تمرین ۱
جدول زیر را کامل کنید.
| ردیف | گزاره | درست | نادرست |
|---|---|---|---|
| ۱ | بزرگترین معجزهٔ پیامبر اسلام ﷺ قرآن است و اسلام آخرین دین الهی است. | ||
| ۲ | اگر ....................................... آنگاه مربع هر عدد فرد عددی زوج است. | ✓ | |
| ۳ | اگر تهران پایتخت ایران است؛ آنگاه .............................. | ✓ | |
| ۴ | |||
| ۵ | اگر عدد ۳ اول و عدد ۷ زوج باشد، آنگاه ۱۸ مربع کامل است. | ||
| ۶ | اگر ۲ عددی زوج یا منفی باشد، آنگاه عدد ۵ اول است. | ||
| ۷ | اگر فارابی معلم ثانی است، آنگاه افلاطون معلم اول است. | ||
| ۸ | امام خمینی ﵀ در سال ۱۳۴۳ تبعید و در سال ۱۳۵۷ به ایران بازگشتند. | ||
| ۹ | حضرت علی ﵊ اولین مردی است که پس از پیامبر، اسلام آوردند و ...... | ✓ | |
| ۱۰ | اگر ...............آنگاه ............... و برعکس | ✓ |
جواب گامبهگام
گام ۱: ردیف ۱ ترکیب عطفی است. هر دو جزء درستاند (قرآن بزرگترین معجزه است و اسلام آخرین دین است)، پس گزاره درست است.
گام ۲: ردیفهای ۴ تا ۷ را با جدول ارزش شرطی ( فقط وقتی نادرست است که درست و نادرست باشد) بررسی میکنیم.
- ردیف ۴: درست است، ولی نادرست است. ترکیب «درست ⇒ نادرست» است، پس نادرست.
- ردیف ۵: «۳ اول و ۷ زوج» نادرست است (چون ۷ زوج نیست). مقدم نادرست است، پس شرطی درست است.
- ردیف ۶: «۲ زوج یا منفی» درست است و «۵ اول است» هم درست است. ترکیب «درست ⇒ درست» است، پس درست.
- ردیف ۷: فارابی معلم ثانی است (درست)، ولی معلم اول ارسطو است و نه افلاطون (نادرست). ترکیب «درست ⇒ نادرست» است، پس نادرست.
گام ۳: ردیف ۸ ترکیب عطفی است. تبعید امام خمینی در سال ۱۳۴۳ و بازگشت ایشان در سال ۱۳۵۷ هر دو درستاند، پس گزاره درست است.
گام ۴: در ردیفهای ۲ و ۳ جای خالی را طوری پر میکنیم که ارزش خواستهشده به دست آید (پاسخهای دیگر هم ممکن است).
- ردیف ۲: نتیجه («مربع هر عدد فرد زوج است») نادرست است. برای درست شدن شرطی، مقدم باید نادرست باشد. مثلاً: «اگر عددی زوج باشد، آنگاه مربع هر عدد فرد عددی زوج است.»
- ردیف ۳: مقدم («تهران پایتخت ایران است») درست است. برای نادرست شدن شرطی، تالی باید نادرست باشد. مثلاً: «اگر تهران پایتخت ایران است، آنگاه عددی فرد است.»
گام ۵: در ردیفهای ۹ و ۱۰ جای خالی را طوری پر میکنیم که گزاره درست شود (پاسخهای دیگر هم ممکن است).
- ردیف ۹: ترکیب عطفی وقتی درست است که هر دو جزء درست باشند. مثلاً: «… و حضرت خدیجه ﵌ اولین زنی است که اسلام آورد.»
- ردیف ۱۰: این ترکیب دوشرطی است و وقتی درست است که دو طرف ارزش یکسان داشته باشند. مثلاً: «اگر عددی بر ۲ بخشپذیر باشد، آنگاه زوج است و برعکس.»
جواب نهایی
1) ردیف ۱: درست؛ ردیف ۲: مثلاً «اگر ۵ زوج باشد» (درست)؛ ردیف ۳: مثلاً «۲ عددی فرد است» (نادرست)؛ ردیف ۴: نادرست؛ ردیف ۵: درست؛ ردیف ۶: درست؛ ردیف ۷: نادرست؛ ردیف ۸: درست؛ ردیف ۹: مثلاً «حضرت خدیجه ﵌ اولین زنی است که اسلام آورد» (درست)؛ ردیف ۱۰: مثلاً «اگر عددی بر ۲ بخشپذیر باشد آنگاه زوج است و برعکس» (درست)