خلاصه درس ۲ زبان انگلیسی یازدهم؛ درسنامه و نکات مهم

سلامت، فراتر از ورزش

آیا دیدن دوستان و خانواده هم می‌تواند بخشی از سبک زندگی سالم باشد؟ بله! سلامت فقط به ورزش‌کردن مربوط نیست؛ ارتباط با دیگران هم می‌تواند به بهترشدن حال و سلامت ما کمک کند.

عنوان درس، A Healthy Lifestyle، یعنی «سبک زندگی سالم». منظور از سبک زندگی، عادت‌ها و انتخاب‌های روزمرهٔ ماست؛ مثلاً اینکه چقدر حرکت می‌کنیم، چه مدت می‌نشینیم و چقدر با دوستان و خانواده وقت می‌گذرانیم.

در شروع درس می‌خوانیم که زیاد نشستن خطرهای مربوط به سلامت را بیشتر می‌کند. پس فقط زمان ورزش مهم نیست؛ خوب است در طول روز هم فرصت‌هایی برای حرکت داشته باشیم. مثلاً بعد از مدتی کار با رایانه، از جایمان بلند شویم و کمی راه برویم.

حالا یک مثال آشنا: قدم‌زدن با یکی از اعضای خانواده، هم فرصتی برای تحرک است و هم فرصتی برای باهم‌بودن. پس هنگام فکرکردن به سبک زندگی سالم، مجموعهٔ عادت‌هایمان را ببینیم، نه فقط ورزش را.

فعالیت‌ها را انگلیسی بگو

اگر بخواهی بگویی کسی پای رایانه است یا با دوستانش وقت می‌گذراند، کدام عبارت به کارت می‌آید؟ این عبارت‌ها را یک‌جا یاد بگیر:

• eating junk food: خوردن خوراکی‌های ناسالم و کم‌ارزش
• surfing the net: گشتن در اینترنت
• jog: آرام دویدن
• hangs out with friends: با دوستان وقت می‌گذراند
• climbed: بالا رفت؛ برای کوه، یعنی صعود کرد

به کلمه‌های اطراف جای خالی هم دقت کن؛ آن‌ها سرنخ می‌دهند. مثلاً در جملهٔ زیر، بعد از is به شکل دارای -ing نیاز داریم:

My brother is surfing the net.

یعنی «برادرم دارد در اینترنت می‌گردد.» اینجا surfing به معنی موج‌سواری نیست؛ همراه the net معنی اینترنت‌گردی می‌دهد.

برای حرف‌زدن از عادت خودت می‌توانی بگویی:

I jog every morning.

یعنی «من هر روز صبح آرام می‌دوم.» حالا با توجه به معنی جمله، عبارت مناسب را پیدا کن.

در بشقاب تو چه خبر است؟

اگر خوراکی‌های دیروزت را در هرم غذایی علامت بزنی، کدام بخش‌ها علامت می‌خورند؟ healthy diet یعنی «رژیم غذایی سالم»؛ اینجا منظور از رژیم، الگوی غذا خوردن است، نه فقط برنامه‌ای برای لاغرشدن.

نام خوراکی‌ها را از پایین هرم به بالا مرور کنیم:

• rice, bread, spaghetti: برنج، نان، اسپاگتی
• tomato, carrot, onion: گوجه‌فرنگی، هویج، پیاز؛ apple, orange, banana, quince: سیب، پرتقال، موز، بِه
• milk, cheese, ice-cream: شیر، پنیر، بستنی؛ egg, meat, fish, chicken: تخم‌مرغ، گوشت، ماهی، مرغ
• oil, candy: روغن، آب‌نبات

هرم کمک می‌کند به تنوع و مقدار خوراکی‌ها توجه کنیم؛ خوراکی‌های نوک هرم سهم کمتری دارند. مثلاً اگر دیروز نان و برنج خورده‌ای، اما هیچ میوه یا سبزی نخورده‌ای، بد نیست امروز به این گروه‌ها هم توجه کنی. فقط نام یک خوراکی تعیین نمی‌کند که کل برنامهٔ غذایی تو سالم است یا نه؛ باید مجموعهٔ انتخاب‌هایت را ببینی.

