۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۰۰ حسابان دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۱۰۰ کتاب حسابان ۲؛ ۲ بخش دیگر این صفحه هنوز جوابِ بررسی‌شده ندارد.

  • حسابان ۲
  • فصل ۴: مشتق
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۶

ادامه از صفحهٔ ۹۹

مشتق‌پذیری تابع

f(x)={x2+3x≥12xx<1f(x)=\begin{cases}x^2+3 & x\ge 1\\ 2x & x<1\end{cases}

را در نقطهٔ x=1x=1 بررسی کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدار تابع در x=1x=1 برابر است با f(1)=12+3=4f(1)=1^2+3=4. مشتق راست و چپ را با تعریف حساب می‌کنیم.

گام ۲: مشتق راست (x>1x>1، ضابطهٔ x2+3x^2+3):

f+′(1)=lim⁡x→1+x2+3−4x−1=lim⁡x→1+(x−1)(x+1)x−1=lim⁡x→1+(x+1)=2f'_+(1)=\lim_{x\to1^+}\frac{x^2+3-4}{x-1}=\lim_{x\to1^+}\frac{(x-1)(x+1)}{x-1}=\lim_{x\to1^+}(x+1)=2

گام ۳: مشتق چپ (x<1x<1، ضابطهٔ 2x2x):

f−′(1)=lim⁡x→1−2x−4x−1f'_-(1)=\lim_{x\to1^-}\frac{2x-4}{x-1}

وقتی x→1−x\to1^-، صورت به −2-2 و مخرج از سمت منفی به صفر میل می‌کند، پس حاصل +∞+\infty است و مشتق چپ (به‌صورت عددی حقیقی) وجود ندارد.

گام ۴: تابع در x=1x=1 حتی پیوسته هم نیست، چون lim⁡x→1−f(x)=2≠f(1)=4\lim_{x\to1^-}f(x)=2\neq f(1)=4. هر تابع مشتق‌پذیر در یک نقطه در آن نقطه پیوسته است، پس ff در x=1x=1 مشتق‌پذیر نیست.

جواب نهایی

تابع در x=1x=1 مشتق‌پذیر نیست: f+′(1)=2f'_+(1)=2 ولی f−′(1)f'_-(1) وجود ندارد (برابر +∞+\infty می‌شود) و تابع در این نقطه ناپیوسته است.

تمرین ۷

ادامه از صفحهٔ ۹۹

سه تابع مختلف مثال بزنید که مشتق آن‌ها با هم برابر باشند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: اگر دو تابع فقط به اندازهٔ یک عدد ثابت با هم اختلاف داشته باشند، مشتق آن‌ها برابر است، چون مشتق عدد ثابت صفر است.

گام ۲: سه تابع مختلف را این‌گونه درنظر می‌گیریم:

f(x)=x2,g(x)=x2+5,h(x)=x2−3f(x)=x^2,\qquad g(x)=x^2+5,\qquad h(x)=x^2-3

گام ۳: مشتق هر سه را حساب می‌کنیم:

f′(x)=2x,g′(x)=2x+0=2x,h′(x)=2x−0=2xf'(x)=2x,\qquad g'(x)=2x+0=2x,\qquad h'(x)=2x-0=2x

گام ۴: پس سه تابع مختلف ff و gg و hh مشتق یکسان 2x2x دارند. (نمودار هر کدام انتقال یافتهٔ دیگری در راستای محور yyهاست و شیب مماس در هر xx برای هر سه یکسان است.) مثال‌های دیگر نیز ممکن است، مثلاً x2+2x^2+\sqrt2.

جواب نهایی

f(x)=x2f(x)=x^2 و g(x)=x2+5g(x)=x^2+5 و h(x)=x2−3h(x)=x^2-3 که هر سه مشتق 2x2x دارند (پاسخ‌های دیگر نیز ممکن است).

تمرین ۸

ادامه از صفحهٔ ۹۹

اگر f(x)=∣x2−4∣f(x)=|x^2-4|. به کمک تعریف مشتق، مشتق‌پذیری ff را در نقاط به طول‌های ۲ و ۲− بررسی کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داریم f(2)=f(−2)=0f(2)=f(-2)=0. تابع را بدون قدر مطلق می‌نویسیم:

f(x)={x2−4x≥2 یا x≤−24−x2−2<x<2f(x)=\begin{cases}x^2-4 & x\ge 2 \text{ یا } x\le -2\\ 4-x^2 & -2<x<2\end{cases}

گام ۲: در x=2x=2، مشتق راست (با x>2x>2 و f(x)=x2−4f(x)=x^2-4):

f+′(2)=lim⁡x→2+x2−4x−2=lim⁡x→2+(x+2)=4f'_+(2)=\lim_{x\to2^+}\frac{x^2-4}{x-2}=\lim_{x\to2^+}(x+2)=4

گام ۳: در x=2x=2، مشتق چپ (با x<2x<2 و f(x)=4−x2f(x)=4-x^2):

f−′(2)=lim⁡x→2−4−x2x−2=lim⁡x→2−(−(x+2))=−4f'_-(2)=\lim_{x\to2^-}\frac{4-x^2}{x-2}=\lim_{x\to2^-}\left(-(x+2)\right)=-4

چون 4≠−44\neq-4، تابع در x=2x=2 مشتق‌پذیر نیست.

