فعالیت
قرار است دربارهٔ افرادی که از کوه دنا بالا رفتهاند، پژوهشی آماری انجام دهیم. واحدهای آماری این پژوهش، همهٔ افرادی هستند که توانستهاند به قلّه برسند. هدف از این پژوهش میتواند فرهنگی یا علمی باشد. بسته به نوع پژوهش، یک یا چند ویژگی این افراد (مانند طول قد یا جنسیت) مورد نیاز است. به هر یک از این ویژگیها که مورد پژوهش قرار میگیرد متغیر میگویند. سایر متغیرها میتوانند مواردی مانند: سن، وزن، ملّیت، میزان تحصیلات و درآمد باشند. متغیرهای مورد بررسی در یک پژوهش ممکن است کمّی یا کیفی باشند.
متغیر: هر ویژگی از اشخاص یا اشیا که قرار است بررسی شود.
متغیر کمّی: متغیری است که مقادیر عددی میگیرد و برای آن عملیات ریاضی از قبیل جمع، تفریق و معدلگیری قابل انجام است.
متغیر کیفی: متغیری است که صرفاً برای دستهبندی افراد یا اشیا در گروهها بهکار میرود و لزوماً مقدار عددی نمیگیرد.
جواب گامبهگام
گام ۱: متن فعالیت دقیقاً پرسشی نمیپرسد. هدف فعالیت این است که متغیرهای نامبرده را (طول قد، جنسیت، سن، وزن، ملیت، میزان تحصیلات، درآمد) به کمّی و کیفی دستهبندی کنیم. معیار تعریف کتاب است: اگر متغیر مقدار عددی بگیرد و جمع، تفریق و میانگینگیری برایش معنا داشته باشد، کمّی است. اگر فقط افراد را در گروهها دستهبندی کند، کیفی است.
گام ۲: متغیرهای کمّی:
- طول قد (مثلاً ۱۷۵ سانتیمتر)
- سن (مثلاً ۲۸ سال)
- وزن (مثلاً ۷۰ کیلوگرم)
- درآمد (مثلاً ۱۵ میلیون تومان در ماه)
برای همهٔ اینها میانگینگیری معنا دارد، مثلاً میانگین قد یا میانگین سن افراد.
گام ۳: متغیرهای کیفی:
- جنسیت (زن یا مرد)
- ملیت (ایرانی، ترکیهای و ...)
- میزان تحصیلات (دیپلم، لیسانس، دکتری و ...)
اینها فقط افراد را در گروهها قرار میدهند و جمع یا میانگینگیری مقدارهای آنها معنایی ندارد. مثلاً «میانگین ملیت» یا «میانگین مدرک تحصیلی» بیمعناست.
جواب نهایی
متغیرهای کمّی: طول قد، سن، وزن، درآمد
متغیرهای کیفی: جنسیت، ملیت، میزان تحصیلات