از هرگز تا همیشه

اگر بگویی «من پیاده به مدرسه می‌روم»، هنوز معلوم نیست هر روز این کار را می‌کنی یا فقط بعضی روزها. قیدهای تکرار کمک می‌کنند بگویی یک کار چقدر تکرار می‌شود.

این واژه‌ها را از کمترین تا بیشترین تکرار بخوان:

• never: هرگز
• sometimes: گاهی
• often: اغلب
• usually: معمولاً
• always: همیشه

در جمله‌های این تمرین، قید را پیش از فعل اصلی می‌گذاریم. مثلاً اگر بیشتر روزها پیاده به مدرسه می‌روی، می‌توانی بگویی:

I usually walk to school.

یعنی «من معمولاً پیاده به مدرسه می‌روم.» اگر فقط گاهی این کار را می‌کنی، sometimes را جای usually بگذار.

یک مثال دیگر: I never eat fast food. یعنی «من هرگز فست‌فود نمی‌خورم.» خودِ never معنی منفی دارد؛ لازم نیست به این جمله not اضافه کنی.

حالا به عادت خودت فکر کن: تماشای تلویزیون برای تو کاری همیشگی است یا گاه‌به‌گاه؟ قیدی را انتخاب کن که واقعاً عادتت را نشان بدهد، نه عادتی که دوست داری داشته باشی!

عادت‌های سینا را کشف کن

اگر دوستی بیشتر وقتش را در خانه بگذراند، برای شناخت عادت‌هایش چه سرنخ‌هایی لازم داری؟ در گفت‌وگو، به کارهایی که سینا انجام می‌دهد و میزان تکرار آن‌ها دقت کن.

سینا از گشتن در اینترنت و بازی‌های رایانه‌ای حرف می‌زند. برای بیان این فعالیت‌ها می‌توانیم بگوییم:

He surfs the net and plays computer games.

او همچنین می‌گوید به‌ندرت بیرون می‌رود و با دوستانش وقت می‌گذراند. پس در پاسخ به این پرسش که آیا اهل ورزش است، فقط «نه» نگو؛ یک دلیل کوتاه هم بیاور. این‌طوری نشان می‌دهی گفت‌وگو را فهمیده‌ای، نه اینکه پاسخ را حدس زده‌ای.

حالا نوبت خودت است! برای گفتن ورزش موردعلاقه‌ات از الگوی My favorite sport is … استفاده کن. مثلاً اگر شنا را دوست داری، بگو:

My favorite sport is swimming.

یک بار جملهٔ خودت را با صدای بلند بگو؛ قرار است بتوانی دربارهٔ زندگی واقعی‌ات صحبت کنی، نه فقط جمله‌ها را حفظ کنی.

شروع با شناخت سلامت

تصور کن کسی تصمیم گرفته برای سالم‌تر زندگی‌کردن، ناگهان ورزش سنگین یا رژیم غذایی سختی را شروع کند. آیا همین تصمیم کافی است؟ نویسنده در آغاز متن هشدار می‌دهد که حتی رژیم و ورزش، بدون برنامه‌ریزی دقیق، ممکن است به فرد آسیب بزنند.

پس نقطهٔ شروع چیست؟ در بند دوم می‌خوانیم:

First they should check their general health.

یعنی «ابتدا باید سلامت عمومی خود را بررسی کنند». واژهٔ First به ما نشان می‌دهد که نویسنده دارد نخستین گام را معرفی می‌کند. عبارت general health هم یعنی «سلامت عمومی»؛ متن برای بررسی آن، اندازه‌گیری فشار خون و ضربان قلب را مطرح می‌کند.

کار دیگر، بررسی family health history، یعنی «سابقهٔ سلامت خانواده» است: اینکه آیا کسی در خانواده بیماری خاصی داشته است یا نه. دقت کن: این عبارت دربارهٔ وضعیت خود فرد نیست، بلکه به سابقهٔ بیماری در خانواده اشاره دارد.