گام ۴: در x=−2x=-2، مشتق راست (با x>−2x>-2 و f(x)=4−x2f(x)=4-x^2):

f+′(−2)=lim⁡x→−2+4−x2x+2=lim⁡x→−2+(2−x)=4f'_+(-2)=\lim_{x\to-2^+}\frac{4-x^2}{x+2}=\lim_{x\to-2^+}(2-x)=4

گام ۵: در x=−2x=-2، مشتق چپ (با x<−2x<-2 و f(x)=x2−4f(x)=x^2-4):

f−′(−2)=lim⁡x→−2−x2−4x+2=lim⁡x→−2−(x−2)=−4f'_-(-2)=\lim_{x\to-2^-}\frac{x^2-4}{x+2}=\lim_{x\to-2^-}(x-2)=-4

چون 4≠−44\neq-4، تابع در x=−2x=-2 هم مشتق‌پذیر نیست.

جواب نهایی

f+′(2)=4f'_+(2)=4 و f−′(2)=−4f'_-(2)=-4 است، پس ff در x=2x=2 مشتق‌پذیر نیست؛ f+′(−2)=4f'_+(-2)=4 و f−′(−2)=−4f'_-(-2)=-4 است، پس در x=−2x=-2 هم مشتق‌پذیر نیست.

تمرین ۹

ادامه از صفحهٔ ۹۹

مشتق تابع f(x)=x23f(x)=\sqrt[3]{x^2} را به‌دست آورده و مشخص کنید در چه نقطه‌ای مماس قائم دارد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع را به صورت توانی می‌نویسیم: f(x)=x23=x23f(x)=\sqrt[3]{x^2}=x^{\frac{2}{3}}.

گام ۲: با قاعدهٔ مشتق توان:

f′(x)=23x23−1=23x−13=23x3(x≠0)f'(x)=\frac{2}{3}x^{\frac{2}{3}-1}=\frac{2}{3}x^{-\frac{1}{3}}=\frac{2}{3\sqrt[3]{x}}\qquad (x\neq 0)

گام ۳: در x=0x=0 تابع پیوسته است (f(0)=0f(0)=0) ولی مشتق تعریف نشده است. با تعریف مشتق:

lim⁡h→0f(h)−f(0)h=lim⁡h→0h23h=lim⁡h→01h3\lim_{h\to0}\frac{f(h)-f(0)}{h}=\lim_{h\to0}\frac{h^{\frac{2}{3}}}{h}=\lim_{h\to0}\frac{1}{\sqrt[3]{h}}

گام ۴: وقتی h→0+h\to0^+ حد برابر +∞+\infty و وقتی h→0−h\to0^- حد برابر −∞-\infty است. شیب خط مماس در x=0x=0 بی‌نهایت می‌شود، پس خط مماس در نقطهٔ (0,0)(0,0) قائم است (یعنی محور yyها). (نمودار در مبدأ یک نقطهٔ بازگشتی با مماس قائم دارد.)

جواب نهایی

f′(x)=23x3f'(x)=\dfrac{2}{3\sqrt[3]{x}} برای x≠0x\neq0؛ مماس قائم در نقطهٔ x=0x=0 یعنی (0,0)(0,0) وجود دارد.

تمرین ۱۰

ادامه از صفحهٔ ۹۹

نمودار توابع ff و gg و hh و tt را به نمودار مشتق آن‌ها، نظیر کنید.

[شکل: نمودار توابع ff، gg، hh، tt و نمودارهای مشتق]

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

تمرین ۱۱

ادامه از صفحهٔ ۹۹

نمودار توابع ff و gg را در شکل مقابل درنظر بگیرید.

الف) اگر h(x)=f(x)⋅g(x)h(x)=f(x)\cdot g(x) مطلوب است h′(1)h'(1)، h′(2)h'(2) و h′(3)h'(3)

ب) اگر k(x)=f(x)g(x)k(x)=\frac{f(x)}{g(x)} مطلوب است k′(1)k'(1)، k′(2)k'(2) و k′(3)k'(3)

[شکل: نمودار توابع ff و gg، نقطهٔ (2,4)(2,4)]

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۰۰ حسابان دوازدهم