خلاصه درس ۹ قرآن نهم؛ درسنامه و نکات مهم

کار خوب، کار بهتر

فرض کن دو نفر به هم‌کلاسی‌شان در یادگیری درس کمک می‌کنند؛ آیا کمکشان حتماً ارزش یکسانی دارد؟

در آیهٔ دوم سورهٔ مُلک می‌خوانیم:

اَلَّذی خَلَقَ الـمَوتَ وَالحَیوٰةَ لِیَبلُوَكُم اَیُّكُم اَحسَنُ عَمَلاً وَهُوَ العَزیزُ الغَفورُ

این آیه می‌گوید خدا مرگ و زندگی را آفریده است تا شما را بیازماید که کدام‌یک بهتر عمل می‌کنید. پس زندگی فرصتی است که با انتخاب‌هایمان نشان دهیم چگونه رفتار می‌کنیم. نکتهٔ مهم، فقط بیشتر کارکردن نیست؛ بهتر انجام‌دادن کار هم اهمیت دارد.

«حَسَن» یعنی خوب و «اَحسَن» یعنی بهتر. مثلاً کمک به هم‌کلاسی برای فهمیدن درس، کاری خوب است؛ اگر این کمک با صبر، بدون تحقیر و برای رضای خدا باشد، می‌تواند کاری بهتر باشد.

حالا عبارت «اَیُّكُم اَحسَنُ عَمَلاً» را آرام بخوان و فکر کن: امروز کدام کار خوبت را می‌توانی بهتر انجام دهی؟

آغاز و مقصد سفر

وقتی راهی سفر می‌شوی، دانستن مقصد کمک می‌کند مسیرت را آگاهانه انتخاب کنی. آیات آغاز سورهٔ تغابن هم ما را با آغاز و مقصد سفر زندگی آشنا می‌کنند.

در آغاز سوره می‌خوانیم که آنچه در آسمان‌ها و زمین است، خدا را تسبیح می‌گوید؛ یعنی او را از هر عیب و نقصی پاک می‌داند. فرمانروایی از آنِ خداست و ستایش نیز برای اوست؛ او بر هر کاری تواناست.

سپس آیات یادآوری می‌کنند که خدا ما و جهان را آفریده، آفرینش جهان بیهوده نیست و به انسان صورتی نیکو بخشیده است. عبارت «وَاِلَيهِ الـمَصيرُ» نیز یعنی بازگشت به سوی اوست.

پس زندگی، سفری بی‌مقصد نیست. همان‌طور که مقصد یک سفر بر انتخاب مسیر اثر می‌گذارد، توجه به بازگشت به سوی خدا هم می‌تواند به انتخاب‌های روزانهٔ ما جهت بدهد.

حالا آیات آغازین تغابن را در صفحهٔ ۸۹ آرام بخوان و هنگام رسیدن به عبارت مربوط به بازگشت، به معنایش فکر کن.

پنهان و آشکار ما

آیا پیش آمده به کسی کمک کنی و هیچ‌کس متوجه نشود؟ دیده‌نشدنِ کار تو به معنای بی‌خبرماندن خدا نیست. در آیهٔ چهارم سورهٔ تغابن می‌خوانیم که خدا هم آنچه را پنهان می‌کنیم می‌داند و هم آنچه را آشکار می‌سازیم؛ حتی از درون دل‌ها آگاه است. پس آگاهی خدا فقط به رفتارهای دیدنی ما محدود نمی‌شود؛ نیت ما را هم دربرمی‌گیرد.

کمی مکث کن: کمک‌کردن برای تشویق‌شدن، با کمک‌کردن از روی دلسوزی چه تفاوتی دارد، اگر ظاهر هر دو کار یکی باشد؟

آیات پنجم و ششم از کسانی یاد می‌کنند که پیامبران با دلیل‌های روشن به سراغشان آمدند، اما آنان نپذیرفتند که انسانی راهنمایشان باشد و روی گرداندند؛ سپس پیامد تلخ انتخاب خود را چشیدند. این یادآوری به ما هشدار می‌دهد که راهنمایی الهی را از روی غرور کنار نگذاریم. خدا به پذیرش ما نیاز ندارد؛ این ما هستیم که به هدایت او نیاز داریم.