بنابراین، شروع سبک زندگی سالم در این متن فقط «بیشتر ورزش‌کردن» نیست؛ ابتدا باید وضعیت سلامت را شناخت و با برنامه پیش رفت.

مراقبت از بدن

فرض کن برای ناهار فقط خوراکی‌های کم‌ارزش بخوری؛ آیا صرفاً سیرشدن یعنی خوب از بدنت مراقبت کرده‌ای؟ بند سوم متن، سلامت جسمی یا physical health را توضیح می‌دهد: کیفیت و تعادل غذا هم مهم است.

نویسنده بین دو نوع تغذیه تفاوت می‌گذارد: healthy food یعنی غذای سالم که به عمر طولانی‌تر و پیشگیری از بیماری کمک می‌کند؛ در مقابل، junk food یعنی خوراکی کم‌ارزش که باعث افزایش وزن می‌شود و خطر حملهٔ قلبی را بالا می‌برد. دقت کن: «افزایش خطر» به معنی «حتماً رخ‌دادن» نیست.

منظور از balanced servings، خوردن مقدارهای متعادل از گروه‌های غذاییِ نام‌برده در متن است: نان، سبزیجات، میوه، پروتئین و روغن؛ نه حذف خودسرانهٔ یک گروه یا زیاده‌روی در گروهی دیگر.

در پایان همین بند، نویسنده daily exercises، یعنی ورزش روزانه، را هم به مراقبت از بدن اضافه می‌کند. پس هنگام خواندن، این ارتباط را به خاطر بسپار: تغذیهٔ متعادل و ورزش روزانه، هر دو به سلامت جسمی کمک می‌کنند.

روابط و عادت‌های روزانه

آیا برای زندگی سالم فقط باید مراقب بدنمان باشیم؟ نویسنده در بند چهارم، توجه ما را به روابط سالم با دیگران جلب می‌کند. عبارت healthy relationships یعنی «روابط سالم» و social life به زندگی اجتماعی اشاره دارد. طبق متن، ارتباط خوب با دیگران خطر مرگ را کاهش می‌دهد؛ اما بعضی افراد به‌دلیل مشغله، کمتر به دیدن بستگان می‌روند و بیشتر با فناوری ارتباط برقرار می‌کنند.

در بند بعد، نویسنده سراغ عادت‌های آسیب‌زا و وابستگی می‌رود. Addiction یعنی «اعتیاد یا وابستگی». مثال‌های متن، سیگارکشیدن و استفادهٔ طولانی از رایانه‌اند.

برای فهم ارتباط این دو بند، به یک موقعیت روزمره فکر کن: پیام‌دادن به یکی از بستگان می‌تواند راه ارتباط باشد؛ اما اگر ساعت‌ها پای رایانه بمانی، استفاده از فناوری ممکن است به عادتی آسیب‌زا تبدیل شود. پس متن فناوری را در دو موقعیت مطرح می‌کند: وسیله‌ای برای ارتباط، و چیزی که استفادهٔ طولانی از آن می‌تواند خطرناک باشد.

سلامت عاطفی و پیام پایانی

فرض کن کسی ورزش می‌کند و غذای سالم می‌خورد، اما همیشه نگران و آشفته است. آیا فقط مراقبت از بدن برای داشتن زندگی خوب کافی است؟

نویسنده در بخش پایانی متن، emotional health، یعنی «سلامت عاطفی»، را مهم‌ترین عامل برای لذت‌بردن از زندگی خوب معرفی می‌کند. عبارت Above all یعنی «مهم‌تر از همه»؛ این عبارت به ما نشان می‌دهد که نویسنده می‌خواهد بر نکته‌ای تأکید ویژه کند. در همین بخش، دعا کردن نمونه‌ای از راه‌های کاهش فشار روانی و رسیدن به زندگی آرام و متعادل معرفی می‌شود.

اما پیام پایان متن فقط «آرامش داشته باش» نیست. نویسنده دوباره به داشتن برنامه برمی‌گردد: برای زندگی سالم‌تر و طولانی‌تر، باید هم از سلامت جسمی و هم از سلامت عاطفی مراقبت کنیم. پس سلامت عاطفی جای مراقبت از بدن را نمی‌گیرد؛ این دو باید در برنامهٔ زندگی کنار هم باشند.

