضی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

اگر pp گزاره‌ای درست و qq گزاره‌ای نادرست و rr گزاره‌ای دلخواه باشد، مانند نمونه، ارزش هر یک از گزاره‌های مرکّب زیر را در صورت امکان مشخص کنید:

(p⇔q)∧r(p \Leftrightarrow q) \wedge r

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدار داده‌شده: pp درست (TT) و qq نادرست (FF) است و rr دلخواه است.

گام ۲: ارزش گزارهٔ دو شرطی p⇔qp \Leftrightarrow q را پیدا می‌کنیم. دو شرطی فقط وقتی درست است که دو گزاره هم‌ارزش باشند. چون pp درست و qq نادرست است، هم‌ارزش نیستند، پس:

(p⇔q)≡F(p \Leftrightarrow q) \equiv F

گام ۳: حالا ترکیب عطفی یک گزارهٔ نادرست با rr را بررسی می‌کنیم. عطف فقط وقتی درست است که هر دو گزاره درست باشند. چون گزارهٔ اول نادرست است، صرف‌نظر از ارزش rr (درست یا نادرست)، حاصل نادرست است:

F∧r≡FF \wedge r \equiv F

جواب نهایی

1) (p⇔q)∧r(p \Leftrightarrow q) \wedge r نادرست (FF) است، مستقل از ارزش rr.

کار در کلاس، سؤال ۲

(∼p⇔q)∨r(\sim p \Leftrightarrow q) \vee r
چون ∼p≡q\sim p \equiv q پس (∼p⇔q)≡T(\sim p \Leftrightarrow q) \equiv T¹ و لذا ترکیب فصلی یک گزارهٔ درست با هر گزاره‌ای، دارای ارزش درست است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مفروضات: pp درست (p≡Tp\equiv T) و qq نادرست (q≡Fq\equiv F) است و rr دلخواه است. گزارهٔ مورد نظر (∼p⇔q)∨r(\sim p \Leftrightarrow q) \vee r است.

گام ۲: چون pp درست است، ∼p\sim p نادرست است؛ پس ∼p≡F\sim p \equiv F.

گام ۳: qq هم نادرست است، پس ∼p\sim p و qq هم‌ارزش‌اند (هر دو نادرست) و طبق جدول ارزش دوشرطی:

(∼p⇔q)≡T(\sim p \Leftrightarrow q) \equiv T

گام ۴: ترکیب فصلی (∨\vee) یک گزارهٔ درست با هر گزارهٔ دلخواه، مانند rr، درست است (چه rr درست باشد چه نادرست):

T∨r≡TT \vee r \equiv T

جواب نهایی

گزارهٔ (∼p⇔q)∨r(\sim p \Leftrightarrow q) \vee r درست است (ارزش آن TT است، مستقل از ارزش rr).

کار در کلاس، سؤال ۳

(p⇔q)⇔(p⇒q)(p \Leftrightarrow q) \Leftrightarrow (p \Rightarrow q)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: pp درست (د) و qq نادرست (ن) است. ابتدا ارزش p⇔qp \Leftrightarrow q را پیدا می‌کنیم: چون pp و qq هم‌ارزش نیستند (یکی درست و دیگری نادرست)، پس p⇔qp \Leftrightarrow q نادرست است.

گام ۲: ارزش p⇒qp \Rightarrow q را پیدا می‌کنیم: مقدم درست و تالی نادرست است، پس p⇒qp \Rightarrow q نادرست است.

گام ۳: گزارهٔ داده‌شده به صورت (ن)⇔(ن)(\text{ن}) \Leftrightarrow (\text{ن}) در می‌آید. چون دو طرف هم‌ارزش‌اند (هر دو نادرست)، گزارهٔ دو شرطی درست است.

جواب نهایی

3) گزاره درست است (ارزش آن «د» / TT است).

کار در کلاس، سؤال ۴

(∼p∨q)⇔(p⇒q)(\sim p \vee q) \Leftrightarrow (p \Rightarrow q)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: می‌دانیم pp درست (د) و qq نادرست (ن) است. گزارهٔ مورد نظر (∼p∨q)⇔(p⇒q)(\sim p \vee q) \Leftrightarrow (p \Rightarrow q) است.