تقوا، توکل و گشایش

وقتی با مشکلی روبه‌رو می‌شوی، مثلاً برای جبران عقب‌افتادگی درسی برنامه می‌ریزی، توکل یعنی در کنار تلاش، به خدا تکیه کنی؛ نه اینکه دست از کار بکشی.

برای فهم عبارت‌های این صفحه، چند واژه کلید راه‌اند:

• يَجعَلُ: قرار می‌دهد
• مَخرَج: راه نجات، محل خروج
• يَحتَسِبُ: گمان می‌کند
• يَتَوَكَّلُ: توکل می‌کند
• حَسبُ: کافی است
• قَدر: اندازه

حالا به پیوند عبارت‌ها توجه کن: «وَمَن يَتَّقِ اللهَ» یعنی «و هرکس تقوای الهی داشته باشد». ادامهٔ آن، «يَجعَل لَهُ مَخرَجًا»، از قرار دادن راه نجات برای او خبر می‌دهد. «وَيَرزُقهُ مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ» نیز یعنی از جایی که گمان نکند، به او روزی دهد.

نکتهٔ ترجمه: در این عبارت‌ها، فعل‌های مضارع را به صورت التزامی می‌آوریم؛ مثلاً «تقوا داشته باشد»، نه «تقوا دارد».

عبارت «وَمَن يَتَوَكَّل عَلَى اللهِ فَهُوَ حَسبُهُ» هم می‌گوید هرکس بر خدا توکل کند، خدا برای او کافی است. پس پیام آیات، همراه‌کردن انتخاب درست و تلاش با اعتماد به خداست؛ نه انتظارِ حل مشکلات بدون کوشش.

کلیدهای فهم آیات

گاهی برای فهمیدن یک عبارت قرآنی، کافی است چند واژهٔ کلیدی آن را بشناسیم؛ درست مثل وقتی که معنی یک واژهٔ ناآشنا، مفهوم یک پیام را برایمان روشن می‌کند.

این واژه‌ها را با معنایشان همراه کن:

• يَجعَلُ: قرار می‌دهد
• مَخرَج: راه نجات، محل خروج
• حَيثُ: جا، هرکجا
• يَحتَسِبُ: گمان می‌کند
• يَتَوَكَّلُ: توکل می‌کند
• حَسبُ: کافی است
• قَدر: اندازه

مثلاً وقتی در حل یک مسئله گیر کرده‌ای، پیدا کردن راه بیرون آمدن از مشکل، نمونه‌ای برای فهم معنای مَخرَج است. پس این واژه را فقط به معنای درِ خروج یک ساختمان در نظر نگیر؛ «راه نجات» هم معنای آن است.

به حَسبُ هم دقت کن: در این درس معنای آن «کافی است» است، نه «حساب کردن». حالا ببین می‌توانی این کلیدها را در یک عبارت تشخیص بدهی؟

از واژه به عبارت

معنای تک‌تک واژه‌ها را که بدانیم، یک قدم دیگر مانده است: باید آن‌ها را درست کنار هم بگذاریم. در عبارت‌های این فعالیت، فعل‌های مضارع را به صورت التزامی ترجمه می‌کنیم؛ یعنی مثلاً به‌جای «تقوا دارد» می‌گوییم «تقوا داشته باشد».

این تفاوت را در حرف‌های روزمره هم می‌بینی: «دوستم تلاش می‌کند» از کاری خبر می‌دهد؛ اما در «هر کس تلاش کند…»، انجام کار به صورت شرط مطرح می‌شود.

حالا عبارت «وَمَن يَتَّقِ اللهَ» را قدم‌به‌قدم معنا کنیم:

• «وَمَن»: و هر کس
• «يَتَّقِ»: تقوا داشته باشد
• «اللهَ»: خدا

پس ترجمهٔ روان عبارت می‌شود: «و هر کس تقوای خدا را داشته باشد»، نه «هر کس تقوای خدا را دارد».

برای ترجمهٔ عبارت بعدی هم همین روش را به کار ببر: ابتدا معنای واژه‌ها را پیدا کن، سپس شکل فعل را بررسی کن و جمله‌ای روان بساز.

