کار در کلاس، سؤال ۱
دو شرکت به نرگس پیشنهاد کار دادهاند که یکی از آنها ۳۰ و دیگری ۳۱ کارمند دارد. میانگین حقوق ماهیانهٔ کارمندان شرکت اول، تقریباً ۷/۶ میلیون تومان و میانگین حقوق ماهیانهٔ کارمندان شرکت دوم تقریباً ۱۰ میلیون تومان است. او برای انتخاب یکی از این دو شرکت، از اعظم و مریم نظرخواهی میکند.
اعظم میگوید: «شرکت دوم را انتخاب کن؛ چون به طور متوسط هر ماه ۴ میلیون تومان درآمد خواهی داشت.»
مریم میگوید «به نظر من این اطلاعات کافی نیست. گزارش معیار گرایش به مرکز بدون معیار پراکندگی چه فایدهای دارد؟»
آنها تصمیم میگیرند شرایط را کمی بیشتر بررسی کنند پس، در هر شرکت چند نفر را بهطور تصادفی انتخاب میکنند و اطلاعات زیر را گردآوری میکنند.
| حقوق کارمندان | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| شرکت اول | ۷/۸ | ۷/۱ | ۹ | ۷/۹ | ۷/۴ | ۷/۷ | ۷/۲ | ۷/۵ | ۷ |
| شرکت دوم | ۶/۸ | ۶/۹ | ۱۶/۱ | ۷/۶ | ۶/۸ | ۱۸/۱ | ۱۴ | ۷ | ۶/۷ |
الف) با استفاده از دادههای جدول بالا، نمودار جعبهای حقوق ماهیانهٔ کارمندان این دو شرکت را روی یک محور رسم کنید.
[محور اعداد ۰ تا ۱۹]
ب) با توجه به نمودارهای قسمت الف، درستی یا نادرستی هر یک از عبارتهای زیر را مشخص کنید.
- حقوق تقریباً ۵۰٪ کارمندان شرکت دوم کمتر از کمترین حقوق کارمندان شرکت اول است.
- اگر نرگس سطح تحصیلات و تجربهٔ متوسطی داشته باشد و این دو شرکت افراد را براساس شایستگیهایشان انتخاب کنند، شرکت اول برای او مناسب است.
- در شرکت دوم، میانگین،معیار گرایش به مرکز مناسبی است.
جواب گامبهگام
گام ۱: دادههای هر شرکت را مرتب میکنیم.
شرکت اول: ۷ ، ۷/۱ ، ۷/۲ ، ۷/۴ ، ۷/۵ ، ۷/۷ ، ۷/۸ ، ۷/۹ ، ۹
شرکت دوم: ۶/۷ ، ۶/۸ ، ۶/۸ ، ۶/۹ ، ۷ ، ۷/۶ ، ۱۴ ، ۱۶/۱ ، ۱۸/۱
گام ۲: هر شرکت ۹ داده دارد. میانه، دادهٔ پنجم است. میانهٔ چهار دادهٔ اول و میانهٔ چهار دادهٔ آخر است.
| کمترین | میانه | بیشترین | |||
|---|---|---|---|---|---|
| شرکت اول | ۷ | ۷/۵ | ۹ | ||
| شرکت دوم | ۶/۷ | ۷ | ۱۸/۱ |
گام ۳: الف) روی یک محور از ۰ تا ۱۹ دو نمودار جعبهای رسم میکنیم.
- شرکت اول: جعبه از ۷/۱۵ تا ۷/۸۵ با خط میانی در ۷/۵. سبیلها تا ۷ و ۹ کشیده میشوند. جعبه بسیار باریک است.
- شرکت دوم: جعبه از ۶/۸ تا ۱۵/۰۵ با خط میانی در ۷. سبیلها تا ۶/۷ و ۱۸/۱ کشیده میشوند. جعبه پهن و نامتقارن است و میانه نزدیک ابتدای آن قرار دارد.
گام ۴: ب) بررسی عبارتها:
- میانهٔ شرکت دوم برابر ۷ است و ۷ همان کمترین حقوق شرکت اول است. پس حدود ۵۰٪ حقوقهای شرکت دوم از کمترین حقوق شرکت اول کمتر یا برابر آن است. عبارت درست است.
- حقوقها در شرکت اول بین ۷ و ۹ و بسیار نزدیک به هماند. در شرکت دوم حدود نیمی از افراد حدود ۷ یا کمتر میگیرند و فقط تعداد کمی حقوق خیلی بالا دارند. فردی با تحصیلات و تجربهٔ متوسط احتمالاً در شرکت دوم حقوق بالا نمیگیرد. پس شرکت اول مناسبتر است و عبارت درست است.
- میانگین شرکت دوم برابر ۱۰ است، اما بیشتر دادهها نزدیک ۷ هستند و دادههای بزرگ (۱۴ تا ۱۸) میانگین را بالا بردهاند. پراکندگی زیاد است و میانگین نمایندهٔ خوبی نیست. عبارت نادرست است.
جواب نهایی
الف) شرکت اول: کمترین ۷، ، میانه ۷/۵، ، بیشترین ۹. شرکت دوم: کمترین ۶/۷، ، میانه ۷، ، بیشترین ۱۸/۱. هر دو نمودار روی یک محور رسم میشوند.
ب) عبارت اول درست؛ عبارت دوم درست؛ عبارت سوم نادرست.