گام ۲: سمت چپ را حساب می‌کنیم: چون pp درست است، ∼p\sim p نادرست است. پس ∼p∨q\sim p \vee q ترکیب فصلی دو گزارهٔ نادرست است و ارزش آن نادرست است.

گام ۳: سمت راست را حساب می‌کنیم: p⇒qp \Rightarrow q با مقدم درست و تالی نادرست، نادرست است.

گام ۴: هر دو طرف نادرست‌اند، یعنی هم‌ارزش‌اند؛ پس گزارهٔ دو شرطی درست است. (این همان هم‌ارزی (p⇒q)≡(∼p∨q)(p \Rightarrow q) \equiv (\sim p \vee q) است که در مثال الف دیدیم و برای هر ارزشی از pp و qq درست است.)

جواب نهایی

4) درست (T)

کار در کلاس، سؤال ۵

(∼p∨∼q)⇔∼(p∨q)(\sim p \vee \sim q) \Leftrightarrow \sim(p \vee q)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدار گزاره‌ها: p≡Tp \equiv T و q≡Fq \equiv F است، پس ∼p≡F\sim p \equiv F و ∼q≡T\sim q \equiv T.

گام ۲: سمت چپ: ∼p∨∼q≡F∨T≡T\sim p \vee \sim q \equiv F \vee T \equiv T.

گام ۳: سمت راست: p∨q≡T∨F≡Tp \vee q \equiv T \vee F \equiv T، پس ∼(p∨q)≡∼T≡F\sim(p \vee q) \equiv \sim T \equiv F.

گام ۴: گزارهٔ دو شرطی درست است وقتی دو طرف هم‌ارزش باشند. اینجا سمت چپ TT و سمت راست FF است، پس هم‌ارزش نیستند:

T⇔F≡FT \Leftrightarrow F \equiv F

جواب نهایی

5) ارزش گزاره نادرست (F) است.

کار در کلاس، سؤال ۶

(r⇔p)⇒(p∧q)(r \Leftrightarrow p) \Rightarrow (p \wedge q)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: چون pp درست و qq نادرست است، p∧qp \wedge q نادرست است. پس مقدم یعنی (r⇔p)(r \Leftrightarrow p) باید بررسی شود.

گام ۲: چون pp درست است، r⇔pr \Leftrightarrow p همان ارزش rr را دارد: اگر rr درست باشد، دو شرطی درست است و اگر rr نادرست باشد، نادرست است. یعنی (r⇔p)≡r(r \Leftrightarrow p) \equiv r.

گام ۳: حالت اول: اگر rr درست باشد، گزاره به صورت «درست ⇒ نادرست» است و ارزش آن نادرست است.

گام ۴: حالت دوم: اگر rr نادرست باشد، گزاره به صورت «نادرست ⇒ نادرست» است و ارزش آن درست است.

گام ۵: ارزش گزاره به rr بستگی دارد (در واقع با ∼r\sim r هم‌ارز است) و چون rr دلخواه است، ارزش آن مشخص نیست.

جواب نهایی

6) ارزش گزاره مشخص نمی‌شود؛ اگر rr درست باشد نادرست است و اگر rr نادرست باشد درست است.

کار در کلاس، سؤال ۷

(p∧q)⇔(p∨q)(p \wedge q) \Leftrightarrow (p \vee q)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: می‌دانیم pp درست و qq نادرست است. پس p∧qp \wedge q را حساب می‌کنیم: ترکیب عطفی یک گزارهٔ درست و یک گزارهٔ نادرست، نادرست است. بنابراین p∧q≡Fp \wedge q \equiv F.

گام ۲: ترکیب فصلی p∨qp \vee q را حساب می‌کنیم: چون pp درست است، ترکیب فصلی آن با هر گزاره‌ای درست است. بنابراین p∨q≡Tp \vee q \equiv T.

گام ۳: گزارهٔ دو شرطی وقتی درست است که دو طرف هم‌ارزش باشند. در اینجا یک طرف نادرست (FF) و طرف دیگر درست (TT) است، پس هم‌ارزش نیستند و دو شرطی نادرست است:

(p∧q)⇔(p∨q)≡(F⇔T)≡F(p \wedge q) \Leftrightarrow (p \vee q) \equiv (F \Leftrightarrow T) \equiv F

جواب نهایی

7) گزارهٔ مرکّب نادرست است (FF).

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۹ ریاضی و آمار یازدهم