پیام امید و توکل

حالا عبارت‌ها را کنار هم بگذار تا پیام آیات روشن شود:

• «وَمَن يَتَّقِ اللهَ يَجعَل لَهُ مَخرَجًا»: هرکس تقوای الهی داشته باشد، خدا برای او راه نجاتی قرار دهد.
• «وَيَرزُقهُ مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ»: و از جایی که گمان نکند، به او روزی دهد.
• «وَمَن يَتَوَكَّل عَلَى اللهِ فَهُوَ حَسبُهُ»: و هرکس بر خدا توکل کند، خدا برای او کافی است.

ادامهٔ آیات می‌گوید خداوند کار و خواست خود را به انجام می‌رساند و برای هر چیزی اندازه‌ای قرار داده است.

این پیام‌ها کنار هم، به ما امید همراه با مسئولیت‌پذیری می‌دهند: در سختی‌ها راه درست را انتخاب کنیم و به خدا اعتماد داشته باشیم. توکل به معنای کنار گذاشتن تلاش نیست؛ همچنین نباید انتظار داشته باشیم هر خواسته‌ای فوراً و دقیقاً مطابق میل ما برآورده شود.

مثلاً اگر از امتحان نگرانی، درس بخوان، از معلم کمک بگیر و به‌جای تقلب، درستکاری را انتخاب کن. همراه این تلاش، به خدا تکیه کن و راه گشایش را فقط به چیزهایی که اکنون به ذهنت می‌رسد محدود ندان.

روان و روشن بخوانیم

تا حالا به صدای «ن» در «انحلال» و «سنگ» دقت کرده‌ای؟ هر دو را آرام بگو. در «انحلال»، نون روشن‌تر شنیده می‌شود؛ اما در «سنگ»، تلفظ آن به حرف بعد وابسته است. در خواندن قرآن هم باید به حرف بعد از نون ساکن یا تنوین توجه کنیم.

اگر بعد از نون ساکن یا تنوین یکی از شش حرف «أ، ح، خ، ع، غ، هـ» بیاید، آن را معمولی و واضح می‌خوانیم. مثلاً در «اَنعَمتَ»، پس از نون ساکن، «ع» آمده است؛ پس صدای نون را روشن ادا می‌کنیم. در «سلامٌ هِيَ» هم تنوین پیش از «هـ» قرار دارد و واضح خوانده می‌شود.

در برابر دیگر حروف، طبق بیان سادهٔ کتاب، نون ساکن و تنوین در حرف بعد خوانده می‌شوند؛ مانند نون ساکن در «اَن لا». این به معنی حذف دلخواه صدا نیست؛ با شنیدن قرائت درست و تکرار آن، شیوهٔ تلفظ را یاد می‌گیریم.

حالا «اَنعَمتَ» و «سلامٌ هِيَ» را آرام بخوان و به روشن بودن صدای نون و تنوین توجه کن.

حرف بعد را ببین

آرام بگو «منهج» و بعد «سنگ». دقت کن: در «منهج»، صدای نون روشن‌تر شنیده می‌شود؛ اما در «سنگ»، زبان برای گفتن حرف بعد آماده می‌شود و نون را همان‌طور تلفظ نمی‌کنیم. در خواندن قرآن هم توجه به حرف بعد به روان‌خوانی کمک می‌کند.

هرجا نون ساکن «نْ» یا تنوین «ــً ــٍ ــٌ» دیدی، به حرف پس از آن نگاه کن:

• اگر یکی از شش حرف «أ، ح، خ، ع، غ، هـ» بود، صدای نون را معمولی و واضح بخوان؛ مثلاً در «اَنعَمتَ»، پس از نون، «ع» آمده است. در «سَلامٌ هِيَ» هم پس از تنوین، «هـ» قرار دارد.
• پیش از حرف‌های دیگر، نون ساکن و تنوین را مطابق قرائت الگو با حرف بعد پیوند بده؛ مانند «اَن لا». لازم نیست برای همهٔ این حرف‌ها یک صدای یکسان بسازی.

پس راهنمای تو این است: نون ساکن یا تنوین را پیدا کن، بعد حرف بعدش را ببین.

بخوان، گوش بده، دوباره بخوان

برای روان خواندن، فقط چند بار تکرار کردن کافی نیست؛ باید بفهمیم کجای خواندنمان نیاز به اصلاح دارد. مثل وقتی که برای یاد گرفتن تلفظ یک واژه، اول خودمان آن را می‌گوییم و بعد به تلفظ درست گوش می‌دهیم.

