۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۴۰ ریاضی و آمار دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۴۰ کتاب ریاضی و آمار ۳.

  • ریاضی و آمار ۳
  • فصل ۱: آمار و احتمال
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۲

ادامه از صفحهٔ ۳۹

با توجه به تأثیر شیوه‌های مختلف حمل و نقل بر محیط‌زیست، می‌خواهیم در یک کلاس ۲۸ نفره با انتخاب تصادفی ۹ نفر از دانش‌آموزان، از آن‌ها بپرسیم در هفتهٔ گذشته، بیشتر به کدام‌یک از شیوه‌های زیر به مدرسه آمده‌اند؟

  • ۱ــ پیاده یا با دوچرخه
  • ۲ــ با وسایل حمل‌ونقل عمومی
  • ۳ــ با سرویس مدرسه یا خودروی شخصی.

الف) در این مطالعه، جامعهٔ آماری، نمونهٔ آماری، اندازهٔ جامعه و اندازهٔ نمونه را مشخص کنید.

ب) داده‌های این مطالعه را با چه روشی می‌توان گردآوری کرد؟ چه مشکلاتی ممکن است در گردآوری این داده‌ها رخ دهد؟

پ) متغیر تصادفی مورد بررسی این مطالعه چیست؟ نوع متغیر (کمّی/کیفی) و مقیاس اندازه‌گیری (فاصله‌ای/نسبتی ــ اسمی/ترتیبی) آن را مشخص کنید.

ت) چه نمودارها و آماره‌هایی برای گزارش نتایج این مطالعه مناسب‌اند؟

ث) آیا می‌توانیم این نتایج را به شیوهٔ رفت و آمد دانش‌آموزان این کلاس در کل سال تحصیلی تعمیم دهیم (مثلاً به فصل‌های مختلف یا زمان برگزاری آزمون‌های پایان نیم‌سال)؟ توضیح دهید.

ج) اگر ۹ نفر دیگر از این کلاس را به‌طور تصادفی انتخاب می‌کردیم، آیا دقیقاً همین نتایج حاصل می‌شد یا امکان داشت حداقل نتایج کمی تغییر کند؟ توضیح دهید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): جامعهٔ آماری، همهٔ دانش‌آموزان این کلاس است (شیوهٔ آمدن آن‌ها به مدرسه در هفتهٔ گذشته) و اندازهٔ جامعه N=28N=28 است. نمونهٔ آماری، همان ۹ دانش‌آموزی است که به‌طور تصادفی انتخاب می‌شوند و اندازهٔ نمونه n=9n=9 است.

گام ۲ (ب): داده‌ها را با پرسش مستقیم (مصاحبه) یا پرسشنامهٔ کوتاه گردآوری می‌کنیم. مشکلات احتمالی:

  • فراموش کردن شیوهٔ رفت‌وآمد در هفتهٔ گذشته؛
  • پاسخ نادرست یا نادقیق، مثلاً به‌خاطر خجالت یا پاسخ دادن به‌دلخواه؛
  • غیبت دانش‌آموز انتخاب‌شده؛
  • استفادهٔ دانش‌آموز از چند شیوه در هفته، که تعیین «بیشتر» را سخت می‌کند؛
  • تأثیر شرایط خاص آن هفته (مثل بارندگی یا تعطیلی) بر پاسخ‌ها.

گام ۳ (پ): متغیر تصادفی، «شیوهٔ رفت‌وآمد به مدرسه در هفتهٔ گذشته» است و سه حالت دارد. این متغیر کیفی است. مقیاس آن اسمی است، چون اعداد ۱، ۲ و ۳ فقط برچسب‌اند و ترتیب یا فاصلهٔ معناداری ندارند.

گام ۴ (ت): برای متغیر کیفی اسمی از این موارد استفاده می‌کنیم:

  • نمودار میله‌ای یا دایره‌ای؛
  • جدول فراوانی با فراوانی، فراوانی نسبی و درصد هر شیوه؛
  • نما (پرتکرارترین شیوه).

میانگین، میانه و انحراف معیار برای این داده‌ها معنا ندارند.

گام ۵ (ث): خیر. داده‌ها فقط مربوط به یک هفتهٔ مشخص‌اند. شیوهٔ رفت‌وآمد با فصل‌ها (سرما، گرما، باران)، تعطیلات و زمان امتحان‌ها تغییر می‌کند. پس نمونه، نمایندهٔ کل سال تحصیلی نیست و تعمیم درست نیست.

گام ۶ (ج): معمولاً نتایج دقیقاً یکسان نمی‌شود. هر نمونهٔ تصادفیِ ۹ نفری ممکن است ترکیب متفاوتی از دانش‌آموزان داشته باشد، پس فراوانی‌ها کمی تغییر می‌کند. به این تغییر، تغییرپذیری نمونه‌گیری می‌گویند. فقط اگر کل ۲۸ نفر بررسی شوند، نتیجه ثابت می‌ماند.

