۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۵۷ ریاضی و آمار یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۶ تمرین صفحهٔ ۵۷ کتاب ریاضی و آمار ۲.

  • ریاضی و آمار ۲
  • فصل ۳: آمار
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

در فعالیت قبل، خط فقر را به دو روش ذکرشده محاسبه کنید. هیئت مدیرهٔ مؤسسهٔ تجاری تصمیم دارد مقدار یارانه را براساس نصف میانه محاسبه کند. به هریک از کارکنان، چه مقدار یارانه بدهند که خانوادهٔ او حداقل درآمدی بیش از خط فقر داشته باشد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: خط فقر مربوط به درآمد یک نفر در ماه است، پس درآمد سرانهٔ هر خانوار را حساب می‌کنیم (درآمد ÷ تعداد اعضا، به هزار تومان):

ردیف۱۲۳۴۵۶۷۸۹۱۰
سرانه۳۳۳٫۳۷۵۰۱۰۰۰۸۰۰۳۰۰۰۴۲۸٫۶۶۶۶٫۷۲۵۰۱۰۰۰۱۰۰۰

گام ۲: داده‌های مرتب‌شده: ۲۵۰، ۳۳۳٫۳، ۴۲۸٫۶، ۶۶۶٫۷، ۷۵۰، ۸۰۰، ۱۰۰۰، ۱۰۰۰، ۱۰۰۰، ۳۰۰۰.

میانگین:

xˉ=9228.610≈922.9\bar{x}=\frac{9228.6}{10}\approx 922.9

میانه:

750+8002=775\frac{750+800}{2}=775

گام ۳: خط فقر به دو روش:

  • نصف میانگین: 922.92≈461.4\frac{922.9}{2}\approx 461.4 هزار تومان
  • نصف میانه: 7752=387.5\frac{775}{2}=387.5 هزار تومان

گام ۴: یارانه را براساس نصف میانه حساب می‌کنیم. فقط خانوارهایی که درآمد سرانه‌شان کمتر از ۳۸۷٫۵ است یارانه می‌گیرند: ردیف ۱ (۳۳۳٫۳) و ردیف ۸ (۲۵۰).

گام ۵: درآمد لازم برای هر خانواده برابر است با ۳۸۷٫۵ ضرب در تعداد اعضا، و یارانه برابر است با اختلاف آن با درآمد فعلی:

  • ردیف ۱ (۳ نفر): 3×387.5−1000=162.53\times387.5-1000=162.5
  • ردیف ۸ (۴ نفر): 4×387.5−1000=5504\times387.5-1000=550

چون درآمد باید بیش از خط فقر باشد، مبلغ یارانه باید کمی بیشتر از این مقادیر باشد. بقیهٔ کارکنان درآمد سرانه‌شان از خط فقر بیشتر است و یارانه نمی‌گیرند.

جواب نهایی

خط فقر: نصف میانگین ≈ ۴۶۱٫۴ هزار تومان و نصف میانه = ۳۸۷٫۵ هزار تومان
یارانه (براساس نصف میانه): کارمند ردیف ۱ حداقل ۱۶۲٫۵ هزار تومان (کمی بیشتر)، کارمند ردیف ۸ حداقل ۵۵۰ هزار تومان (کمی بیشتر)، بقیه یارانه‌ای نمی‌گیرند.

کار در کلاس، سؤال ۱

خط فقر بین‌المللی توسط بانک جهانی در سال جاری، در حدود چهار هزار تومان (۱/۲۵ دلار آمریکا) برای هر نفر در روز تعیین شده است.

در فعالیت قبل، چند خانوار، درآمدی کمتر از چهار هزار تومان دارند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: خط فقر بین‌المللی ۴۰۰۰ تومان برای هر نفر در روز است. در یک ماه (۳۰ روز) داریم:

4000×30=120000 تومان=120 هزار تومان4000\times 30=120000\ \text{تومان}=120\ \text{هزار تومان}

گام ۲: درآمد ماهانهٔ هر نفر در هر خانوار را برحسب هزار تومان حساب می‌کنیم. برای این کار درآمد خانوار را بر تعداد اعضایش تقسیم می‌کنیم:

ردیف۱۲۳۴۵۶۷۸۹۱۰
درآمد هر نفر≈۳۳۳٫۳۷۵۰۱۰۰۰۸۰۰۳۰۰۰≈۴۲۸٫۶≈۶۶۶٫۷۲۵۰۱۰۰۰۱۰۰۰

گام ۳: کمترین مقدار در جدول ۲۵۰ هزار تومان در ماه برای هر نفر است (ردیف ۸). این مقدار از ۱۲۰ هزار تومان بیشتر است. بنابراین درآمد روزانهٔ هر نفر در این خانوار ≈ ۸۳۳۳ تومان است که از ۴۰۰۰ تومان بیشتر است. درآمد هر نفر در بقیهٔ خانوارها از این هم بیشتر است.

گام ۴: پس هیچ خانواری درآمد کمتر از خط فقر بین‌المللی ندارد.

جواب نهایی

1) هیچ خانواری؛ تعداد خانوارها با درآمد کمتر از خط فقر بین‌المللی صفر است.

کار در کلاس، سؤال ۲

اگر درآمد یک خانوار سه نفری در یک ماه، دو میلیون تومان باشد، این خانوار طبق این تعریف چه وضعیتی دارد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: خط فقر بین‌المللی برای هر نفر در روز حدود ۴۰۰۰ تومان است. برای یک ماه (۳۰ روز) داریم:

4000×30=120000 تومان برای هر نفر در ماه4000\times 30 = 120000 \text{ تومان برای هر نفر در ماه}

گام ۲: خانوار سه‌نفره است، پس حداقل درآمد ماهانهٔ لازم برای این خانوار برابر است با:

3×120000=360000 تومان3\times 120000 = 360000 \text{ تومان}

گام ۳: درآمد خانوار ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. متوسط درآمد هر نفر در روز را هم حساب می‌کنیم:

20000003×30≈22222 تومان\frac{2000000}{3\times 30}\approx 22222 \text{ تومان}

گام ۴: چون 2000000>3600002000000 > 360000 است (و 22222>400022222>4000)، درآمد خانوار بیشتر از خط فقر است. پس این خانوار زیر خط فقر نیست.

جواب نهایی

2) خانوار فقیر نیست؛ درآمد آن (۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان در ماه) بسیار بیشتر از خط فقر خانوار سه‌نفره (۳۶۰٬۰۰۰ تومان در ماه) است و متوسط درآمد هر نفر در روز حدود ۲۲٬۲۰۰ تومان است.

کار در کلاس، سؤال ۳

متوسط درآمد ماهانهٔ یک خانوار سه‌نفره در ماه، باید حداقل چه‌قدر باشد تا شخص فقیر نباشد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: خط فقر بین‌المللی برای هر نفر در روز حدود ۴۰۰۰ تومان است. یک ماه را ۳۰ روز در نظر می‌گیریم.

گام ۲: حداقل درآمد لازم برای هر نفر در یک ماه:

4000×30=120000 تومان4000\times 30=120000 \text{ تومان}

گام ۳: برای خانوار سه‌نفره، این مقدار را در ۳ ضرب می‌کنیم:

3×120000=360000 تومان3\times 120000=360000 \text{ تومان}

گام ۴: پس درآمد ماهانهٔ خانوار باید حداقل ۳۶۰۰۰۰ تومان (۳۶۰ هزار تومان) باشد. در این حالت سهم هر نفر دست‌کم ۱۲۰۰۰۰ تومان در ماه است و کسی زیر خط فقر نیست.

جواب نهایی

3) درآمد ماهانهٔ خانوار حداقل ۳۶۰۰۰۰ تومان (سهم هر نفر حداقل ۱۲۰۰۰۰ تومان در ماه)

کار در کلاس، سؤال ۴

در فعالیت قبل، میزان یارانه را با خط فقر بین‌المللی برای هر یک از کارکنان محاسبه کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: خط فقر بین‌المللی برای هر نفر در روز ۴ هزار تومان است. برای یک ماه (۳۰ روز) داریم:

4000×30=120000 تومان=120 هزار تومان برای هر نفر در ماه4000\times 30=120000\ \text{تومان}=120\ \text{هزار تومان برای هر نفر در ماه}

گام ۲: یارانهٔ هر کارمند برابر است با کمبود درآمد خانواده‌اش نسبت به حداقل لازم، یعنی (۱۲۰ × تعداد اعضا) منهای درآمد خانواده. اگر این مقدار منفی شود، یارانه صفر است.