آیهٔ دوم سورهٔ ملک را در صفحهٔ ۹۳ پیدا کن و این مسیر را انجام بده:

• نخست بخوان: آیه را آرام بخوان؛ لازم نیست بار اول بی‌اشتباه باشی.
• با دقت گوش بده: اگر فایل قرائت الگوی درس را در اختیار داری، همان آیه را پخش کن و هم‌زمان کلمات را با چشم دنبال کن. به‌ویژه بشنو که تنوینِ «عَمَلاً» هنگام وصل به «وَهُوَ» چگونه خوانده می‌شود.
• مقایسه و اصلاح کن: همان بخش را دوباره بخوان و تلاش کن تلفظت به الگو نزدیک‌تر شود. اگر لازم بود، فقط همان ترکیب کوتاه را دوباره گوش بده.

اگر اکنون فایل را نداری، محل تمرین را مشخص کن تا بعداً با شنیدن الگو بررسی‌اش کنی؛ حدس زدن جای شنیدن دقیق را نمی‌گیرد.

از واژه تا معنای عبارت

برای فهمیدن عبارت‌های قرآن، از واژه‌هایی که می‌شناسی شروع کن؛ درست مثل کنار هم گذاشتن تکه‌های یک جورچین.

در این درس، «یَد» یعنی دست، «مَوت» یعنی مرگ، «یَبلو» یعنی می‌آزماید و «اَیّ» یعنی کدام یا کدام‌یک. حالا این واژه‌ها را در عبارت ببین:

• «بِیَدِهِ الـمُلكُ»: فرمانروایی به دست اوست؛ یعنی اختیار فرمانروایی از آنِ خداست.
• «خَلَقَ الـمَوتَ وَالحَیوٰةَ»: مرگ و زندگی را آفرید.
• «لِیَبلُوَكُم»: تا شما را بیازماید. «لِـ» معنای «تا» و «كُم» معنای «شما» را می‌رساند.
• «اَیُّكُم»: کدام‌یک از شما.
• «اَلعَزیزُ الغَفورُ»: شکست‌ناپذیر و بسیار آمرزنده.

حالا دو تکه را به هم وصل کن: «لِیَبلُوَكُم اَیُّكُم اَحسَنُ عَمَلاً» یعنی «تا شما را بیازماید که کدام‌یک از شما نیکوکارترید». دقت کن که شناخت یک واژه کمک می‌کند، اما برای فهم کامل باید ارتباط واژه‌های عبارت را هم ببینی.

کلیدهای فهم آیات

تا حالا شده با فهمیدن چند کلمه، معنی یک جمله برایت روشن شود؟ برای فهم آیات این درس هم از چهار کلید شروع می‌کنیم:

• یَد یعنی «دست» و جمع آن اَیدی است.
• مَوت یعنی «مرگ».
• یَبلو یعنی «می‌آزماید».
• اَیّ یعنی «کدام» یا «کدام‌یک».

حالا این کلیدها را در ترکیب‌ها پیدا کنیم. در «خَلَقَ الـمَوتَ وَالحَیوٰةَ»، اگر بدانی «خَلَقَ» یعنی «آفرید» و «الحَیوٰة» یعنی «زندگی»، معنی ترکیب روشن می‌شود: «مرگ و زندگی را آفرید».

در «لِیَبلُوَكُم»، «لِـ» معنای «تا» و «كُم» معنای «شما را» می‌دهد؛ پس یعنی «تا شما را بیازماید». همچنین «اَیُّكُم» یعنی «کدام‌یک از شما».

یک نکتهٔ کاربردی: وقتی می‌گوییم «اختیار این کار دست اوست»، منظورمان اختیار داشتن است، نه دستِ جسمانی. در «بِیَدِهِ الـمُلكُ» هم منظور این است که فرمانروایی در اختیار اوست.

زندگی؛ فرصت عمل بهتر

اگر زندگی یک آزمون باشد، آیا فقط تعداد کارهایمان مهم است؟ آیات آغاز سورهٔ ملک توجه ما را به بهتر بودن عمل جلب می‌کنند.

آیهٔ نخست می‌گوید خداوند پربرکت است؛ فرمانروایی در دست اوست و بر هر چیزی تواناست. پس جهان و زندگی ما بیرون از قدرت و فرمانروایی او نیست.