جواب نهایی

الف) جامعه: ۲۸ دانش‌آموز کلاس (N=28N=28)؛ نمونه: ۹ دانش‌آموز انتخاب‌شده (n=9n=9)
ب) پرسشگری یا پرسشنامه؛ مشکلات: فراموشی، پاسخ نادقیق، غیبت، استفاده از چند شیوه، شرایط خاص هفته
پ) شیوهٔ رفت‌وآمد به مدرسه؛ کیفی، اسمی
ت) نمودار میله‌ای یا دایره‌ای، جدول فراوانی، فراوانی نسبی یا درصد، نما
ث) خیر؛ داده‌ها فقط مربوط به یک هفته‌اند و شیوهٔ رفت‌وآمد در فصل‌ها و زمان آزمون‌ها فرق می‌کند
ج) نه لزوماً؛ با نمونهٔ تصادفی دیگر نتایج کمی تغییر می‌کند (تغییرپذیری نمونه‌گیری)

تمرین ۳

ادامه از صفحهٔ ۳۹

در هریک از موارد زیر، علت عدم تناسب جامعهٔ آماری با نمونه‌های انتخاب شده را توضیح دهید. برای بهبود نمونه‌گیری چه پیشنهادی دارید؟ انتخاب نادرست نمونه در هریک از موارد چگونه بر نتایج تأثیر می‌گذارد؟

الف) مسئله: بررسی میزان رضایت شغلی در کارمندان یک کارگاه شبانه‌روزی
نمونه: انتخاب تصادفی تعدادی از مدیران ارشد شیفت روز

ب) مسئله: نظرسنجی از مادران یک شهر دربارهٔ میزان رضایتشان از برنامه‌های کودک تلویزیون
نمونه: انتخاب تصادفی برخی منازل از تمامی مناطق شهر و مراجعه به آن‌ها بین ساعت ۸ تا ۱۰ صبح

پ) مسئله: نظرسنجی از دانش‌آموزان پایهٔ دوازدهم منطقهٔ ۲ بوشهر دربارهٔ اینکه به‌طور متوسط چند ساعت از روز را به انجام دادن تکالیف مدرسه اختصاص می‌دهند.
نمونه: دختران پایهٔ دوازدهم یک مدرسه از این منطقه که به‌صورت داوطلبانه در این مطالعه مشارکت کرده‌اند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: الف) جامعه همهٔ کارمندان کارگاه در تمام شیفت‌ها (روز، عصر، شب) و در همهٔ سطوح شغلی است. نمونه فقط مدیران ارشد شیفت روز را در بر می‌گیرد. شیفت‌های دیگر و کارمندان عادی در نمونه نیستند، پس نمونه نماینده جامعه نیست.
پیشنهاد: از فهرست همهٔ کارمندان، به‌صورت تصادفیِ طبقه‌ای (طبقه‌بندی بر اساس شیفت و سطح شغلی و متناسب با اندازهٔ هر طبقه) نمونه بگیریم.
اثر: مدیران معمولاً حقوق، اختیار و رضایت بیشتری دارند و شیفت شب هم دیده نشده است. بنابراین رضایت شغلی بیشتر از مقدار واقعی برآورد می‌شود و نتیجه سوگیری دارد.

گام ۲: ب) جامعه همهٔ مادران شهر است. مراجعه بین ساعت ۸ تا ۱۰ صبح باعث می‌شود مادران شاغل یا بیرون از خانه در نمونه نباشند و بیشتر مادران خانه‌دار انتخاب شوند. این گروه ممکن است نظر یا زمان تماشای تلویزیونی متفاوتی داشته باشد.
پیشنهاد: ساعت مراجعه را متنوع کنیم (صبح، عصر، شب و روزهای تعطیل)، در صورت نبودن مادر دوباره مراجعه کنیم یا از تماس تلفنی و پرسشنامهٔ اینترنتی استفاده کنیم. بهتر است منازلِ دارای کودک انتخاب شوند.
اثر: نظر مادران شاغل دیده نمی‌شود. نتایج به گروهی خاص مربوط است و برآورد رضایت کلِ مادران شهر نادرست می‌شود.

گام ۳: پ) جامعه همهٔ دانش‌آموزان (دختر و پسر) پایهٔ دوازدهم منطقهٔ ۲ بوشهر است. نمونه فقط دخترانِ یک مدرسه است، پس پسرها و مدرسه‌های دیگر دیده نمی‌شوند. همچنین نمونه داوطلبانه است و افراد علاقه‌مندتر یا منظم‌تر ممکن است بیشتر شرکت کنند.
پیشنهاد: از فهرست همهٔ دانش‌آموزان پایهٔ دوازدهم منطقه (از مدرسه‌های مختلف، هر دو جنس و رشته‌های گوناگون) با روش تصادفی، ترجیحاً طبقه‌ای، نمونه بگیریم و شرکت را داوطلبانه نکنیم.
اثر: میانگین ساعت انجام تکلیف احتمالاً بیشتر یا متفاوت از مقدار واقعی برآورد می‌شود و نتیجه را نمی‌توان به کل جامعه تعمیم داد.

جواب نهایی

الف) نمونه فقط مدیران ارشد شیفت روز است و نماینده همهٔ کارمندان نیست؛ نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای از همهٔ شیفت‌ها و سطوح شغلی؛ رضایت شغلی بیش‌برآورد می‌شود.
ب) مراجعه ۸ تا ۱۰ صبح مادران شاغل را حذف می‌کند؛ مراجعه در ساعت‌های متنوع یا استفاده از تلفن/پرسشنامه؛ نتایج سوگیر و غیرقابل‌تعمیم می‌شود.
پ) فقط دختران یک مدرسه و داوطلب انتخاب شده‌اند؛ نمونهٔ تصادفی از همهٔ دانش‌آموزان منطقه (دختر و پسر، مدرسه‌ها و رشته‌های مختلف)؛ میانگین ساعت تکلیف نادرست برآورد می‌شود.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۴۰ ریاضی و آمار دوازدهم