گام ۳: حداقل درآمد لازم هر خانوار را با درآمد ماهانه‌اش مقایسه می‌کنیم (برحسب هزار تومان):

ردیفدرآمدتعداد اعضاحداقل لازم (120×اعضا)(120\times\text{اعضا})یارانه
۱۱۰۰۰۳۳۶۰۰
۲۳۰۰۰۴۴۸۰۰
۳۱۰۰۰۱۱۲۰۰
۴۴۰۰۰۵۶۰۰۰
۵۳۰۰۰۱۱۲۰۰
۶۳۰۰۰۷۸۴۰۰
۷۲۰۰۰۳۳۶۰۰
۸۱۰۰۰۴۴۸۰۰
۹۲۰۰۰۲۲۴۰۰
۱۰۱۰۰۰۱۱۲۰۰

گام ۴: درآمد هر خانوار از حداقل لازم بیشتر است. کم‌درآمدترین سرانه مربوط به ردیف ۸ است: 10004=250\frac{1000}{4}=250 هزار تومان در ماه، یعنی حدود ۸۳۳۳ تومان در روز، که از ۴۰۰۰ تومان بیشتر است. پس طبق خط فقر بین‌المللی هیچ‌یک از کارکنان یارانه نمی‌گیرد.

جواب نهایی

یارانهٔ هر ۱۰ نفر صفر است (خط فقر ماهانه ۱۲۰ هزار تومان برای هر نفر است و درآمد سرانهٔ همهٔ خانوارها بیشتر از آن است).

کار در کلاس، سؤال ۵

چه موقع دو روش محاسبهٔ خط فقر، تفاوت زیادی با هم دارند؟ چرا؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: خط فقر برابر نصف میانگین یا نصف میانهٔ درآمدها است. پس دو روش وقتی تفاوت زیادی دارند که میانگین و میانه از هم فاصلهٔ زیادی داشته باشند.

گام ۲: میانگین به همهٔ داده‌ها، به‌ویژه داده‌های خیلی بزرگ یا خیلی کوچک (پرت)، حساس است. میانه فقط به داده‌ای که در وسط ترتیب قرار می‌گیرد وابسته است و با داده‌های پرت چندان تغییر نمی‌کند.

گام ۳: پس اگر توزیع درآمدها متقارن نباشد، یعنی عده‌ای درآمد بسیار زیاد یا بسیار کم داشته باشند و اختلاف طبقاتی زیاد باشد، میانگین از میانه دور می‌شود و دو خط فقر تفاوت زیادی پیدا می‌کنند.

گام ۴: مثال با داده‌های فعالیت: درآمدها (هزار تومان) برابرند با ۱۰۰۰، ۳۰۰۰، ۱۰۰۰، ۴۰۰۰، ۳۰۰۰، ۳۰۰۰، ۲۰۰۰، ۱۰۰۰، ۲۰۰۰، ۱۰۰۰. جمع آن‌ها ۲۱۰۰۰ است، پس میانگین 21002100 و میانهٔ مرتب‌شده 2000+20002=2000\frac{2000+2000}{2}=2000 می‌شود. این دو نزدیک‌اند، در نتیجه خط فقرها هم نزدیک‌اند (10501050 و 10001000).

اگر درآمد نفر چهارم به ۴۰۰۰۰ تغییر کند، میانگین 57005700 می‌شود ولی میانه همچنان 20002000 می‌ماند. آن‌گاه خط فقرها 28502850 و 10001000 می‌شوند که تفاوت زیادی دارند.

جواب نهایی

وقتی داده‌های درآمد پرت (خیلی بزرگ یا خیلی کوچک) داشته باشند و توزیع نامتقارن باشد، میانگین و میانه از هم دور می‌شوند و دو خط فقر تفاوت زیادی دارند، چون میانگین به داده‌های پرت حساس است ولی میانه تقریباً نه.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۵۷ ریاضی و آمار یازدهم