از مرور سریع تا درک مطلب

وقتی می‌خواهی بدانی یک مطلب ارزش خواندن دارد، معمولاً اول نگاهی سریع به آن می‌اندازی. Skimming یا مرور سریع هم برای گرفتن تصویر کلی متن است، نه فهمیدن تک‌تک واژه‌ها.

ابتدا عنوان و تصویرهای احتمالی را ببین؛ سپس خط اول و آخر هر بند را سریع بخوان. فعلاً درگیر معنی همهٔ کلمه‌ها نشو. از خودت دو سؤال بپرس:

• موضوع چیست؟ متن دربارهٔ چه چیزی است؟ اینجا: سبک زندگی سالم.
• پیام اصلی چیست؟ نویسنده دربارهٔ آن چه می‌گوید؟ اینجا: زندگی سالم و طولانی به برنامه‌ریزی دقیق نیاز دارد.

پس «سیگار برای سلامت زیان‌آور است» فقط یکی از جزئیات متن است، نه پیام کل آن.

اما اگر سؤال بپرسد «چه چیزی خطر حملهٔ قلبی را افزایش می‌دهد؟»، به Scan یا جست‌وجوی اطلاعات مشخص نیاز داری: دنبال عبارت *heart attack* بگرد و جملهٔ مرتبط را دقیق بخوان. برای پیدا کردن بند مرتبط هم همین روش کمک می‌کند؛ مثلاً *relationships* تو را به بخش روابط اجتماعی می‌رساند.

تکه‌های کوچک، واژه‌های تازه

فرض کن در یک متن دربارهٔ سلامت، واژهٔ unhealthy را می‌بینی. اگر healthy یعنی «سالم» و un- معنی «ناـ» بدهد، می‌توانی معنی واژهٔ تازه را حدس بزنی: «ناسالم»!

پیشوند به ابتدای واژه می‌آید و در معنی آن تغییر ایجاد می‌کند. چند نمونهٔ کاربردی:

• re- معنی «دوباره» می‌دهد؛ rewrite یعنی «بازنویسی کردن».
• im- معنی منفی می‌دهد؛ impossible یعنی «غیرممکن».
• mid- معنی «میانه» می‌دهد؛ midday یعنی «نیمروز».

پسوند به پایان واژه اضافه می‌شود و می‌تواند نقش آن را تغییر دهد. مثلاً writer یعنی «نویسنده»؛ پسوند -er از فعل write یک اسم ساخته است. useful یعنی «مفید»؛ پسوند -ful از اسم use یک صفت ساخته است. slowly یعنی «به‌آرامی» و پسوند -ly قید ساخته است.

نکتهٔ کارآگاهی: فقط به چند حرف اول یا آخر نگاه نکن؛ معنی و ساخت واژه را هم بررسی کن. مثلاً uncle به معنی «عمو یا دایی» است و با پیشوند منفی‌ساز un- ساخته نشده است.

تجربه‌ها با حال کامل

تا حالا فیلمی دیده‌ای که بخواهی دربارهٔ تجربهٔ دیدنش حرف بزنی، نه زمان دقیق آن؟ حال کامل برای بیان تجربه‌ها یا کارهای گذشته‌ای به کار می‌رود که با اکنون ارتباط دارند.

برای ساختنش، بعد از فاعل have یا has و سپس شکل سوم فعل را می‌آوریم. برای he، she و it از has و برای I، you، we و they از have استفاده می‌کنیم:

• I have watched that movie. یعنی «آن فیلم را دیده‌ام».
• She has written a letter. یعنی «او نامه‌ای نوشته است».

شکل سوم فعل‌های باقاعده معمولاً با ed ساخته می‌شود؛ مثل watched. فعل‌های بی‌قاعده را باید یاد بگیری؛ مثلاً شکل سوم write، واژهٔ written است.

برای منفی کردن، not را بعد از have یا has بگذار:

• She has not written a letter.