در آیهٔ دوم می‌خوانیم که خدا مرگ و زندگی را آفریده است تا ما را بیازماید: کدام‌یک عمل بهتری داریم؟ بنابراین، فرصت زندگی را باید برای درست‌تر و نیکوتر رفتارکردن به کار ببریم؛ نه اینکه فقط تعداد کارهایمان را بیشتر کنیم. مثلاً هنگام کمک به هم‌کلاسی، مهم است که واقعاً به یادگیری او کمک کنیم، نه اینکه صرفاً پاسخ‌ها را در اختیارش بگذاریم.

پایان آیه، خدا را «العَزیزُ الغَفورُ» معرفی می‌کند؛ یعنی شکست‌ناپذیر و بسیار آمرزنده. پس در کنار شناخت قدرت خدا، به آمرزش او هم امیدواریم و برای جبران اشتباه‌ها تلاش می‌کنیم.

شبیه پیامبر در اخلاق

اگر کسی بگوید «پیرو پیامبرم»، انتظار داری این پیروی در رفتارش چگونه دیده شود؟ پیام قرآنی این بخش، توجه ما را به اخلاق والای پیامبر جلب می‌کند:

«وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ»

یعنی: «و به‌راستی تو دارای اخلاقی بزرگ هستی.»

کتاب از ما می‌پرسد: «ما در این ویژگی چه نسبتی با پیامبر خود داریم؟» برای پاسخ، باید به رفتارمان نگاه کنیم؛ فقط دوست‌داشتن اخلاق خوب کافی نیست، باید آن را تمرین کنیم.

مثلاً وقتی هم‌کلاسی‌ات پاسخ اشتباهی می‌دهد، می‌توانی به‌جای مسخره‌کردنش، با احترام کمکش کنی. یا وقتی از دوستی ناراحتی، به‌جای توهین، آرام دربارهٔ ناراحتی‌ات حرف بزنی. پیروی از پیامبر در اخلاق، در همین انتخاب‌های روزمره دیده می‌شود. لازم نیست ادعا کنیم مانند او شده‌ایم؛ می‌توانیم هر روز برای نزدیک‌ترشدن به الگوی اخلاقی او قدمی برداریم.

عزت و پایداری

اگر کسی از تو بخواهد برای پذیرفته‌شدن در جمع، دوستت را مسخره کنی، چه می‌کنی؟ عزت یعنی ارزش و سربلندی خودت را حفظ کنی؛ نه اینکه برای جلب رضایت دیگران، به کار نادرست تن بدهی. عزتمندی با تحقیر دیگران هم فرق دارد.

در صفحهٔ ۹۶ می‌خوانیم:

قرآن کریم عزت را فقط از آن خدا، پیامبر و مؤمنان می‌داند.

این بخش، عزت را با حفظ استقلال و پایداری در راه حق پیوند می‌دهد. یعنی دیگران ما را به نادرستی نکشانند و سختی‌ها باعث نشوند از کار درست دست بکشیم. در مثال بالا، می‌توانی محترمانه مخالفت کنی و همراه مسخره‌کنندگان نشوی.

کتاب، ایستادگی امام حسین علیه‌السلام و یارانش را نمونهٔ برجستهٔ نپذیرفتن ذلت معرفی می‌کند. همچنین پیروزی انقلاب اسلامی و دفاع مردم ایران از کشور در هشت سال دفاع مقدس را نمونه‌هایی از پایداری با تکیه بر آموزه‌های قرآنی می‌داند.

سرچشمهٔ عزت

آیا کسی که ثروت یا طرف‌داران بیشتری دارد، حتماً عزتمندتر است؟ برای پاسخ، باید معنای عزت را بشناسیم: سربلندی و ارزشمندی‌ای که با تحقیر شدن و خوار شدن سازگار نیست. عزت با مشهور بودن یا برتر دانستن خود از دیگران فرق دارد.

قرآن می‌فرماید: «وَلِلّٰهِ العِزَّةُ وَلِرَسولِهِ وَلِلمُؤمِنینَ». یعنی عزت از آنِ خدا، پیامبر او و مؤمنان است. پس سرچشمهٔ عزت خداست؛ عزت پیامبر و مؤمنان نیز از پیوندشان با اوست، نه از دارایی یا تأیید دیگران.

