نمونه سوال شیمی دوازدهم با جواب

در ساختار $\mathrm{CH_3(CH_2)_{16}COONa}$، گروه متیل یک کربن، گروه‌های متیلن شانزده کربن و گروه کربوکسیلات یک کربن دارند؛ بنابراین تعداد کل کربن‌ها $1+16+1=18$ است. زنجیر هیدروکربنی بخش ناقطبی و چربی‌دوست است و سر کربوکسیلاتی بخش آب‌دوست را تشکیل می‌دهد. همچنین در ساختار داده‌شده، گروه $\mathrm{-COOH}$ به صورت نمک درآمده است و گروه هیدروکسیلِ اسیدی وجود ندارد. (صفحه‌های ۵، ۶ و ۸) پاسخ: گزینهٔ ۲

نمونهٔ الف پایدار است و نور را پخش نمی‌کند؛ بنابراین با ویژگی‌های محلول سازگار است. نمونهٔ ب نور را پخش می‌کند، ولی ته‌نشین نمی‌شود؛ پس کلوئید است. نمونهٔ پ با گذشت زمان ته‌نشین می‌شود و سوسپانسیون است. ظاهر یکنواختِ یک نمونه به‌تنهایی برای محلول دانستن آن کافی نیست. (صفحه‌های ۷ و ۸) پاسخ: گزینهٔ ۳

باتری با انجام واکنش شیمیایی در محل مصرف، انرژی الکتریکی فراهم می‌کند؛ بنابراین فعالیت نخست در قلمرو تأمین انرژی است. آبکاری به ایجاد لایه‌ای از ماده روی یک جسم مربوط می‌شود و در قلمرو تولید مواد قرار می‌گیرد. ارزیابی کیفیت فراوردهٔ دارویی نیز نمونه‌ای از اندازه‌گیری و کنترل کیفی است (صفحهٔ ۳۸ و ۳۹). پاسخ: گزینهٔ ۲

در واکنش روی با یون مس، هر مول روی دو مول الکترون واگذار می‌کند. در واکنش آلومینیم با همین یون، هر مول آلومینیم سه مول الکترون واگذار می‌کند. از آنجا که مقدار مس تولیدشده در دو ظرف یکسان است، مقدار الکترون دریافت‌شده نیز یکسان خواهد بود. بنابراین $2n(\mathrm{Zn})=3n(\mathrm{Al})$ و در نتیجه $\dfrac{n(\mathrm{Al})}{n(\mathrm{Zn})}=\dfrac{2}{3}$ است (صفحهٔ ۴۱ و ۴۳). پاسخ: گزینهٔ ۴

در روند توصیف‌شده، شیمی‌دان‌ها ابتدا مواد موجود در آثار قدیمی را از نظر هویت، مقدار، ساختار و رفتار بررسی کردند و سپس از یافته‌های خود برای دستیابی به مواد تازه با ویژگی‌ها و کاربردهای مشخص بهره گرفتند. بنابراین، شناخت مواد آثار قدیمی بر ساخت مواد جدید مقدم بوده است. (صفحهٔ ۶۸)
پاسخ: گزینهٔ ۲

وجود نقش شش‌گوشه در دو ساختار، به معنای یکسان بودن واحدهای سازنده، نوع پیوند یا تعداد ابعاد آنها نیست. گرافن از یک لایهٔ اتم‌های کربن تشکیل می‌شود که با پیوندهای اشتراکی به هم متصل‌اند و به دلیل ضخامت یک‌اتمی، گونه‌ای دوبعدی به شمار می‌رود. (صفحه‌های ۷۲ و ۷۳) در مقابل، یخ ساختاری سه‌بعدی از مولکول‌های آب دارد؛ درون هر مولکول پیوند اشتراکی و میان مولکول‌ها پیوند هیدروژنی برقرار است. (صفحه‌های ۷۳ و ۷۴)
پاسخ: گزینهٔ ۳

طیف‌سنجی فروسرخ برای شناسایی گروه‌های عاملی کاربرد دارد؛ بنابراین می‌تواند بخشی از اطلاعات لازم دربارهٔ ساختار مواد اولیه را فراهم کند. از سوی دیگر، طراحی سنتز به شناخت ساختار، رفتار گروه‌های عاملی و شرایط مؤثر بر واکنش نیاز دارد. ثبت طیف، خودِ واکنش سنتز نیست و یکسان بودن فرمول مولکولی نیز بررسی ساختار را بی‌نیاز نمی‌کند. (صفحه‌های ۹۵–۹۶ و ۱۱۳–۱۱۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

مجموع جرم هیدروکربن‌ها و نیتروژن مونوکسید به‌ازای هر کیلومتر برابر است با $1.67+1.04=2.71\,\mathrm{g}$. پس اختلاف موردنظر در هر کیلومتر برابر با $5.99-2.71=3.28\,\mathrm{g}$ و در مسیر داده‌شده برابر با $20\times3.28=65.6\,\mathrm{g}$ است. (صفحهٔ ۹۴) پاسخ: گزینهٔ ۴