فعالیت
میخواهیم با پرداخت یارانهٔ ثابت به خانوارها تعداد کسانی را که درآمدی کمتر از خط فقر دارند، کاهش دهیم. اگر بودجهٔ این کار ثابت باشد، به نظر شما آیا آن را بین همهٔ خانوارها تقسیم کنیم یا بین خانوارهایی که درآمدی کمتر از خط فقر داشتهاند؟ پاسخ خود را برای خط فقر بینالمللی نیز بیان کنید.
جواب گامبهگام
گام ۱: بودجه ثابت و برابر است. تعداد کل خانوارها را و تعداد خانوارهای زیر خط فقر را میگیریم. روشن است که .
گام ۲: اگر بودجه را بین همهٔ خانوارها تقسیم کنیم، سهم هر خانوار است. اگر فقط بین خانوارهای زیر خط فقر تقسیم کنیم، سهم هر خانوار است. چون ، داریم .
گام ۳: مثال عددی: فرض کنید میلیون تومان، خانوار و خانوار فقیر باشد. در روش اول به هر خانوار ۱ میلیون تومان میرسد. در روش دوم به هر خانوار فقیر ۵ میلیون تومان میرسد. خانوارهای بالاتر از خط فقر با دریافت یارانه، تعداد افراد زیر خط فقر را کاهش نمیدهند. پس سهم آنها تقریباً هدر میرود. همچنین سهم ۱ میلیونی برای بسیاری از خانوارهای فقیر کافی نیست که آنها را از خط فقر عبور دهد.
گام ۴: نتیجه: برای کاهش تعداد افراد زیر خط فقر، بهتر است یارانه را فقط بین خانوارهایی که درآمدشان کمتر از خط فقر است تقسیم کنیم.
گام ۵: برای خط فقر بینالمللی هم استدلال همین است. این خط حدود ۴۰۰۰ تومان برای هر نفر در روز است، یعنی حدود تومان برای هر نفر در ماه. یارانه را باید فقط به خانوارهایی داد که درآمد سرانهٔ آنها کمتر از این مقدار است. به این ترتیب سهم هر خانوار فقیر بیشتر میشود و بیشترین کاهش در تعداد افراد زیر خط فقر رخ میدهد. (پاسخهای دیگر با استدلال درست هم پذیرفتنی است.)
جواب نهایی
یارانه را فقط بین خانوارهای زیر خط فقر (چه با خط فقر نصف میانگین یا میانه و چه با خط فقر بینالمللی) تقسیم میکنیم، چون با بودجهٔ ثابت سهم هر خانوار فقیر بیشتر میشود و احتمال عبور آنها از خط فقر بالاتر میرود.