مثلاً اگر در جمع دوستان، کسی را به‌خاطر نداشتن وسیله‌ای گران‌قیمت مسخره کنند، این رفتار ارزش واقعی او را کم نمی‌کند. نگاه قرآنی یادمان می‌دهد که برای شناخت عزت، فقط به ظاهر زندگی و نظر دیگران نگاه نکنیم.

استقلال و پایداری

اگر کسی برای کمک‌کردن به تو شرط بگذارد که همیشه به‌جای تو تصمیم بگیرد، آیا این کمک استقلالت را حفظ می‌کند؟ استقلال یعنی زیر سلطهٔ دیگران نرفتن؛ نه اینکه هیچ همکاری و کمکی را نپذیریم. آموزهٔ قرآنیِ این بخش، سلطهٔ کافران بر مؤمنان را نمی‌پذیرد.

اما حفظ استقلال گاهی سخت می‌شود؛ اینجاست که پایداری اهمیت پیدا می‌کند: یعنی در راه حق ثابت‌قدم بمانی و با دیدن مانع، زود تسلیم نشوی. قرآن وعده می‌دهد که اگر مؤمنان خدا را یاری کنند، خدا نیز آنان را یاری می‌کند و قدم‌هایشان را استوار می‌سازد. یاری خدا یعنی یاری دین و عمل به فرمان او، نه اینکه خدا به کمک ما نیاز داشته باشد.

مثلاً اگر دوستی تو را برای همراهی در تقلب تحت فشار بگذارد، نپذیرفتن خواستهٔ نادرست او نشانهٔ استقلال است؛ ادامه‌دادن این انتخاب درست، با وجود فشار، نشانهٔ پایداری است. پس تکیه بر یاری خدا با تلاش و انتخاب درست همراه است، نه دست‌روی‌دست‌گذاشتن.

الگوی عزتمندی

آیا عزتمند بودن یعنی هیچ‌وقت با سختی روبه‌رو نشویم؟ نه؛ مهم این است که هنگام سختی، برای حفظ حق و کرامت خود چه انتخابی می‌کنیم.

درس، امام حسین علیه‌السلام و یارانش را نمونهٔ برجستهٔ عزتمندی معرفی می‌کند؛ آنان در برابر ظلم ایستادند و برای رهایی از فشار، به خواری تن ندادند. شعار «هیهات منّا الذّلة» یعنی «خواری از ما دور است» و همین انتخاب را بیان می‌کند.

در ادامه، کتاب توضیح می‌دهد که مردم ایران به رهبری امام خمینی در انقلاب اسلامی از نهضت حسینی الهام گرفتند. همچنین در هشت سال دفاع مقدس، با تکیه بر آموزه‌های قرآن و استقامت از کشور و انقلاب خود دفاع کردند. پیوند این نمونه‌ها، الگوگرفتن از ایستادگی در برابر ظلم است، نه یکسان‌بودن همهٔ شرایط تاریخی آن‌ها.

در زندگی روزمره هم اگر کسی برای همراه‌کردنت با آزار یک هم‌کلاسی به تو فشار بیاورد، مخالفت محترمانه و کمک‌گرفتن از فردی قابل‌اعتماد می‌تواند تمرینی برای حفظ عزت باشد.

پیام عزت در سرود

تا حالا پیش آمده شنیدن یک شعر یا سرود، به تو برای ادامه‌دادن کاری سخت انگیزه بدهد؟ شعر و آهنگ می‌توانند یک پیام را هم به یادماندنی‌تر کنند و هم احساس ما را برانگیزند.

در این درس، سرود «هیهات منّا الذّلة» نمونه‌ای از همین تأثیر است. معنای این عبارت، «خواری از ما دور است» است؛ یعنی زیر بار ذلت نمی‌رویم. تکرار آن در سرود، پیام عزت و ایستادگی را در ذهن شنونده زنده نگه می‌دارد.

شاعر این سرود حاج‌حبیب‌الله معلمی است و حاج صادق آهنگران آن را اجرا کرده است. کتاب توضیح می‌دهد که چنین سرودهایی در دوران دفاع مقدس، شور و ایمان رزمندگان را تقویت می‌کردند. اشارهٔ شعر به یاوری قرآن و عشق به امام حسین نیز نشان می‌دهد که پیام سرود با باورهای قرآنی و الگوی ایستادگی پیوند دارد. پس این سرود فقط برای برانگیختن هیجان نیست؛ پیام عزت را با زبان شعر و نوای حماسی منتقل می‌کند.