کار در کلاس
۱ در پیرامون خود، مثالهایی را از تصمیمگیری یا پیشبینی بر اساس اعداد و ارقام بیاورید.
۲ مراحل علم آمار را در شکل زیر کامل کنید.
جمعآوری اعداد و ارقام ؟ تحلیل و تفسیر داده ؟
۳ با درنظر گرفتن اخبار هواشناسی مراحل علم آمار را در شکل زیر کامل کنید.
؟ سازماندهی و نمایش آمار مربوط به دمای هوا، میزان رطوبت و بارش در ایستگاههای هواشناسی تحلیل و تفسیر آمار هواشناسی ؟
۴ تفاوت آمار و علم آمار در چیست؟
۵ مدیر کارخانهای برای پیدا کردن تعدادکل لامپهای معیوب در یک ماه آینده، میخواهد یک تحقیق آماری انجام دهد. برای این منظور تعداد لامپهای معیوب را در چند روز کاری به صورت زیر جمعآوری کرده است.
| روزهای کاری | روز کاری اول | روز کاری دوم | روز کاری سوم | روز کاری چهارم | روز کاری پنجم |
|---|---|---|---|---|---|
| تعداد لامپهای معیوب | ۵۰ | ۷۰ | ۹۰ | ۱۲۰ | ۱۸۰ |
براساس دادههای به دست آمده، به سؤالات زیر پاسخ دهید:
الف) روند تغییر اعداد و ارقام در این تمرین نشاندهندۀ چه چیزی است؟
ب) در این تمرین چه چیزی بهعنوان آمار محسوب میشود؟
پ) بهترین تصمیمی که مدیر کارخانه براساس «علم آمار» میتواند بگیرد، چیست؟
توقف یا اصلاح خط تولید لامپها ادامۀ خط تولید لامپها
جواب گامبهگام
گام ۱: چند مثال از زندگی: پیشبینی هوا با دادههای دما و رطوبت؛ تصمیم یک مغازهدار برای سفارش کالا بر اساس آمار فروش ماههای قبل؛ پیشبینی نتیجه انتخابات با نظرسنجی؛ تصمیم یک ورزشکار برای تمرین بر اساس رکوردهای قبلیاش. (مثالهای دیگر هم قابل قبول است.)
گام ۲: مراحل علم آمار به ترتیب اینهاست:
جمعآوری اعداد و ارقام سازماندهی و نمایش تحلیل و تفسیر داده نتیجهگیری، قضاوت و پیشبینی
گام ۳: برای خبر هواشناسی:
جمعآوری آمار دما، رطوبت و بارش در ایستگاههای هواشناسی طی ده روز گذشته سازماندهی و نمایش آمار تحلیل و تفسیر آمار هواشناسی پیشبینی (۵ درجه گرمتر شدن هوا و صاف و آفتابی بودن آن در سه روز آینده) و تصمیمگیری برای سفر.
گام ۴: «آمار» خود مجموعهای از اعداد، ارقام و اطلاعات است. «علم آمار» مجموعه روشهایی است که شامل جمعآوری، سازماندهی و نمایش، تحلیل و تفسیر دادهها و در نهایت نتیجهگیری و پیشبینی میشود.
گام ۵:
الف) اعداد هر روز بیشتر میشوند. یعنی روند افزایشی است و تعداد لامپهای معیوب رو به افزایش است. پس احتمالاً در ماه آینده هم خرابی بیشتر میشود و در خط تولید مشکلی وجود دارد.
ب) خود اعداد جمعآوریشده، یعنی ، «آمار» محسوب میشوند.
پ) چون تعداد لامپهای معیوب بهطور پیوسته زیاد میشود، بهترین تصمیم توقف یا اصلاح خط تولید لامپها است. پس همان گزینه را علامت میزنیم.
جواب نهایی
1) پاسخ آزاد است؛ مثلاً پیشبینی هوا، یا سفارش کالا بر اساس آمار فروش ماههای قبل.
2) جمعآوری اعداد و ارقام ← سازماندهی و نمایش ← تحلیل و تفسیر داده ← نتیجهگیری، قضاوت و پیشبینی
3) جمعآوری آمار دما، رطوبت و بارش ← سازماندهی و نمایش ← تحلیل و تفسیر ← پیشبینی و تصمیمگیری
4) آمار مجموعهای از اعداد و اطلاعات است، ولی علم آمار مجموعه روشهای جمعآوری، سازماندهی، تحلیل و نتیجهگیری و پیشبینی است.
5-الف) افزایش تعداد لامپهای معیوب (روند صعودی خرابی)
5-ب) خود اعداد ۵۰، ۷۰، ۹۰، ۱۲۰، ۱۸۰
5-پ) توقف یا اصلاح خط تولید لامپها