برای پرسشی کردن، have یا has را به ابتدای جمله ببر:

• Has she written a letter?

برای پرسیدن تجربه هم می‌توانی بگویی: Have you ever watched that movie? یعنی «آیا تا حالا آن فیلم را دیده‌ای؟» دقت کن که در منفی و پرسشی هم شکل سوم فعل تغییر نمی‌کند.

معنی فعل همراهِ آن است

اگر کسی بگوید Hurry up!، منظورش «عجله کن!» است؛ ترجمهٔ جداگانهٔ hurry و up کمکی به فهم پیام نمی‌کند. بعضی فعل‌ها همراه با واژه‌ای دیگر، یک فعل عبارتی می‌سازند. بهتر است معنی این ترکیب را یک‌جا یاد بگیریم.

مثلاً give up یعنی «ترک کردن» و look after یعنی «مراقبت کردن از». به این جمله نگاه کن:

Sara looked after us very well.

یعنی «سارا خیلی خوب از ما مراقبت کرد»، نه اینکه فقط به ما نگاه کرد!

در پرسش Has your father given up smoking? هم دربارهٔ ترک سیگار می‌پرسیم. اینجا given شکل سوم give است؛ فعل تغییر شکل داده، اما همراهش، up، همچنان بخشی از ترکیب است.

برای یادگیری، ترکیب‌ها را همراه معنی و یک موقعیت یادداشت کن: call back برای دوباره تماس گرفتن، turn off برای خاموش کردن دستگاه و get up برای از جا یا از خواب برخاستن. هر بار از خودت بپرس: «این چند واژه با هم چه پیامی می‌دهند؟»

فعالیت‌ها در نقش اسم

«شنا کردن» را دوست داری؟ در انگلیسی هم می‌توانیم از یک فعالیت مثل یک اسم حرف بزنیم. برای این کار، به فعل -ing اضافه می‌کنیم؛ مثلاً swim به swimming تبدیل می‌شود. وقتی این شکل نامِ فعالیت باشد، به آن اسم مصدر (gerund) می‌گوییم.

اسم مصدر می‌تواند دو نقش داشته باشد:

• فاعل: در جملهٔ Swimming is useful. یعنی «شنا کردن مفید است»، دربارهٔ شنا کردن حرف می‌زنیم؛ پس Swimming فاعل است. یک اسم مصدر، فعل مفرد می‌گیرد.
• مفعول: در جملهٔ I enjoy swimming. یعنی «از شنا کردن لذت می‌برم»، واژهٔ swimming می‌گوید از چه فعالیتی لذت می‌برم؛ پس مفعول است. بعد از فعل‌هایی مانند enjoy، finish و practice، برای نام بردن از فعالیت از اسم مصدر استفاده می‌کنیم.

اما هر شکل ingداری اسم مصدر نیست! در I am swimming now. یعنی «الان دارم شنا می‌کنم»، عبارت am swimming فعلِ حال استمراری است و کاری را در حال انجام نشان می‌دهد، نه نام یک فعالیت.

بعد از حرف اضافه

فرض کن می‌خواهی بگویی «من به یادگیری زبان انگلیسی علاقه دارم». در عبارت interested in، واژهٔ in حرف اضافه است. اگر بعد از آن یک فعالیت بیاید، فعل را به شکل اسم مصدر می‌آوریم:

I am interested in learning English.

اینجا learning نام فعالیت «یادگیری» است؛ پس بعد از in از learn استفاده نمی‌کنیم.

همین الگو را با حرف‌های اضافهٔ دیگر هم داریم:

• Sara is good at swimming. سارا در شنا مهارت دارد.
• We talked about walking. ما دربارهٔ پیاده‌روی صحبت کردیم.
• He left without eating breakfast. او بدون خوردن صبحانه رفت.

برای ساختن چنین جمله‌هایی، اول حرف اضافه را پیدا کن؛ بعد، اگر می‌خواهی از یک فعالیت نام ببری، شکل ing‌دار فعل را به کار ببر. لازم نیست اسم مصدر حتماً اول جمله باشد: در این مثال‌ها، بعد از حرف اضافه آمده است.